Σημαντικό πλήγμα στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας ενδέχεται να προκαλέσει μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκτιμά ότι το ΑΕΠ της ΕΕ θα μπορούσε να υποχωρήσει έως και κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες το 2026 και το 2027.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας, Valdis Dombrovskis, σε υπουργούς Οικονομικών της ΕΕ, σε ένα τέτοιο σενάριο ο πληθωρισμός θα ενισχυόταν περαιτέρω κατά 1,1 έως 1,5 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις τελευταίες προβλέψεις. Ακόμη και σε περίπτωση πιο σύντομης σύγκρουσης, η ανάπτυξη θα επιβραδυνόταν κατά 0,4 μονάδες, ενώ ο πληθωρισμός θα αυξανόταν κατά περίπου 1 ποσοστιαία μονάδα το 2026.
Οι εκτιμήσεις αυτές παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο έκτακτης τηλεδιάσκεψης των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ, με τη συμμετοχή και του επικεφαλής του Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, Fatih Birol, με αντικείμενο τις επιπτώσεις του ενεργειακού σοκ στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Πίεση σε ανάπτυξη και δημόσια οικονομικά
Η επιβράδυνση της ανάπτυξης αναμένεται να εντείνει τις πιέσεις στα δημόσια οικονομικά, περιορίζοντας τα κρατικά έσοδα σε μια περίοδο όπου οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν αυξημένες ενεργειακές δαπάνες και να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ήδη, χώρες της Ευρώπης προχωρούν σε αναθεωρήσεις προς τα κάτω των προβλέψεών τους. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι η ανάπτυξη θα μπορούσε να περιοριστεί ακόμη και στο 0,5%, έναντι προηγούμενης πρόβλεψης για 1%, ενώ αντίστοιχες πιέσεις καταγράφονται και στην Ιταλία.
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει η διαταραχή των ενεργειακών ροών, ιδίως μέσω των Στενών του Ορμούζ, που επηρεάζει τόσο το κόστος ενέργειας όσο και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Ανοδικές πιέσεις στον πληθωρισμό
Ο Dombrovskis προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να ξεπεράσει το 3% φέτος, εφόσον οι τιμές του πετρελαίου Brent διατηρηθούν κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι και οι τιμές φυσικού αερίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για παρατεταμένο διάστημα.
Οι οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο των συζητήσεων στην εαρινή σύνοδο του Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην Ουάσιγκτον.
Πιερρακάκης: Περισσότερη ανθεκτικότητα, αλλά με δημοσιονομική πειθαρχία
Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη είναι πλέον καλύτερα προετοιμασμένη σε σχέση με την ενεργειακή κρίση του 2022, έχοντας μειώσει την εξάρτησή της από συγκεκριμένες πηγές ενέργειας και ενισχύσει τις υποδομές της.
Ωστόσο, τόνισε την ανάγκη για στοχευμένα, προσωρινά και δημοσιονομικά υπεύθυνα μέτρα στήριξης, με προτεραιότητα στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα των οικονομιών χωρίς να διακυβευθεί η δημοσιονομική σταθερότητα.
«Όχι» σε ενεργοποίηση ρήτρας διαφυγής
Σε ό,τι αφορά το ενδεχόμενο ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται αρνητική σε αυτή τη φάση, εκτιμώντας ότι δεν συντρέχουν ακόμη οι προϋποθέσεις σοβαρής ύφεσης που θα τη δικαιολογούσαν.
Όπως επισημαίνεται, υπάρχει ήδη διαθέσιμη δημοσιονομική ευελιξία εντός των υφιστάμενων κανόνων, ενώ η ενεργοποίηση έκτακτων μηχανισμών θα εξεταστεί μόνο εφόσον επιδεινωθούν σημαντικά οι οικονομικές συνθήκες.
Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας οικονομίας που παραμένει ανθεκτική, αλλά εκτεθειμένη σε ισχυρούς εξωγενείς κινδύνους, με την ενεργειακή κρίση και τη γεωπολιτική αβεβαιότητα να αποτελούν τους βασικούς παράγοντες που θα καθορίσουν την πορεία της τα επόμενα έτη.