Σημαντικές αλλαγές στις συμβάσεις καταναλωτικών δανείων, πιστωτικών καρτών και στις μικροπιστώσεις τύπου “Buy Now – Pay Later” φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Ανάπτυξης, υπό την καθοδήγηση του υπουργού Τάκη Θεοδωρικάκου. Με το σχέδιο νόμου εισάγονται στην ελληνική νομοθεσία οι κοινοτικές οδηγίες για τις εξ αποστάσεως χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, ενώ παράλληλα εκσυγχρονίζεται το θεσμικό πλαίσιο με βάση την ψηφιοποίηση των συναλλαγών, τη χρήση ηλεκτρονικών πλατφορμών και την ανάπτυξη νέων προϊόντων πίστωσης.
Στόχος του νομοσχεδίου είναι η ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών μέσα από πιο διαφανείς διαδικασίες, πληρέστερη πληροφόρηση, και πιο σαφή δικαιώματα υπαναχώρησης.
Εφαρμογή του νέου πλαισίου
Το νέο πλαίσιο εφαρμόζεται σε συμβάσεις πίστωσης χωρίς εμπράγματη εξασφάλιση, όπως:
καταναλωτικά δάνεια, πιστωτικές κάρτες, πίστωση από εμπόρους, Buy Now – Pay Later (BNPL), leasing με δικαίωμα εξαγοράς και επισκευαστικά δάνεια.
Σημαντική καινοτομία είναι η κατάργηση του κατώτατου ορίου των 200 ευρώ για μικροπιστώσεις και η διεύρυνση του ανώτατου ορίου μέχρι τα 100.000 ευρώ, ώστε να καλύπτονται πλέον δάνεια για ανακαινίσεις κατοικιών ή άλλες ανάγκες χωρίς προσημείωση ακινήτου.
Ενισχυμένη προσυμβατική ενημέρωση
Το νομοσχέδιο ορίζει νέους κανόνες διαφάνειας και αξιολόγησης στο στάδιο πριν από τη σύναψη δανειακής σύμβασης. Οι τράπεζες και οι πάροχοι πίστωσης θα υποχρεούνται να παρέχουν αναλυτική και κατανοητή ενημέρωση μέσα από τυποποιημένο έντυπο με όλους τους βασικούς όρους και υποχρεώσεις.
Παράλληλα, θεσπίζεται υποχρεωτική προειδοποίηση σε κάθε διαφήμιση καταναλωτικού δανείου:
«Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα», επισημαίνοντας έτσι τον οικονομικό αντίκτυπο κάθε μορφής πίστωσης.
Πλαφόν στο κόστος δανεισμού
Το νομοσχέδιο εισάγει ανώτατα όρια κόστους πίστωσης, θέτοντας φραγμό στην υπερβολική επιβάρυνση των καταναλωτών. Ειδικότερα, το συνολικό κόστος (τόκοι, προμήθειες, έξοδα) δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 30% έως 50% του κεφαλαίου. Τα ακριβή όρια θα καθορίζονται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης μετά από γνωμοδότηση της Τράπεζας της Ελλάδος.
Υποχρεωτική συμβουλευτική ενημέρωση
Σε περίπτωση που ο καταναλωτής καθυστερεί την πληρωμή δόσεων για τρεις συνεχόμενες περιόδους, ο πιστωτής θα υποχρεούται να τον ενημερώνει για τη δυνατότητα δωρεάν συμβουλευτικής υποστήριξης από την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ή από ενώσεις καταναλωτών. Έτσι, οι οφειλέτες αποκτούν καθοδήγηση και στήριξη πριν οδηγηθούν σε δυσμενέστερες καταστάσεις.
Ψηφιακές συμβάσεις και εξ αποστάσεως συναλλαγές
Το αναθεωρημένο κανονιστικό πλαίσιο καλύπτει και τις εξ αποστάσεως συμβάσεις πίστωσης, όπως δάνεια μέσω apps ή web banking. Η διαδικασία θα είναι πλήρως ψηφιακή, από την αίτηση έως την έγκριση, με σαφείς πληροφορίες για κόστος και όρους. Αυτό αφορά ιδίως τις πλατφόρμες Buy Now – Pay Later και τις ψηφιακές πιστωτικές κάρτες που εγκρίνονται και διαχειρίζονται ηλεκτρονικά.
Αντιμετώπιση των «Dark Patterns»
Το νομοσχέδιο εισάγει αυστηρές διατάξεις κατά των “Dark Patterns”, δηλαδή τεχνικών εξαπάτησης ή ψυχολογικής πίεσης του χρήστη. Παραδείγματα αποτελούν οι προεπιλεγμένες επιλογές, οι κρυφές χρεώσεις και η τεχνητή αίσθηση χρονικής πίεσης («Η προσφορά ισχύει για 5 λεπτά»).
Επιπλέον, καθιερώνεται το ψηφιακό κουμπί υπαναχώρησης, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί με ένα κλικ να ακυρώνει τις συμβάσεις που συνάπτει εξ αποστάσεως, χωρίς χρονοβόρες διαδικασίες. Η φιλοσοφία είναι απλή: όπως εύκολα συνάπτεται μια σύμβαση, τόσο εύκολα πρέπει να ακυρώνεται.
Προστασία ογκολογικών ασθενών
Μια σημαντική καινοτομία του νομοσχεδίου είναι η απαγόρευση χρήσης ογκολογικών δεδομένων σε ασφαλιστικές ή δανειακές συμβάσεις μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας. Τα δεδομένα αυτά δεν θα μπορούν να αξιοποιούνται για αξιολόγηση κινδύνου ή τιμολόγηση προϊόντων, με ανώτατο χρονικό όριο τα 15 έτη από το τέλος της ιατρικής αγωγής.
Το Υπουργείο Ανάπτυξης θα διαπραγματευτεί με τον Ιατρικό Σύλλογο και τους εκπροσώπους του ασφαλιστικού κλάδου για τον καθορισμό του ακριβούς ορίου, το οποίο ενδέχεται να ορίζεται ανάλογα με τον τύπο καρκίνου.
Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, το νέο νομοσχέδιο φιλοδοξεί να διασφαλίσει διαφάνεια, δικαιοσύνη και ψηφιακή ασφάλεια στις σύγχρονες τραπεζικές υπηρεσίες, ενισχύοντας ουσιαστικά τη θέση του καταναλωτή απέναντι σε τράπεζες και παρόχους πίστωσης στη νέα ψηφιακή εποχή.