Ένα ακόμα ορόσημο πέτυχε ο ελληνικός τουρισμός το 2025, κατακτώντας νέα ιστορικά υψηλά στις ταξιδιωτικές αφίξεις και εισπράξεις. Καθώς ωστόσο ανεβαίνει ο πήχης των επιδόσεων, τόσο πιο ορατές γίνονται και οι αντοχές - ή οι αδυναμίες - του συστήματος που τις στηρίζει, με τους φορείς του κλάδου να επισημαίνουν με κάθε ευκαιρία, ότι η ανάγκη στρατηγικού σχεδιασμού και παρεμβάσεων είναι άμεση.
Αλλάζει η γεωγραφία του τουρισμού
Να θυμίσουμε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι διεθνείς αφίξεις αυξήθηκαν κατά 4,6% έως τον Νοέμβριο του 2025, αγγίζοντας τα 37 εκατ. ταξιδιώτες, χωρίς την κρουαζιέρα. Η άνοδος αυτή υποστηρίχθηκε από αύξηση 6,1% στις διεθνείς αεροπορικές αφίξεις σε 27 αεροδρόμια της χώρας, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να κερδίζει μερίδιο στον ευρωπαϊκό και διεθνή τουριστικό χάρτη.
Ωστόσο, η γεωγραφία της ανάπτυξης δείχνει να αλλάζει με την Αθήνα και την Θεσσαλονίκη να αποτελούν πλέον τους μεγάλους πρωταγωνιστές της χρονιάς, παραγκωνίζοντας τα δημοφιλή νησιά. Την άνοδο του city break επισφραγίζουν οι αριθμοί καθώς τα αεροδρόμια των δύο μεγαλύτερων πόλεων της χώρας κατέγραψαν αύξηση διεθνών αφίξεων 8,9% και 10,4% αντίστοιχα, ποσοστό πολύ υψηλότερο από τα περιφερειακά αεροδρόμια, τα οποία περιορίστηκαν σε άνοδο 3,4%. Ως αποτέλεσμα, το μερίδιό των τελευταίων στο σύνολο της διεθνούς κίνησης υποχώρησε, στοιχείο που δείχνει ότι η δυναμική συγκεντρώνεται ολοένα και περισσότερο στα μεγάλα αστικά «σημεία εισόδου» της χώρας.
Πέρα από την αύξηση της κίνησης στα μεγάλα αστικά κέντρα, το 2025 επισφράγισε και μια ακόμη κρίσιμη τάση για τον κλάδο. Ο λόγος για την βελτίωση της εποχικότητας του τουρισμού. Κατά τους χειμερινούς μήνες (Ιανουάριος–Μάρτιος και Νοέμβριος–Δεκέμβριος), οι αφίξεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη αυξήθηκαν κατά 12,5%, έναντι μόλις 4,4% στα περιφερειακά αεροδρόμια. Με άλλα λόγια, η εκτός αιχμής ανάπτυξη συνέχισε να ενισχύει το αφήγημα της Ελλάδας ως 12μηνου προορισμού.
Οι αστερίσκοι
Την ίδια στιγμή βέβαια οι επιδόσεις των μεγάλων αεροδρομίων μαρτυρούν και πάλι την άνιση κατανομή της κίνησης εντός της χώρας, με άλλους προορισμούς να αποδεικνύονται ευνοημένοι και άλλους να υπολείπονται αισθητά. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι 10 αεροδρόμια της χώρας είναι υπεύθυνα για το 87% των διεθνών αφίξεων. Εξ αυτών δε, το αεροδρόμιο του Ηράκλειου και της Κέρκυρας κατέγραψαν αξιόλογη αύξηση διεθνών αφίξεων - άνω του 6% - την περασμένη χρονιά ενώ ακολούθησαν Κως, Χανιά, Ζάκυνθος, Ρόδος και Μύκονος. Στον αντίποδα, η Σαντορίνη, παρά την δημοφιλία της, βρέθηκε αντιμέτωπη με διψήφια πτώση, ως αποτέλεσμα των σεισμικών δονήσεων που επηρέασαν τη φετινή της σεζόν.
Σημειωτέον ότι η άνιση κατανομή της τουριστικής κίνησης στις περιφέρειες της χώρας έχει υπογραμμιστεί ουκ ολίγες φορές από παράγοντες του κλάδου, οι οποίοι τονίζουν ότι η γεωγραφία της χώρας επιτρέπει την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών, γεγονός που θα αμβλύνει έτι περαιτέρω και την εποχικότητα του κλάδου.
Ενδεικτικό είναι το παρακάτω διάγραμμα από μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ όπου αποδεικνύεται ότι μόλις 6 από τις 14 περιφέρειες της χώρας προσελκύουν τουρίστες.
Στην πρώτη γραμμή βρέθηκε για παράδειγμα η λειψυδρία, ιδιαίτερα στα νησιά και στην Αττική, με το 2025 να αναδεικνύει το χρόνιο πρόβλημα των απωλειών στα δίκτυα ύδρευσης και της χαμηλής ανθεκτικότητας της χώρας απέναντι στην κλιματική πίεση. Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα κατατάσσεται μεταξύ των 20 χωρών παγκοσμίως με τη μεγαλύτερη υδατική καταπόνηση, σύμφωνα με τον Aqueduct Water Risk Atlas του World Resources Institute, γεγονός που αντανακλά διαχρονικά χαμηλά επίπεδα βροχοπτώσεων, την άνοδο της θερμοκρασίας και τις χρόνιες απώλειες στα δίκτυα ύδρευσης, οι οποίες σε ορισμένα συστήματα υπερβαίνουν το 40%–50% του επεξεργασμένου νερού.
Ειδικά το 2025, η παρατεταμένη ξηρασία οδήγησε τα αποθέματα νερού στα νησιά σε κρίσιμα επίπεδα, ενώ η Αττική βρέθηκε αντιμέτωπη με το πιο επίμονο υδατικό έλλειμμα των τελευταίων δεκαετιών, γεγονός που ώθησε 39 δήμους να κηρύξουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Σε απάντηση, η κυβέρνηση ανακοίνωσε εθνικό σχέδιο ασφάλειας υδάτων ύψους 2,5 δισ. ευρώ, που περιλαμβάνει αντικατάσταση αγωγών, μείωση διαρροών και επέκταση της δυναμικότητας αφαλάτωσης.
Σε πίεση βρέθηκαν και οι μεταφορές καθώς πολλά λιμάνια νησιών παραμένουν ανεπαρκούς χωρητικότητας για τους όγκους επιβατών κρουαζιέρας που υποδέχεται η χώρα κατά την υψηλή περίοδο. Αποτέλεσμα είναι καταστάσεις συμφόρησης, καθυστερήσεις ελλιμενισμού και λειτουργικά προσκόμματα, παρά τα έργα αναβάθμισης που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Σε κρίσιμο σταυροδρόμι φαίνεται να είναι και οι περιβαλλοντικές υποδομές οι οποίες δοκιμάζουν κάθε καλοκαίρι τα όρια τους. Ιδιαίτερα ανησυχητική παραμένει για παράδειγμα η εικόνα στη διαχείριση απορριμμάτων, όπου η Ελλάδα εξακολουθεί να θάβει τη συντριπτική πλειονότητα των αστικών αποβλήτων- το 79%- , με τα νησιά να επιβαρύνονται από υψηλό κόστος και σύνθετα logistics.