Τις πρώτες άμεσες και, προπαντός, διακριτές δημοσιονομικές επιπτώσεις αναμένεται να έχει από το επόμενο έτος στον ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό η στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ουκρανία.
Πηγή αυτών των επιπτώσεων αναμένεται να είναι το κοινό ευρωπαϊκό δάνειο 90 δισ. ευρώ το οποίο αποφάσισε να δώσει η ΕΕ στην Ουκρανία για την περίοδο 2026 – 2027.
To δάνειο αυτό θα χρηματοδοτεί μέσω της έκδοσης ευρω-ομολόγων από την Κομισιόν, κατά το μοντέλο των εκδόσεων την περίοδο της πανδημίας (SURE, NextGenerationEU).
Στο σημείο αυτό, υπενθυμίζεται πως η ΕΕ έχει συμφωνήσει οι τόκοι του εν λόγω δανείου θα είναι «δωρεάν» προς την Ουκρανία από πλευράς Ευρωπαίων δανειστών.
Ωστόσο, οι τόκοι δεν θα είναι… «δωρεάν» προς την πλευρά όσων επενδυτών αγοράσουν τα εν λόγω ευρω-ομόλογα. Αντίθετα, τους τόκους θα τους πληρώνει η ΕΕ.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε εκπρόσωπος της Κομισιόν, «το κόστος των τόκων εξαρτάται από τις συνθήκες της αγοράς. Με βάση τα τρέχοντα επιτόκια, η Επιτροπή εκτιμά ότι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους (κόστος χρηματοδότησης και κόστος έκδοσης και διαχείρισης ρευστότητας) θα ανέλθει σε περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ το 2027 και σε περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως τα επόμενα έτη».
Αυτό το κόστος θα ισχύει μέχρι τη λήξη των ομολόγων, με το πλαίσιο χρηματοδότησης να διασφαλίζει τη συνέχεια της χρηματοδότησης, όπως απαιτείται (συμπεριλαμβανομένης, όπου είναι σκόπιμο, της δυνατότητας αναχρηματοδότησης)».
Οι ίδιες πηγές, διευκρινίζουν πως «για να μπορέσει ο προϋπολογισμός της ΕΕ να καλύψει αυτά τα έξοδα το 2027, η Κομισιόν πρότεινε ένα ειδικό μέσο, που θα επιτρέπει την καταβολή επιδότησης κόστους δανεισμού το 2027, υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.
Η πρόταση περιλαμβάνει την απαίτηση, πριν από την κινητοποίηση του ειδικού μέσου, να αξιολογούνται – στο πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας του προϋπολογισμού – οι εναπομένουσες δημοσιονομικές διαθέσιμες πιστώσεις, να διασφαλίζεται η συμμόρφωση με όλες τις νομικές υποχρεώσεις και να ενεργείται σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης».
Παραπέρα, από την Κομισιόν αναφέρουν πως το «ειδικό μέσο θα χρηματοδοτείται μέσω συνεισφορών από τα 24 κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ενισχυμένη συνεργασία.
Η συνεισφορά κάθε κράτους μέλους θα είναι ανάλογη με το μερίδιό του στο Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημα (ΑΕΕ) της ομάδας των 24 συμμετεχόντων κρατών μελών, στον σχετικό ετήσιο προϋπολογισμό.
Ο αντίκτυπος στα οικονομικά των κρατών μελών θα αφορά την καταβολή της επιδότησης του κόστους δανεισμού, καθώς θα συνεπάγεται συνεισφορές από τα κράτη μέλη στον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Ο προβληματισμός σχετικά με τον τρόπο μέριμνας για την επιδότηση του κόστους δανεισμού στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο θα συζητηθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου».
Τι λένε στελέχη της οδού Νίκης
Πηγές από αρμόδια στελέχη της οδού Νίκης αναφέρουν πως πιθανότατα οι σχετικές εκδόσεις για την Ουκρανία θα είναι με ομόλογα 10ετούς διάρκειας με επιτόκιο κοντά στο 3%.
Η Ελλάδα θα πρέπει να πληρώσει μια αναλογία των τόκων αυτών με βάση το ποσοστό που το ΑΕΠ της αντιστοιχεί στο συνολικό ΑΕΠ της ΕΕ.
Το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 1,3% του συνολικού ΑΕΠ της ΕΕ. Έτσι θα έπρεπε να πληρώνει κοντά στα 35 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο για τους τόκους του δανείου στην Ουκρανία, ενδεχομένως για τα επόμενα 20 χρόνια, αναφέρουν οι ίδιες πηγές.
Ωστόσο, δεδομένου ότι τρεις χώρες της ΕΕ (Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία) καταψήφισαν το κοινό ευρω-δάνειο στην Ουκρανία, θα απέχουν όχι μόνο από την αποπληρωμή του αρχικού κεφαλαίου του (εφόσον δεν πληρώσουν οι Ρώσοι το δάνειο αυτό μέσω «πολεμικών αποζημιώσεων»), αλλά και την αποπληρωμή των τόκων.
Αυτό σημαίνει, καθώς μειώνονται σε 24 έναντι 27 οι χώρες – μέλη της ΕΕ που θα συμμετάσχουν στο δανειακό πρόγραμμα της Ουκρανίας, πως θα αυξηθεί το ποσοστό και άρα και το ποσό που θα αναλάβει κάθε μία από τις 24 ευρωπαϊκές χώρες για την πληρωμή των τόκων και έπειτα του αρχικού κεφαλαίου.
Οι ίδιες πηγές αναφέρουν πως το δημοσιονομικό κόστος για την πληρωμή των τόκων του ευρω – δανείου προς την Ουκρανία ενδέχεται, υπό αυτούς τους όρους, να αγγίξει τα 50 εκατ. ευρώ ετησίως, αρχής γενομένης από το 2027, δηλαδή 2 δισ. ευρώ στην 20ετία.
Στελέχη της Οδού Νίκης, χωρίς να υποτιμούν αυτό το επιπλέον και μάλιστα άμεσο δημοσιονομικό βάρος (το οποίο είναι μεγαλύτερο από κάθε προηγούμενο για την Ουκρανία), εκτιμούν ότι είναι πολύ μικρό ειδικά σε σχέση με τη γεωπολιτική σημασία που έχει για την Ελλάδα, η οικονομική στήριξη της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία.