Έρευνες δείχνουν ότι η ημερήσια πρόσληψη μικροπλαστικών μέσω τροφής και ποτού μπορεί να κυμαίνεται από μηδέν έως και 1,5 εκατομμύριο σωματίδια την ημέρα.
Η μεγαλύτερη πηγή μικροπλαστικών θεωρείται το εμφιαλωμένο νερό, ωστόσο το Science Alert επισημαίνει πέντε λιγότερο αναμενόμενες πηγές μικροπλαστικών στη διατροφή μας.
1. Τσίχλα
Όταν μασάμε τσίχλα, στην ουσία μασάμε ένα κομμάτι πλαστικό. Οι περισσότερες τσίχλες παρασκευάζονται από μια «βάση τσίχλας» που περιέχει πλαστικά και καουτσούκ, στα οποία προστίθενται γλυκαντικές και αρωματικές ουσίες. Κατά τη μάσηση, η βάση αυτή απελευθερώνει μικροπλαστικά. Ένα μόνο γραμμάριο τσίχλας μπορεί να απελευθερώσει έως και 637 σωματίδια.
Ακόμη και οι λεγόμενες «φυσικές» τσίχλες, που βασίζονται σε φυτικά πολυμερή, δεν είναι πολύ καλύτερες, καθώς απελευθερώνουν παρόμοιο αριθμό μικροπλαστικών. Αυτό υποδηλώνει ότι η επιβάρυνση δεν προέρχεται μόνο από τη βάση της τσίχλας, αλλά πιθανώς και από τη διαδικασία παραγωγής ή τη συσκευασία.
Τα περισσότερα σωματίδια απελευθερώνονται μέσα στα πρώτα οκτώ λεπτά μάσησης. Για τη μείωση της έκθεσης, προτείνεται να μασά κανείς μία τσίχλα για περισσότερο χρόνο αντί να την ανανεώνει.
2. Αλάτι
Το αλάτι μοιάζει με αγνό και απλό συστατικό, όμως μελέτες έχουν δείξει ότι το 94% των προϊόντων αλατιού παγκοσμίως περιέχει μικροπλαστικά. Η ρύπανση είναι τόσο εκτεταμένη ώστε το θαλασσινό αλάτι έχει προταθεί ακόμη και ως δείκτης της ρύπανσης από μικροπλαστικά στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Ακόμη υψηλότερα επίπεδα μόλυνσης έχουν εντοπιστεί σε χερσαία άλατα, όπως το αλάτι Ιμαλαΐων. Αν και εξετάζονται νέες τεχνολογίες καθαρισμού, μεγάλο μέρος της επιβάρυνσης φαίνεται να προέρχεται από την παραγωγή και τη συσκευασία.
Επιπλέον, οι πλαστικοί μύλοι μπαχαρικών μπορεί να επιδεινώνουν το πρόβλημα: η άλεση μόλις 0,1 γραμμαρίου αλατιού σε πλαστικό μύλο μπορεί να απελευθερώσει έως 7.628 σωματίδια. Η χρήση κεραμικών ή μεταλλικών μύλων και η αποθήκευση σε μη πλαστικά δοχεία μειώνουν τον κίνδυνο.
3. Μήλα και καρότα
Η παρουσία μικροπλαστικών σε φρούτα και λαχανικά έχει τεκμηριωθεί σε αρκετές μελέτες. Νανοπλαστικά, δηλαδή σωματίδια μικρότερα των 1.000 νανομέτρων, μπορούν να εισέλθουν στα φυτά μέσω των ριζών, ενώ μικροπλαστικά έχουν βρεθεί και στην επιφάνειά τους.
Σε μία μελέτη, τα μήλα και τα καρότα βρέθηκαν πιο επιβαρυμένα, ενώ το μαρούλι λιγότερο. Παρά ταύτα, η συνολική επιβάρυνση παραμένει μικρή σε σύγκριση με τα πιο επεξεργασμένα τρόφιμα.
Επιπλέον, τα φρούτα και τα λαχανικά περιέχουν αντιοξειδωτικά, όπως οι ανθοκυανίνες που δίνουν τα κόκκινα, μπλε και μωβ χρώματα, τα οποία είναι ευεργετικά για την υγεία, οπότε η κατανάλωσή τους παραμένει απαραίτητη.
4. Τσάι και καφές
Τα φακελάκια τσαγιού δεν είναι η μόνη πηγή μικροπλαστικών στα ζεστά ροφήματα. Τα φύλλα τσαγιού, ο καφές και το γάλα μπορεί επίσης να είναι επιβαρυμένα. Ιδιαίτερα προβληματική είναι η χρήση ποτηριών μίας χρήσης με πλαστική επένδυση, καθώς η υψηλή θερμοκρασία διευκολύνει την απελευθέρωση μικροπλαστικών στο ρόφημα.
Τα ζεστά ροφήματα περιέχουν περισσότερα μικροπλαστικά από τα κρύα, ενώ το γάλα σε γυάλινα μπουκάλια φαίνεται να μειώνει την έκθεση. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει πάντα: αναψυκτικά και μπίρα σε γυάλινα μπουκάλια έχουν παρουσιάσει υψηλότερη επιβάρυνση, πιθανώς λόγω των βαμμένων μεταλλικών καπακιών.
Η χρήση χύμα τσαγιού και επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών από μέταλλο ή γυαλί θεωρείται πιο ασφαλής επιλογή.
5. Θαλασσινά
Παρότι τα περισσότερα θαλασσινά περιέχουν μικροπλαστικά, λαμβάνουν δυσανάλογα πολλή προσοχή σε σχέση με άλλες πηγές τροφίμων. Μελέτη έδειξε ότι σε οργανισμούς που τρέφονται φιλτράροντας το νερό, όπως είναι τα μύδια, εντοπίζονται μόλις 0,2 έως 0,70 σωματίδια ανά γραμμάριο.
Τα επίπεδα αυτά είναι πολύ χαμηλότερα από τα δισεκατομμύρια μικροπλαστικών που μπορούν να απελευθερωθούν από ένα πλαστικό φακελάκι τσαγιού.
Μέτρα που μπορούμε να λάβουμε
Η αποθήκευση τροφίμων σε πλαστικά δοχεία και η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφών συνδέονται με υψηλότερα επίπεδα μικροπλαστικών στον οργανισμό. Η θέρμανση του φαγητού σε γυάλινα σκεύη και η επιλογή νερού βρύσης αντί για εμφιαλωμένο – που μπορεί να περιέχει έως 240.000 σωματίδια ανά λίτρο – είναι πρακτικά βήματα μείωσης της έκθεσης.
Αν και η πλήρης αποφυγή των πλαστικών είναι δύσκολη, αυτές οι αλλαγές μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την επιβάρυνση.