Η ραγδαία ενίσχυση του ευρώ αναγκάζει τους Ευρωπαίους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να επανεξετάσουν μια φιλοδοξία που καλλιεργούν εδώ και χρόνια: να μετατρέψουν το κοινό νόμισμα σε αποθεματικό νόμισμα ικανό να ανταγωνιστεί το δολάριο των ΗΠΑ.
Το δολάριο είναι το παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν διαδέχθηκε τη στερλίνα.
Αυτό το καθεστώς σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πραγματοποιείται σε δολάρια και ότι οι κυβερνήσεις διεθνώς διακρατούν κυρίως δολάρια στα συναλλαγματικά τους αποθέματα. Η διαρκής αυτή ζήτηση επέτρεψε στις ΗΠΑ και στους Αμερικανούς να δανείζονται φθηνά για δεκαετίες, όπως αναφέρει το Politico.
Γιατί η Ευρώπη θέλει να εκτοπίσει το δολάριο
Η προοπτική χαμηλότερου κόστους δανεισμού, μεγαλύτερης νομισματικής σταθερότητας και προστασίας από αμερικανικές κυρώσεις είναι οι βασικοί λόγοι που οι Ευρωπαίοι πολιτικοί επιμένουν στο όραμα ενός ισχυρότερου διεθνούς ρόλου για το ευρώ. Ωστόσο, κυβερνήσεις και επενδυτές δεν θα διακρατούν ευρώ αν δεν είναι ισχυρό και αν δεν υπάρχει η πεποίθηση ότι θα παραμείνει έτσι.
Ακριβώς αυτή η ισχύς, όμως, αρχίζει να δημιουργεί προβλήματα.
Το ευρώ ξεπέρασε τα 1,20 δολάρια για πρώτη φορά έπειτα από τέσσερα χρόνια, εξέλιξη που ήδη απειλεί το εξαγωγικό μοντέλο ανάπτυξης της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης, της Γερμανίας.
Η ανησυχία του Βερολίνου και το «παράθυρο ευκαιρίας» για το ευρώ
«Παρακολουθώ με ανησυχία εδώ και αρκετό καιρό την εξέλιξη της ισοτιμίας του δολαρίου», δήλωσε την Τετάρτη στο Βερολίνο ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς.
«Η ισοτιμία αυτή αποτελεί σημαντική πρόσθετη επιβάρυνση για τη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία», πρόσθεσε.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, είχε μιλήσει το περασμένο καλοκαίρι για μια σπάνια «παγκόσμια στιγμή του ευρώ», καθώς άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές στην κυριαρχία του δολαρίου.
Αν και οι ξένοι επενδυτές συνεχίζουν σε μεγάλο βαθμό να εμπιστεύονται τις αμερικανικές αγορές μετοχών και ομολόγων, φαίνεται ότι προστατεύονται πιο ενεργά από τον κίνδυνο υποχώρησης του ίδιου του δολαρίου, γεγονός που συμβάλλει στην άνοδο της αξίας του ευρώ.
Παρά ταύτα, το δολάριο εξακολουθεί να αποτελεί περίπου το 57% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, έναντι περίπου 20% για το ευρώ, που βρίσκεται στη δεύτερη θέση.
Το αναπόφευκτο δίλημμα
«Αν θέλεις το νόμισμά σου να γίνει παγκόσμιο αποθεματικό, πρέπει να αποδεχθείς ότι θα ενισχυθεί», επισημαίνει ο Κάρστεν Μπρζέσκι, παγκόσμιος επικεφαλής μακροοικονομικής ανάλυσης της ING.
Η λογική είναι απλή: όσο αυξάνεται η όρεξη για ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία, τόσο ανεβαίνει η ισοτιμία έναντι των άλλων νομισμάτων.
«Αν η ΕΚΤ επιμείνει στη "στιγμή του παγκόσμιου ευρώ", θα πρέπει να καταπιεί αυτόν τον συμβιβασμό».
Η ανησυχία του Μερτς είναι ότι ένα ισχυρότερο ευρώ καθιστά τις ευρωπαϊκές εξαγωγές ακριβότερες για τους ξένους αγοραστές, οι οποίοι μπορεί να στραφούν σε φθηνότερα προϊόντα αλλού, πλήττοντας την οικονομία της ΕΕ.
Παράλληλα, κάνει φθηνότερες τις κινεζικές εισαγωγές στην Ευρώπη, καθώς το Πεκίνο επιδιώκει γενικά να διατηρεί σταθερή την ισοτιμία του γουάν με το δολάριο. Το ευρώ βρίσκεται κοντά σε υψηλό 12ετίας έναντι του κινεζικού νομίσματος.
«Υπερβολικά ισχυρό» και για την ΕΚΤ
Δεν ανησυχούν μόνο οι κυβερνήσεις. Προβληματισμός υπάρχει και στους κόλπους της ΕΚΤ.
Μέσα σε λίγες ώρες από τη στιγμή που το ευρώ ξεπέρασε τα 1,20 δολάρια, κεντρικοί τραπεζίτες άρχισαν να προειδοποιούν ότι ίσως χρειαστεί παρέμβαση για να αποτραπεί η πτώση του πληθωρισμού κάτω από τον στόχο του 2%.
«Παρακολουθούμε πολύ στενά αυτή την ανατίμηση του ευρώ», δήλωσε την Τετάρτη σε ανάρτησή του στο LinkedIn ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό, επαναλαμβάνοντας παρόμοιες προειδοποιήσεις του Αυστριακού ομολόγου του, Μάρτιν Κόχερ.
«Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που θα καθοδηγήσουν τη νομισματική μας πολιτική και τις αποφάσεις μας για τα επιτόκια τους επόμενους μήνες», πρόσθεσε.
Κακή συγκυρία για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
Οι Ευρωπαίοι εξαγωγείς βρίσκονται σε δυσχερή θέση τα τελευταία χρόνια, λόγω του υψηλού εγχώριου κόστους παραγωγής, του φθηνού κινεζικού ανταγωνισμού και, πιο πρόσφατα, των αμερικανικών δασμών, που λειτουργούν ως φόρος στις εισαγωγές προϊόντων της ευρωζώνης στις ΗΠΑ. Οποιαδήποτε περαιτέρω αύξηση του κόστους στην πιο σημαντική αγορά του κόσμου έρχεται, επομένως, σε ιδιαίτερα ακατάλληλη στιγμή.
Για μια οικονομία όπως αυτή της ευρωζώνης, που εμφανίζει διαρκές εμπορικό πλεόνασμα και της οποίας η βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη εξαρτάται από ευνοϊκή συναλλαγματική ισοτιμία, το τίμημα αυτό είναι υψηλό, ίσως υπερβολικά υψηλό, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ.
«Μπορώ να σας πω ότι αν το ευρώ φτάσει τα 1,20 δολάρια, οι Ευρωπαίοι θα διαμαρτύρονται ότι είναι υπερβολικά ισχυρό· είναι μια οικονομία που βασίζεται στις εξαγωγές, οπότε θα δούμε τι θα συμβεί», δήλωσε τον Ιούλιο σε συνέντευξή του στο CNBC. «Πρέπει να προσέχουν τι εύχονται».