Η Fitch Ratings προειδοποιεί για σοβαρούς κινδύνους στις αναπτυξιακές και δημοσιονομικές προοπτικές των ευρωπαϊκών χωρών σε περίπτωση παρατεταμένου πολέμου στη Μέση Ανατολή, εν μέσω αύξησης των τιμών της ενέργειας και του κόστους δανεισμού. Ο οίκος αξιολόγησης υπογραμμίζει ότι τα δημοσιονομικά μέτρα για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων θα μπορούσαν να αυξήσουν τα ελλείμματα και τα χρέη, ενώ οι όροι δανεισμού ενδέχεται να γίνουν λιγότερο ευνοϊκοί, εάν η διάθεση για ρίσκο στις αγορές επιδεινωθεί.
Οι χώρες με υψηλά χρέη και διαρθρωτικά ελλείμματα, καθώς και εκείνες με δυσμενή σχέση πληθωρισμού-ανάπτυξης, θεωρούνται πιο ευάλωτες σε ένα παρατεταμένο σοκ. Το πιο άμεσο κανάλι μετάδοσης είναι οι αυξημένες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, που οδηγούν σε υψηλότερο πληθωρισμό και μειώνουν τα πραγματικά εισοδήματα, πλήττοντας την εγχώρια ζήτηση.
Σύμφωνα με το βασικό σενάριο της Fitch, οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα για τον Μάρτιο, προτού μειωθούν κατά μέσο όρο στα 70 δολάρια για το 2026. Ωστόσο, σε ένα δυσμενές σενάριο όπου η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στα 95-100 δολάρια για όλο το 2026, η ανάπτυξη στις ανεπτυγμένες οικονομίες θα επιβραδυνθεί σημαντικά, φέρνοντας ορισμένες χώρες κοντά στην ύφεση.
Το stress test της Fitch αναδεικνύει ότι οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι πληθωρισμού εντοπίζονται στην Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιαπωνία και τη Γαλλία, ενώ ο αντίκτυπος στην ανάπτυξη προβλέπεται μεγαλύτερος για την Κορέα, την Ιαπωνία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία, λόγω υψηλότερου κόστους ενέργειας και μεταφορών που επηρεάζει την κατανάλωση των νοικοκυριών.
Στο ελληνικό ΑΕΠ, οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα είναι πιο ήπιες, με μείωση 0,4 ποσοστιαίων μονάδων μετά από τέσσερα τρίμηνα, εάν το πετρέλαιο παραμείνει στα 100 δολάρια κατά μέσο όρο για το 2026. Αντίθετα, μεγαλύτερες πιέσεις στην ανάπτυξη αναμένονται στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, όπως οι χώρες της Βαλτικής και η Σλοβενία, καθώς και στην Ταϊβάν, ενώ η Νορβηγία εμφανίζεται προστατευμένη, εκμεταλλευόμενη τις εξαγωγές ενέργειας.
Στο δημοσιονομικό μέτωπο, η Fitch εκτιμά ότι οι κυβερνήσεις ενδέχεται να λάβουν μέτρα όπως πλαφόν στις τιμές, μειώσεις φόρων και άμεση στήριξη σε νοικοκυριά και ενεργοβόρους κλάδους, ενώ η Κομισιόν θα μπορούσε να χαλαρώσει προσωρινά τους δημοσιονομικούς κανόνες. Το κόστος τέτοιων μέτρων θα αυξήσει τα ελλείμματα και θα περιορίσει τη δημοσιονομική ευελιξία, ειδικά σε χώρες που ξεκινούν από ασθενέστερη θέση.
Τέλος, η άνοδος των spreads των κρατικών ομολόγων της Ευρωζώνης κατά μέσο όρο 29 μονάδες βάσης από τις 27 Φεβρουαρίου καταδεικνύει ότι το κόστος δανεισμού αυξάνεται, περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών των χωρών εάν η ενεργειακή κρίση συνεχιστεί και η ανάπτυξη αποδυναμωθεί.