Η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ αναδεικνύει τις βασικές προκλήσεις που εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυναμική της ελληνικής οικονομίας, παρά τη σαφή βελτίωση που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια. Όπως επισημαίνεται, τα μεγαλύτερα «αγκάθια» παραμένουν η χαμηλή παραγωγικότητα και το σημαντικό επενδυτικό κενό, τα οποία λειτουργούν ανασταλτικά στην περαιτέρω σύγκλιση της χώρας με τις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες.
Η ελληνική οικονομία, σύμφωνα με τον Οργανισμό, επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα απέναντι στις πρόσφατες κρίσεις και κατέγραψε ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ενώ το χάσμα στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ άρχισε να μειώνεται. Η ανάκαμψη αυτή στηρίχθηκε στην ενίσχυση της απασχόλησης, στη βελτίωση της κεφαλαιακής έντασης και στην υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, η πρόοδος αυτή επιβραδύνεται από τα χαμηλά επίπεδα παραγωγικότητας, τα οποία παραμένουν δομικό πρόβλημα της οικονομίας.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την υστέρηση διαδραματίζει το γεγονός ότι το επενδυτικό κενό, αν και έχει περιοριστεί, εξακολουθεί να είναι μεγάλο, ενώ πολλές επιχειρήσεις, κυρίως μικρομεσαίες, αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην υιοθέτηση καινοτομιών και σύγχρονων τεχνολογιών. Η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση αποτελεί βασικό εμπόδιο, καθώς, όπως υπογραμμίζεται, η ενίσχυση της χρηματοδότησης προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα μπορούσε να επιταχύνει την καινοτομία και τις επενδύσεις σε προηγμένες τεχνολογίες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον τραπεζικό τομέα, ο οποίος παραμένει η κύρια πηγή εξωτερικής χρηματοδότησης. Παρά τη σημαντική βελτίωση των τελευταίων ετών, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια εξακολουθούν να αποτελούν διαρθρωτική αδυναμία, έστω και αν έχουν μειωθεί σημαντικά μέσω προγραμμάτων όπως ο «Ηρακλής». Οι δυσκολίες στην ταχεία εκκαθάριση των «κόκκινων δανείων», λόγω καθυστερήσεων στη δικαιοσύνη και προβλημάτων στη ρευστοποίηση εξασφαλίσεων, συνεχίζουν να επιβαρύνουν το σύστημα, ενώ πολλοί οφειλέτες παραμένουν εκτός τραπεζικής χρηματοδότησης. Η επιτάχυνση των διαδικασιών αφερεγγυότητας μέσω μεταρρυθμίσεων στο δικαστικό σύστημα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βελτίωση της κατάστασης.
Την ίδια στιγμή, ο ΟΟΣΑ εστιάζει στην υστέρηση της χώρας στον τομέα της ψηφιοποίησης, σημειώνοντας ότι η διάδοση των ψηφιακών τεχνολογιών παραμένει αργή, ιδίως μεταξύ των μικρών επιχειρήσεων. Η χρήση εργαλείων όπως το cloud computing και η τεχνητή νοημοσύνη υπολείπεται σε σχέση με άλλες χώρες, γεγονός που περιορίζει τα οφέλη από την ψηφιακή μετάβαση. Παρά τη βελτίωση των υποδομών, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια όπως οι περιορισμένες διοικητικές δεξιότητες και η ανεπαρκής πρόσβαση σε καινοτόμες μορφές χρηματοδότησης.
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι η αγορά εργασίας, όπου η έλλειψη δεξιοτήτων και η αναντιστοιχία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εργασίας αποτελούν σημαντικά εμπόδια για την ανάπτυξη. Παρά τη μείωση της ανεργίας, τα επίπεδά της παραμένουν υψηλά σε σύγκριση με άλλες χώρες, ενώ οι δεξιότητες των εργαζομένων υπολείπονται του μέσου όρου. Η συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης είναι περιορισμένη, γεγονός που δυσχεραίνει την προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις της αγοράς. Η ενίσχυση των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης και η αναβάθμιση της εκπαίδευσης κρίνονται απαραίτητες για τη γεφύρωση αυτού του χάσματος.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη χαμηλή συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Το χάσμα απασχόλησης μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει υψηλό, ενώ η περιορισμένη διαθεσιμότητα δομών φροντίδας, όπως οι παιδικοί σταθμοί, λειτουργεί αποτρεπτικά για την ένταξη περισσότερων γυναικών στο εργατικό δυναμικό. Η βελτίωση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά την προσφορά εργασίας και δεξιοτήτων.
Τέλος, η έκθεση αναδεικνύει το ζήτημα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, σημειώνοντας ότι το υψηλό ρυθμιστικό βάρος εξακολουθεί να περιορίζει την επιχειρηματική δυναμική και τον ανταγωνισμό. Η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό μικρών επιχειρήσεων χαμηλής παραγωγικότητας, ενώ τα ποσοστά εισόδου και εξόδου από την αγορά παραμένουν χαμηλά. Αν και έχουν γίνει βήματα προς τη βελτίωση του πλαισίου, παραμένει σημαντικό περιθώριο περαιτέρω μεταρρυθμίσεων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης.
Συνολικά, το μήνυμα του ΟΟΣΑ είναι σαφές: η Ελλάδα έχει κάνει σημαντική πρόοδο, αλλά για να διατηρήσει και να ενισχύσει τη δυναμική της απαιτούνται βαθύτερες αλλαγές στην παραγωγικότητα, τις επενδύσεις, τις δεξιότητες και το επιχειρηματικό περιβάλλον.