Ο Έλον Μασκ προκάλεσε σάλο με τις πρόσφατες δηλώσεις του σχετικά με το μέλλον της συνταξιοδότησης. Ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας υποστηρίζει πως οι τεχνολογικές εξελίξεις θα καταστήσουν την αποταμίευση για σύνταξη εντελώς περιττή τις επόμενες δεκαετίες. Αυτή η πρόβλεψη έρχεται σε αντίθεση με την τρέχουσα οικονομική πραγματικότητα εκατομμυρίων ανθρώπων που αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος ζωής και ανεπαρκή συνταξιοδοτικά αποθέματα.
Το όραμα του Μασκ για την κατάργηση της σύνταξης
Μιλώντας στο podcast Moonshots with Peter Diamandis, ο CEO της Tesla και της SpaceX έκανε μια εντυπωσιακή δήλωση που αφορά τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την οικονομική ασφάλεια. «Μια δευτερεύουσα σύσταση που έχω είναι: μην ανησυχείτε για το να βάζετε χρήματα στην άκρη για σύνταξη σε 10 ή 20 χρόνια», δήλωσε ο Μασκ. «Δεν θα έχει σημασία». «Αν έστω κάποια από αυτά που λέμε αποδειχθούν αληθινά, η αποταμίευση για τη σύνταξη θα είναι άνευ σημασίας», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον πλουσιότερο άνθρωπο του πλανήτη, με περιουσία που υπερβαίνει τα 600 δισεκατομμύρια δολάρια, η αποταμίευση για σύνταξη θα χάσει κάθε σημασία εάν οι προβλέψεις του για την τεχνολογική πρόοδο επαληθευτούν. Το όραμά του βασίζεται στην ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, της ρομποτικής και των ενεργειακών καινοτομιών.
Η εποχή της αφθονίας και του καθολικού εισοδήματος
Ο Μασκ περιγράφει ένα μελλοντικό σενάριο όπου η παραγωγικότητα θα εκτοξευθεί σε πρωτοφανή επίπεδα χάρη στην τεχνολογική επανάσταση. Αυτή η εξέλιξη θα δημιουργήσει μια κατάσταση αφθονίας πόρων που θα επιτρέπει σε κάθε άνθρωπο να απολαμβάνει ένα είδος καθολικού υψηλού εισοδήματος.
«Το καλό μέλλον είναι εκείνο στο οποίο ο καθένας μπορεί να έχει ό,τι θέλει», είπε. Αυτό θα σήμαινε «καλύτερη ιατρική περίθαλψη από οποιαδήποτε υπάρχει σήμερα, διαθέσιμη σε όλους μέσα σε πέντε χρόνια», καθώς και «καμία έλλειψη αγαθών και υπηρεσιών» και απεριόριστη, δωρεάν πρόσβαση στη γνώση.
Η δύσκολη μεταβατική περίοδος
Παρά το αισιόδοξο όραμα, ο Μασκ δεν αποκρύπτει τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα. Η μετάβαση προς αυτό το ουτοπικό μέλλον δεν θα είναι ομαλή, αλλά ανώμαλη και γεμάτη απότομες αλλαγές. Οι κοινωνικές αναταράξεις θα είναι αναπόφευκτες καθώς οι παραδοσιακές εργασιακές δομές θα καταρρέουν.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος που επισημαίνει αφορά την απώλεια του εργασιακού νοήματος. Όταν η αυτοματοποίηση αντικαταστήσει τις περισσότερες ανθρώπινες εργασίες, πολλοί άνθρωποι θα αντιμετωπίσουν μια υπαρξιακή κρίση σχετικά με τον σκοπό και την ταυτότητά τους.
Η σύγκρουση με τη σημερινή οικονομική πραγματικότητα
Οι προβλέψεις για την κατάργηση της σύνταξης έρχονται σε ευθεία αντίθεση με την τρέχουσα κατάσταση. Εκατομμύρια εργαζόμενοι παγκοσμίως αγωνίζονται να συγκεντρώσουν επαρκή συνταξιοδοτικά κεφάλαια εν μέσω αυξανόμενου κόστους διαβίωσης. Η αποταμίευση για σύνταξη παραμένει θεμελιώδης πυλώνας της προσωπικής οικονομικής διαχείρισης εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.
Η οικονομική ανασφάλεια που βιώνουν οι σημερινοί εργαζόμενοι καθιστά τις δηλώσεις του Μασκ ιδιαίτερα αμφιλεγόμενες. Ενώ ο δισεκατομμυριούχος μιλά για μια εποχή αφθονίας, η πλειονότητα του πληθυσμού αντιμετωπίζει την πραγματικότητα ανεπαρκών μισθών και αβέβαιου μέλλοντος.
Η συζήτηση που άνοιξε ο Έλον Μασκ για τη σύνταξη και το μέλλον της εργασίας θέτει θεμελιώδη ερωτήματα για την κοινωνία. Ανεξάρτητα από το αν οι προβλέψεις του θα επαληθευτούν, η προετοιμασία για το αύριο παραμένει κρίσιμη για κάθε εργαζόμενο.