Από το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου και εντεύθεν, το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα δεν έχει επιδεχθεί βαρυσήμαντων αλλαγών, με αποτέλεσμα να αποτυπωθεί ως κάτι πάγιο στη συλλογική συνείδηση. Εντούτοις, φαίνεται ότι έχει ανοίξει ο δρόμος για το πέρασμα στη νέα εποχή, κάτι που ενδεχομένως να μειώσει και τις... κόντρες μεταξύ αδελφών για περιουσιακά στοιχεία. Η αλλαγή στο «εξ αδιαιρέτου» μοιάζει πολυσήμαντη, καθώς σπίτια και διαμερίσματα που λόγω κόντρας παλιώνουν και σαπίζουν, τώρα θα έχουν κάτοικο ή, έστω, κάποιον να τα φροντίζει. Επιπλέον, τα ζευγάρια δεν θα χρειάζεται να παντρεύονται για λόγους κληρονομικότητας. Το μείζον, ωστόσο, είναι τι συμβαίνει όταν κοντινοί συγγενείς... στηλώνουν τα ποδάρια σε ό,τι αφορά το διαμοιρασμό της περιουσίας.
Κληρονομικό δίκαιο: Τέλος η συγκυριότητα
Σε ό,τι αφορά το κληρονομικό δίκαιο, το «εξ αδιαιρέτου» ή «αδελφομοίρια» έχουν κάνει αδέλφια να μη μιλούν και συμβολαιογράφους να έρχονται σε δύσκολη θέση. Συγκεκριμένα, τα δεινά είναι πολλαπλά με τις διαφωνίες για την αξιοποίηση της κοινής περιουσίας, καθώς στο υλικό επίπεδο τα ακίνητα παλιώνουν. Με τη νέα νομοθεσία, αντί να κατανέμεται ποσοστό συγκυριότητας σε κάθε κληρονόμο, ένας αποκτά το ακίνητο και οι υπόλοιποι λαμβάνουν χρηματική αποζημίωση ή άλλο περιουσιακό στοιχείο ίσης αξίας. Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγεται η πολυδιάσπαση των περιουσιών και ενισχύεται η ορθολογική αξιοποίησή τους.
Ένα παράδειγμα είναι: γονιός αφήνει ακίνητο σε ένα από τα παιδιά του. Πλέον, δεν θα υπάρχει συγκυριότητα για το άλλο παιδί, με βάση τη νόμιμη μοίρα. Οι επιλογές θα είναι είτε να λαμβάνει αποζημίωση είτε να αποκτά ισότιμο περιουσιακό στοιχείο. Επιπλέον, θα υπάρχει η νομική οδός, εφόσον κάποιος διαφωνήσει. Συγκεκριμένα, ο κληρονόμος που θα νιώθει αδικημένος θα μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο, το οποίο θα καθορίζει το ύψος της αποζημίωσης και θα επιλύει τη συγκυριότητα. Στόχος των αλλαγών είναι να αποτραπεί ο κατακερματισμός των περιουσιών σε μικρά μερίδια, φαινόμενο που έχει οδηγήσει χιλιάδες ακίνητα σε αδράνεια και εγκατάλειψη. Παράλληλα, επανακαθορίζονται τα ποσοστά που κληρονομούν σύζυγοι και παιδιά.
Αυξάνεται το ποσοστό κληρονομιάς της συζύγου, κληρονομεί και η σύντροφος
Όταν κληρονομούν από κοινού παιδιά και ο επιζών σύζυγος, το ποσοστό του συζύγου αυξάνεται από 25% σε 33%, εφόσον υπάρχει ένα παιδί. Αν τα παιδιά είναι δύο ή περισσότερα, παραμένει η υφιστάμενη αναλογία 25% για τον επιζώντα γονέα και 75% για τα παιδιά. Παράλληλα, θεσπίζεται δικαίωμα παραμονής στην κοινή κατοικία για τον ή τη σύντροφο που μένει πίσω μετά τον θάνατο του άλλου, ακόμη και χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Ο/η σύντροφος θα μπορεί να παραμείνει στο σπίτι για τουλάχιστον τρία χρόνια, εκτός αν υπάρξει διαφορετική συμφωνία με τους κληρονόμους. Επιπλέον, κάτι νέο σε ρύθμιση θα αφορά στα ζευγάρια που ζουν μαζί χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης. Εφόσον δεν υπάρχουν παιδιά ή άλλοι συγγενείς, ο επιζών σύντροφος θα μπορεί να κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία, αποτρέποντας τη μεταβίβασή της στο Δημόσιο, όπως ισχύει σήμερα.
Τέλος, εισάγεται ρύθμιση που επιτρέπει σε ιδιοκτήτη να πουλήσει όσο ζει το σπίτι ή το εξοχικό του, να εισπράξει τα χρήματα και να συμφωνήσει με τον αγοραστή να παραμείνει στο ακίνητο για το υπόλοιπο της ζωής του. Εναλλακτικά, μπορεί να επιλέξει να συνεχίσει να κατοικεί στο ίδιο ακίνητο καταβάλλοντας ενοίκιο, αποφεύγοντας έτσι τη μετακόμιση και την αναστάτωση της καθημερινότητας.