Έχετε σταθεί ποτέ πίσω από κάποιον στο σούπερ μάρκετ, που βγάζει ένα φθαρμένο δερμάτινο πορτοφόλι και μετράει ακριβώς τα ρέστα, ενώ όλοι οι άλλοι περιμένουν υπομονετικά στην ουρά ή σκανάρουν το τηλέφωνό τους ή την κάρτα τους; Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν μόνο μετρητά ίσως είναι πίσω από την εποχή τους, αλλά, μετά από σχεδόν δύο δεκαετίες ανάλυσης οικονομικών προτύπων συμπεριφοράς, αποκαλύπτονται χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους που τους διαφοροποιούν με αναπάντεχο τρόπο.
Έχει παρατηρηθεί ότι οι πιο επιτυχημένοι μακροχρόνιοι επενδυτές μοιράζονταν ορισμένα χαρακτηριστικά με εκείνους που προτιμούν τις χρηματικές συναλλαγές. Η σύνδεση δεν ήταν άμεσα εμφαvής, αλλά τα μοτίβα εμφανίζοvταν διαρκώς.
Τώρα, η ψυχολογική ανάλυση επιβεβαιώνειτις παρατηρήσεις: Οι χρήστες μετρητών τείνουν να έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που καθορίζουν όχι μόνο τις δαπάνες τους, αλλά ολόκληρη την προσέγγισή τους στη ζωή.
Τι μας λέει η ψυχολογία για αυτά τα άτομα και τις έξι ιδιότητες που συνήθως διαθέτουν.
1) Έχουν ισχυρότερο αυτοέλεγχο
Θυμάστε την τελευταία φορά που παραδώσατε ένα χαρτονόμισμα των 50 δολαρίων για κάτι; Πιθανόν να σας πείραξε λίγο.
Αυτό ακριβώς είναι το θέμα: Η πληρωμή με μετρητά ενεργοποιεί κέντρα πόνου στον εγκέφαλο που οι πιστωτικές κάρτες απλώς δεν ενεργοποιούν.
Αυτό το φαινόμενο, που ονομάζεται «πόνος της πληρωμής», λειτουργεί ως φυσικό φρένο στις παρορμητικές αγορές.
Οι άνθρωποι που χρησιμοποιούν συστηματικά μετρητά έχουν ουσιαστικά επιλέξει να διατηρούν αυτό το φρένο ενεργοποιημένο. Είναι πρόθυμοι να νιώσουν αυτό το μικρό τσίμπημα με κάθε αγορά, επειδή εκτιμούν τον έλεγχο έναντι της ευκολίας.
Ξαφνικά, ο τρίτος latte της ημέρας φαινόταν λιγότερο απαραίτητος όταν έπρεπε να δώσω μετρητά.
Τα συγκεκριμένα άτομα δεν είναι απαραιτήτως πιο πειθαρχημένα από τη φύση τους. Απλώς έχουν βρει ένα σύστημα που υποστηρίζει τους στόχους του αυτοελέγχου τους.
Κατανοούν αρκετά καλά τη δική τους ψυχολογία ώστε να γνωρίζουν ότι οι αφηρημένοι αριθμοί σε μια οθόνη δεν αποτυπώνονται με τον ίδιο τρόπο όπως όταν βλέπουν τα χαρτονομίσματα να φεύγουν από το πορτοφόλι τους.
2) Είναι πιο προσηλωμένοι και προσεκτικοί
Οι χρήστες μετρητών ζουν τη στιγμή με τρόπο που οι χρήστες καρτών συχνά δεν το κάνουν.
Κάθε συναλλαγή απαιτεί την πλήρη προσοχή τους: Μετρώντας τα χαρτονομίσματα, περιμένοντας τα ρέστα και τακτοποιώντας το πορτοφόλι τους.
Αυτή η προσοχή επεκτείνεται πέρα από τα χρήματα: Οι χρήστες μετρητών τείνουν να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση των καταναλωτικών τους προτύπων συνολικά. Θυμούνται τι αγόρασαν, από πού το αγόρασαν και πόσα ξόδεψαν με μεγαλύτερη ακρίβεια από ό,τι οι χρήστες καρτών.
3) Εκτιμούν την ιδιωτικότητα και την αυτονομία
Κάποιος, κάπου, ξέρει ότι αγοράσατε καφέ στις 7:23 π.μ., φάγατε μεσημεριανό σε εκείνο το νέο ταϊλανδέζικο εστιατόριο και σταματήσατε για βενζίνη στο δρόμο για το σπίτι.
