Η κλιμακούμενη ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει εφιαλτικά σενάρια για την παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου, με τις συνθήκες να θυμίζουν τη βίαιη ανατροπή που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Τότε, οι ροές διακόπηκαν, οι τιμές εκτινάχθηκαν και η Ευρώπη βρέθηκε σε αγώνα δρόμου για εναλλακτικές προμήθειες. Σήμερα, ο κίνδυνος εστιάζεται στον Περσικό Κόλπο και ειδικά στα Στενά του Ορμούζ.
Η περιοχή αποτελεί κρίσιμο κόμβο για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας οποιαδήποτε διαταραχή δυνητικά εκρηκτική για τις αγορές. Γειτονικά κράτη, με κυρίαρχο το Κατάρ, συγκαταλέγονται στους βασικότερους προμηθευτές LNG παγκοσμίως.
Μνήμες 2022 και νέες αδυναμίες
Η ανατροπή του 2022 προκάλεσε πρωτοφανή αναστάτωση στο διεθνές εμπόριο φυσικού αερίου. Η Ρωσία αποκόπηκε από την ευρωπαϊκή αγορά, οι τιμές εκτοξεύθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα και η ενεργειακή ασφάλεια μετατράπηκε σε γεωπολιτικό διακύβευμα πρώτης γραμμής. Σήμερα, το επίκεντρο μετατοπίζεται προς την Ασία, η οποία εμφανίζεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη σε ενδεχόμενη παράταση της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Περισσότερο από το 80% των ποσοτήτων LNG που εξήγαγε το Κατάρ πέρυσι κατευθύνθηκε προς ασιατικές αγορές. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή, καλύπτοντας σχεδόν το ένα τρίτο των εισαγωγών της από το Κατάρ, ενώ η Ινδία ακολουθεί ως δεύτερος σημαντικότερος προορισμός.
Οι αποστολές τόσο προς την Ασία όσο και προς την Ευρώπη περνούν αναγκαστικά από τα Στενά του Ορμούζ.
Η Αν-Σόφι Κορμπέ, ερευνήτρια στο Columbia University, επισημαίνει ότι δεν υπάρχει άμεση εναλλακτική για τις ποσότητες που διέρχονται από τα Στενά. Το ερώτημα, όπως τονίζει, είναι αν οι αυξήσεις τιμών θα είναι εντονότερες στην Ασία ή στην Ευρώπη. Η Ευρώπη εμφανίζεται λιγότερο εκτεθειμένη, ωστόσο τα αποθέματά της παραμένουν χαμηλά, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια άμυνας.
Παραγωγή υπό πίεση
Το 2025, το Κατάρ εξήγαγε 82,2 εκατομμύρια τόνους LNG. Την ίδια περίοδο, μία από τις μονάδες στο ενεργειακό συγκρότημα Ras Laffan τελεί υπό προγραμματισμένη συντήρηση, περιορίζοντας ήδη τις ροές. Σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης και συνεχιζόμενων προβλημάτων στη ναυτιλία, ο κίνδυνος δεν περιορίζεται μόνο στις καθυστερήσεις φορτίων.