Αρνητική για την πιστοληπτική αξιολόγηση των τεσσάρων συστημικών τραπεζών χαρακτηρίζει η Moody’s την απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη. Το «κλειδί», σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης, είναι εάν η απόφαση θα έχει αναδρομική ισχύ, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τις τιτλοποιήσεις κόκκινων δανείων, την κουλτούρα πληρωμών αλλά και τον μελλοντικό δανεισμό στην Ελλάδα.
Ένας αναδρομικός επανυπολογισμός του επιτοκίου από την ημερομηνία που εντάχθηκε το κάθε δάνειο στο πλαίσιο του νόμου Κατσέλη θα μεγέθυνε τον οικονομικό αντίκτυπο, σημειώνει η Moody’s, θυμίζοντας ότι περίπου 250.000 δανειολήπτες έχουν ενταχθεί στον νόμο, με τη συνολική έκθεση να αγγίζει τα 12,5 δισ. ευρώ. Όμως, μόνο ένα μερίδιο των υποθέσεων αυτών θα επηρεαζόταν, επομένως οι εκτιμήσεις της αγοράς τοποθετούν τους τόκους που επηρεάζονται στο 1 δισ. ευρώ, με πλήγμα κυρίως για τα funds και τους servicers.
Μια αναδρομική ισχύς της απόφασης θα ρίξει σημαντικά το ετήσιο κόστος εξυπηρέτησης των δανείων για τα νοικοκυριά που επηρεάζονται, ελαχιστοποιώντας το κόστος των τόκων. Αν και θα είναι μια θετική εξέλιξη για τους δανειολήπτες, η αλλαγή θα μειώσει τις προσδοκώμενες ταμειακές ροές των τραπεζών, των funds και των servicers που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους ρυθμισμένα στεγαστικά δάνεια του νόμου Κατσέλη, τονίζει η Moody’s.
Ο οίκος προβλέπει τις εξής πιθανές επιπτώσεις για τις Eurobank, Πειραιώς, Εθνική και Alpha Bank:
– Η απόφαση θα μπορούσε να μειώσει τις ανακτήσεις που αναμένονται στο πλαίσιο των προγραμμάτων τιτλοποίησης «Ηρακλής», βάσει των οποίων οι senior τίτλοι που διατηρούν οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν κρατική εγγύηση. Οι χαμηλότερες ταμειακές ροές από τα αναδιαρθρωμένα στεγαστικά δάνεια θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν την απόδοση ορισμένων συναλλαγών και να αυξήσουν την πιθανότητα ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων, υπογραμμίζοντας τους αυξημένους κινδύνους για τους senior τίτλους που διατηρούν οι τράπεζες στους ισολογισμούς τους. Ωστόσο, η Moody’s τονίζει πως ο κίνδυνος αυτός αντισταθμίζεται από τα σημαντικά buffers που δημιουργήθηκαν με την πάροδο του χρόνου, μέσω της απομόχλευσης και των ανακτήσεων.
– Η απόφαση ουσιαστικά καθιστά πολλά δάνεια του νόμου Κατσέλη άτοκα, γεγονός που θα μπορούσε να υπονομεύσει τη βελτίωση της κουλτούρας πληρωμών στην Ελλάδα, σημειώνουν οι αναλυτές. Οι δανειολήπτες που ρύθμισαν τα δάνειά τους, είτε διμερώς είτε μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, ενδέχεται να επιδιώξουν παρόμοια μεταχείριση, αμφισβητώντας τις υφιστάμενες συμφωνίες και αυξάνοντας τα νομικά έξοδα των τραπεζών. Μια ευρύτερη αλλαγή στις προσδοκίες των δανειοληπτών θα μπορούσε να διαβρώσει την πειθαρχία στις αποπληρωμές των δανείων και να δημιουργήσει κινδύνους συμπεριφοράς για ολόκληρο το τραπεζικό σύστημα, επιβαρύνοντας την ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών.
– Η απόφαση αυξάνει επίσης τον κίνδυνο οι μελλοντικοί δανειολήπτες να αναζητήσουν μεταχείριση παρόμοια με τους δικαιούχους του Νόμου Κατσέλη, ιδίως σε περιόδους οικονομικής πίεσης. Αυτή η πτυχή του ηθικού κινδύνου πιθανότατα θα ωθήσει τις τράπεζες προς πιο συντηρητικά πρότυπα δανεισμού και υψηλότερες τιμές στεγαστικών δανείων. Ως αποτέλεσμα, η πρόσβαση σε στεγαστική πίστη θα μπορούσε να περιοριστεί περαιτέρω, ειδικά για τα νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα, διευρύνοντας την κατηγοριοποίηση των δανειοληπτών και περιορίζοντας τη μελλοντική αύξηση των στεγαστικών δανείων των τραπεζών.
Πέραν της άμεσης επίπτωσης στις ταμειακές ροές, η απόφαση του Αρείου Πάγου δημιουργεί νομική αβεβαιότητα και ενισχύει τους κινδύνους για τη μελλοντική χορήγηση στεγαστικών δανείων και τις τιτλοποιήσεις, τονίζει η Moody’s. Αν και οι οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να είναι διαχειρίσιμες, σε μία εποχή που οι τράπεζες έχουν ενισχύσει τα κεφάλαια και τα κέρδη τους, η πιθανή επιδείνωση της κουλτούρας πληρωμών και ο κίνδυνος περαιτέρω δικαστικών «περιπετειών» αποτελούν ουσιαστικές μεσοπρόθεσμες προκλήσεις, καταλήγει ο οίκος.