Οι χρήστες μετρητών επικαλούνται συχνά την προστασία της ιδιωτικής ζωής ως πρωταρχικό κίνητρο, αλλά αυτό είναι βαθύτερο από το να κρατάτε απλώς τις αγορές τους «μυστικές».
Συνήθως εκτιμούν την αυτονομία σε όλους τους τομείς της ζωής.
Προτιμούν τον άμεσο έλεγχο έναντι των ενδιάμεσων, και είναι αυτοί που εξακολουθούν να ισοσκελίζουν τα βιβλιάρια επιταγών, να διαβάζουν ολόκληρα τα συμβόλαια και να αμφισβητούν τις προεπιλεγμένες ρυθμίσεις.
Μετά την οικονομική κρίση του 2008, αντιλήφθηκαν πόσο γρήγορα τα ηλεκτρονικά συστήματα θα μπορούσαν να «αχρηστευθούν», αφήνοντας τους ανθρώπους να μην έχουν πρόσβαση στα χρήματά τους.
Όσοι διατηρούσαν αποθέματα μετρητών διατήρησαν την αυτονομία τους όταν οι άλλοι δεν μπορούσαν.
Αυτή είναι μια τάση προτίμησης της διατήρησης της προσωπικής ανεξαρτησίας έναντι της ευκολίας. Είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν την ευκολία του tap-and-go υπέρ της ελευθερίας που προσφέρουν οι συναλλαγές που δεν απαιτούν άδεια από μια τράπεζα ή δεν παράγουν καταγεγραμμένα αρχεία.
4) Διαθέτουν υψηλή επίγνωση των οικονομικών τους
Οι χρήστες μετρητών γνωρίζουν πάντα την ακριβή οικονομική τους θέση, τουλάχιστον για τα χρήματα που ξοδεύουν: δεν χρειάζεται να συνδεθούν σε εφαρμογές, να κάνουν νοερούς υπολογισμούς προσθέτοντας τις πρόσφατες αγορές και δεν έχουν εκπλήξεις στο τέλος του μήνα.
Αυτή η επίγνωση δημιουργεί καλύτερη συμπεριφορά στον προϋπολογισμό τους καθώς ξοδεύουν συνήθως 12-18% λιγότερο από τους χρήστες καρτών για μη απαραίτητες αγορές.
5) Αντιστέκονται στην κοινωνική πίεση
Η χρήση μετρητών το 2026 σας κάνει να ξεχωρίζετε: Είστε αυτός που καθυστερεί την ουρά, αυτός που πρέπει να σταματήσει σε ένα ΑΤΜ, και όμως οι χρήστες μετρητών επιμένουν παρά αυτές τις δυσκολίες.
Αυτή η προθυμία να πάνε κόντρα στο ρεύμα επεκτείνεται συνήθως και σε άλλους τομείς.
Αυτοί είναι συχνά οι άνθρωποι που δεν αισθάνονται υποχρεωμένοι να αγοράσουν νέο τηλέφωνο κάθε χρόνο, που αμφισβητούν τη συμβατική λογική, που κάνουν επιλογές με βάση τις προσωπικές τους αξίες και όχι τις κοινωνικές προσδοκίες. Έχουν ήδη αποφασίσει ότι η προσαρμογή έχει λιγότερη σημασία από το να ακολουθήσουν το δικό τους μοντέλο.
6) Έχουν συγκεκριμένο τρόπο σκέψης
Τα μετρητά είναι αληθινά με έναν τρόπο που δεν είναι το ψηφιακό χρήμα: Μπορείτε να τα κρατήσετε, να τα μετρήσετε, να τα οργανώσετε.
Οι άνθρωποι που προτιμούν τα μετρητά συχνά δείχνουν προτίμηση στη χειροπιαστή έναντι της αφηρημένης σκέψης και σε άλλους τομείς.
Αυτοί είναι συνήθως οι άνθρωποι που προτιμούν τις προσωπικές συναντήσεις από τις βιντεοκλήσεις, τα βιβλία από τους ηλεκτρονικούς αναγνώστες και τις χειρόγραφες καταχωρήσεις από τις εφαρμογές.
Επεξεργάζονται τις πληροφορίες καλύτερα όταν είναι απτές. Αυτό έχει να κάνει με την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί καλύτερα ο εγκέφαλός τους και την επιλογή εργαλείων που ταιριάζουν με το γνωστικό τους στυλ.
Μετά από χρόνια ανάλυσης αφηρημένων χρηματοοικονομικών μοντέλων, έχω αρχίσει να εκτιμώ τη σοφία της συγκεκριμένης σκέψης.
Μερικές φορές, κάνοντας κάτι φυσικό, το κάνουμε πιο πραγματικό, πιο διαχειρίσιμο και τελικά πιο ελεγχόμενο.