Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή θα είναι ένα ακόμα τεστ για την ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας, η οποία έχει ήδη δοκιμαστεί από το σίριαλ των δασμών, τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και την πανδημία του κορωνοϊού.
Μέσα σε επτά ημέρες, το αργό πετρέλαιο κατέγραψε τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από τις αρχές του 2022, σχεδόν κατά 20%, προκάλεσε σοκ στις διεθνείς αγορές, επανέφερε την απειλή της διαταραχής στις εφοδιαστικές αλυσίδες, και έκανε τις κεντρικές τράπεζες να επανεξετάσουν τις επιτοκιακές πολιτικές, λόγω πληθωρισμού.
Άλλωστε, ήδη σημάδια πίεσης στις ζωτικές αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου, με «παγωμένες» εξαγωγές και απότομες αυξήσεις.
Η διευρυνόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να έχει «πολύ μεγάλο αντίκτυπο στην παγκόσμια οικονομία σε μια σειρά από μετρήσεις», όπως ο πληθωρισμός και η οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με τον Dan Katz, αναπληρωτή διευθύνοντα σύμβουλο του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
Η σοβαρότητα των οικονομικών συνεπειών θα εξαρτηθεί από τη διάρκειά τους.
Οι αγορές σε σοκ
Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν, η οποία ξεκίνησε το Σάββατο, πυροδότησε μια απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου όταν άνοιξαν οι ασιατικές αγορές τη Δευτέρα.
Οι κύριοι δείκτες του Κόλπου σημείωσαν απότομη πτώση και σε ορισμένες περιπτώσεις οι συναλλαγές αναστάλθηκαν εν μέσω αστάθειας.
Ταυτόχρονα, οι επενδυτές στράφηκαν σε λεγόμενα περιουσιακά στοιχεία «ασφαλούς καταφυγίου». Οι τιμές του χρυσού αυξήθηκαν και η ζήτηση αυξήθηκε για παραδοσιακά αμυντικά νομίσματα όπως το δολάριο ΗΠΑ και το ελβετικό φράγκο.
Αυτή τη στιγμή, οι αγορές σαφώς αποτιμούν υψηλότερο γεωπολιτικό κίνδυνο. Η απότομη αρχική κίνηση του πετρελαίου δείχνει ανησυχία για την προσφορά. Η στροφή προς ασφαλέστερα περιουσιακά στοιχεία σηματοδοτεί προσοχή. Η αστάθεια των μετοχών αντανακλά την αβεβαιότητα σχετικά με τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Ωστόσο, οι αγορές δεν συμπεριφέρονται ακόμη σαν να περιμένουν μια συστημική παγκόσμια κρίση, με τους αναλυτές να βλέπουν ανατιμολόγηση και όχι κατάρρευση.
Πετρέλαιο και πληθωρισμός
Το πετρέλαιο επηρεάζει σχεδόν τα πάντα. Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου αυξάνουν το κόστος των καυσίμων, τα οποία με τη σειρά τους επηρεάζουν τις μεταφορές. Οι μεταφορές επηρεάζουν τις τιμές των τροφίμων και των αγαθών στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Έτσι, εάν το πετρέλαιο παραμείνει ακριβό για εβδομάδες ή μήνες, μπορεί να αυξήσει τον πληθωρισμό.
Μια αύξηση άνω του 20% στις τιμές του πετρελαίου αυτή την εβδομάδα θα ενισχύσει τον πληθωρισμό, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, και μια σειρά από υπεύθυνους χάραξης πολιτικής έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι χωρίς μια γρήγορη επίλυση της σύγκρουσης, θα μπορούσε να υπάρξει μακροπρόθεσμο πλήγμα στις τιμές καταναλωτή.
«Η συνεχιζόμενη σύγκρουση με το Ιράν ενισχύει την απόφαση πολλών κεντρικών τραπεζών να διατηρήσουν τα επιτόκια σταθερά προς το παρόν», ανέφερε ομάδα οικονομολόγων της Nomura.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ανέμεναν ότι ο πληθωρισμός θα μειωνόταν ακόμη περισσότερο κάτω από τον στόχο, προτού η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ωθήσει απότομα τις τιμές του πετρελαίου αυτή την εβδομάδα.
Πλέον, οι προοπτικές έχουν μεταβληθεί σημαντικά και οι επενδυτές βλέπουν τώρα κάποιες πιθανότητες αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ μέχρι τον Δεκέμβριο.
Παράλληλα, «η πρόσφατη κατάσταση στο Ιράν καθιστά την Fed ακόμη πιο επιφυλακτική, πιο απρόθυμη να μειώσει τα επιτόκια από ό,τι ήταν πριν συμβεί αυτό», δήλωσε η πρώην υπουργός Οικονομικών Τζάνετ Γέλεν.
Σημείο «κλειδί» τα Στενά του Ορμούζ
Βασικός κίνδυνος είναι το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, καθώς είναι ουσιαστικά ο μόνος τρόπος για τη μεταφορά του πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Μέση Ανατολή στον υπόλοιπο κόσμο.
Η θαλάσια οδός, που πλαισιώνεται από το Ιράν από τη μία πλευρά και το Ομάν από την άλλη, αποτελεί πέρασμα για περίπου το 20% της ημερήσιας παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, σύμφωνα με την Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ.
Με το στενό σχεδόν αδιάβατο, τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου έχουν επίσης εκτοξευθεί στα ύψη και θα μπορούσαν να υπερδιπλασιαστούν από τα επίπεδα που παρατηρήθηκαν πριν από τον πόλεμο, εάν οι αποστολές μέσω του στενού σταματήσουν για περισσότερο από δύο μήνες, σύμφωνα με την Goldman Sachs.
Οι ευρωπαϊκές τιμές εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλότερες από τις κορυφές που σημειώθηκαν το 2022, μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά τα αποθέματα της περιοχής είναι πολύ χαμηλότερα από ό,τι τα τελευταία χρόνια και θα πρέπει να αναπληρωθούν πριν από τον επόμενο χειμώνα με δυνητικά πολύ μεγαλύτερο κόστος.
Με πληροφορίες από: Bloomberg, CNBC, BBC, Reuters, CNNi