Η νέα συμφωνία για τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας - Ριζικές αλλαγές στην προστασία των εργαζομένων
Τι αλλάζει με τη μετενέργεια των συλλογικών συμβάσεων
Η μετενέργεια αποτελεί τη συνέχιση εφαρμογής των όρων μιας σύμβασης εργασίας μετά τη λήξη της. Κατά τη διάρκεια των μνημονίων, οι ευνοϊκοί όροι των συμβάσεων εφαρμόζονταν μόνο για τρεις μήνες, επιτρέποντας στους εργοδότες να καταργούν μονομερώς σημαντικά επιδόματα. Σήμερα μετενεργούν αποκλειστικά οι μισθολογικοί όροι και τέσσερα επιδόματα: ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικίνδυνης εργασίας, με αποτέλεσμα οι μισθοί να μπορούν να μειωθούν έως και 35% μετά το τρίμηνο.
Οι νέες ρυθμίσεις καταργούν πλήρως αυτή τη μνημονιακή διάταξη. Το σύνολο των όρων της σύμβασης θα συνεχίζει να ισχύει επ’ αόριστον, μέχρι να συναφθεί νέα συλλογική ή ατομική σύμβαση. Έτσι, οι εργαζόμενοι θα προστατεύονται σε:
Επίδομα γάμου και οικογενειακές παροχές
Ωράρια εργασίας και υπερωρίες
Άδειες και αναπαυτικές περίοδοι
Επιδόματα μητρότητας και γονικής άδειας
Τριετίες και προϋπηρεσία
Επιδόματα σπουδών και εκπαίδευσης
Επιδόματα τέκνων και οικογενειακές παροχές
Επέκταση συλλογικών συμβάσεων και αυξήσεις μισθών
Οι συλλογικές συμβάσεις στην Ελλάδα διακρίνονται σε:
Εθνικές Γενικές, για όλους τους εργαζόμενους της χώρας
Κλαδικές, για συναφείς επιχειρήσεις ή κλάδους
Επιχειρησιακές, για συγκεκριμένη επιχείρηση
Εθνικές Ομοιοεπαγγελματικές, για συγκεκριμένο επάγγελμα σε εθνικό επίπεδο
Τοπικές Ομοιοεπαγγελματικές, για συγκεκριμένο επάγγελμα σε πόλη ή περιφέρεια
Σήμερα οι κλαδικές συμβάσεις δεν επιτρέπεται να περιέχουν δυσμενέστερους όρους από τις εθνικές γενικές. Αν και έχουν υπογραφεί πολλές με ευνοϊκούς όρους, δεν έχουν επεκταθεί, καθώς καλύπτουν μόνο τους εργαζόμενους των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στο αντίστοιχο σωματείο.
Για την επέκτασή τους απαιτείται εργοδοτική εκπροσώπηση 50% +1, γεγονός που οδηγεί αρκετούς εργοδότες να αποχωρούν από τους φορείς ώστε να αποφύγουν τις αυξήσεις.
Νέες διευκολύνσεις από το 2026
Από το 2026 ενεργοποιούνται νέες ρυθμίσεις που θα ενισχύσουν σημαντικά την επέκταση των κλαδικών συμβάσεων:
Μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης από 50% σε 40%
Δυνατότητα επέκτασης με συνυπογραφή εθνικών κοινωνικών εταίρων
Νέα αρμοδιότητα της ΓΣΕΕ για σύναψη κλαδικών συμβάσεων επικουρικά
Απλούστευση των διαδικασιών εγγραφής στα μητρώα οργανώσεων
Μετά την υπογραφή, κάθε κλαδική σύμβαση θα προωθείται στο Ανώτατο Συμβούλιο Εργασίας για να καταστεί καθολική και υποχρεωτική.
Αυξήσεις που μπορούν να ξεπεράσουν το 30%
Με τις νέες διευκολύνσεις, εργαζόμενοι που αμείβονται σήμερα με τον κατώτατο μισθό των 880 ευρώ θα μπορούν πιο εύκολα να λαμβάνουν τους υψηλότερους κλαδικούς μισθούς. Σε αρκετούς κλάδους, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξήσεις άνω του 30%.
Σήμερα, η πλειονότητα των εργαζομένων δεν καλύπτεται από καμία μισθολογική συλλογική σύμβαση, με εξαίρεση ορισμένους κλάδους όπως τραπεζοϋπάλληλοι, ξενοδοχοϋπάλληλοι, αρτοποιεία, τουριστικά καταστήματα, πετρελαιοειδή και καπνοβιομηχανία.
Σύμφωνα με το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, πάνω από 70% των εργαζομένων δεν καλύπτονται από συλλογικές συμβάσεις. Μόλις 740.000 από τους 2.296.000 εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα βρίσκονται κάτω από την προστατευτική ομπρέλα κάποιας μορφής συλλογικής σύμβασης.