Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει νέο μέτωπο με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτή τη φορά γύρω από τις ονομασίες τυριών και άλλων παραδοσιακών προϊόντων, επιχειρώντας να κατοχυρώσει για τους Αμερικανούς παραγωγούς το δικαίωμα χρήσης ονομάτων όπως φέτα, παρμεζάνα, ασιάγκο, ρομάνο και γκοργκοντζόλα σε αγορές εκτός ΗΠΑ.
Η εκστρατεία της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ για ελεύθερη χρήση ονομάτων τυριών όπως η φέτα -όπως αναφέρει η The Wall Street Journal- πέτυχε σημαντική πρόοδο πέρυσι, με τις εξαγωγές αμερικανικών τυριών να αυξάνονται κατά 20% και να φτάνουν νέο ρεκόρ 613.000 τόνων. Η Σόνα Μόρις, επικεφαλής της πολιτικής εμπορίου στην Ομοσπονδία Εθνικών Γαλακτοπαραγωγών των ΗΠΑ, χαρακτηρίζει αυτή την εξέλιξη «πραγματικό άλμα» για τον κλάδο. Οι αμερικανικές γαλακτοβιομηχανίες, χάρη σε μεγάλες και αποδοτικές μονάδες παραγωγής με μακρά παράδοση σε ευρωπαϊκά στυλ τυριών, μπορούν συχνά να προσφέρουν προϊόντα σε χαμηλότερες τιμές από τους ευρωπαϊκούς ανταγωνιστές.
Η ευρωπαϊκή απάντηση
Η αμερικανική πρωτοβουλία προκαλεί έντονη αντίδραση στους Ευρωπαίους παραγωγούς. Ενδεικτική είναι η στάση του Consorzio del Formaggio Parmigiano Reggiano, που εκπροσωπεί εκατοντάδες Ιταλούς παραγωγούς και αντιτίθεται σθεναρά στη χρήση του όρου «παρμεζάνα» για προϊόντα εκτός της καθορισμένης περιοχής παραγωγής στη βόρεια Ιταλία.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το Consorzio εκτιμά ότι οι πωλήσεις «ψευτο-παρμεζάνας» εκτός ΕΕ ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ ετησίως. Όπως τονίζουν οι Ιταλοί παραγωγοί, το ζήτημα δεν είναι μόνο εμπορικό, αλλά αφορά και τη διαφάνεια προς τον καταναλωτή, ο οποίος μπορεί να θεωρεί ότι αγοράζει προϊόν με συγκεκριμένη ιταλική προέλευση και μέθοδο παραγωγής, ενώ στην πραγματικότητα αυτό δεν ισχύει.
Η ίδια λογική ισχύει και για τη φέτα, την οποία οι Αμερικανοί αντιμετωπίζουν ως ένα απλό «τυρί που θρυμματίζεται», ενώ η ΕΕ επιμένει ότι πρόκειται για προϊόν άρρηκτα συνδεδεμένο με την ελληνική παράδοση και συγκεκριμένες περιοχές παραγωγής.
Πεδίο μάχης οι ονομασίες των τυριών
Καθώς ΗΠΑ και ΕΕ διατηρούν διαφορετικά καθεστώτα στις δικές τους αγορές, η σύγκρουση μεταφέρεται πλέον στις εμπορικές σχέσεις με τρίτες χώρες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Ινδονησίας, όπου η ΕΕ ανακοίνωσε συμφωνία που προβλέπει την προστασία περισσότερων από 200 ευρωπαϊκών προϊόντων, μεταξύ αυτών και της φέτας και της γκοργκοντζόλα.
Λίγους μήνες αργότερα, η διοίκηση Τραμπ αντέδρασε με δική της εμπορική συμφωνία, μέσω της οποίας η Ινδονησία φέρεται να δέχθηκε να επιτρέψει στους Αμερικανούς παραγωγούς να χρησιμοποιούν τις ονομασίες που επιθυμούν. Το αποτέλεσμα είναι ένα ιδιότυπο αδιέξοδο, καθώς οι δύο συμφωνίες κινούνται σε αντίθετη κατεύθυνση και καμία δεν έχει ακόμη επικυρωθεί επισήμως.
Ανάλογες ισορροπίες διαμορφώνονται και στην Αυστραλία, όπου η συμφωνία με την ΕΕ προβλέπει προστασία εκατοντάδων ευρωπαϊκών προϊόντων, με μεταβατικές περιόδους και περιορισμούς στη χρήση ονομασιών από τοπικούς παραγωγούς.
Νέο εμπορικό ρήγμα
Πίσω από τη διαμάχη για τις ονομασίες κρύβεται μια βαθύτερη σύγκρουση για τους κανόνες του παγκόσμιου εμπορίου τροφίμων. Οι αμερικανικές γαλακτοκομικές επιχειρήσεις, μεγάλες και εξωστρεφείς, βλέπουν στις αναπτυσσόμενες αγορές της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής μια σημαντική ευκαιρία, την ώρα που η Ευρώπη επιδιώκει να προστατεύσει την προστιθέμενη αξία των προϊόντων ονομασίας προέλευσης.
Οι εξαγωγές αμερικανικού τυριού, άλλωστε, καταγράφουν ήδη ισχυρή άνοδο, ενισχύοντας την πεποίθηση της Ουάσιγκτον ότι η μάχη αυτή έχει και ουσιαστικό οικονομικό διακύβευμα.