Οι καταναλωτές πληρώνουν ακριβότερα τα σοκολατένια αυγά αυτό το Πάσχα, παρότι οι παγκόσμιες τιμές του κακάο έχουν υποχωρήσει σημαντικά, καθώς οι παραγωγοί επιδιώκουν να ανακτήσουν τις απώλειες από το πρόσφατο ράλι του βασικού πρώτου υλικού.
Οι τιμές του κακάο στη Νέα Υόρκη και το Λονδίνο έχουν καταγράψει πτώση άνω του 70% από τα ιστορικά υψηλά του 2024, χάρη στη βελτίωση των αποδόσεων των καλλιεργειών στη Δυτική Αφρική — την κύρια παραγωγική περιοχή — και στη μείωση της ζήτησης σε Ευρώπη και ΗΠΑ.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με άλλες πρώτες ύλες, των οποίων οι τιμές έχουν αυξηθεί τον τελευταίο μήνα λόγω ανησυχιών για διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες εξαιτίας του πολέμου ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, σύμφωνα με τους Fiancial Times.
Γιατί δεν μειώνονται οι τιμές στα ράφια
Παρά την πτώση του κακάο, οι τιμές της σοκολάτας στα καταστήματα δεν έχουν ακολουθήσει, δίνοντας τη δυνατότητα στις εταιρείες να εκμεταλλευτούν την αυξημένη πασχαλινή ζήτηση ώστε να ανακτήσουν μέρος των υψηλών κόστους παραγωγής που είχαν προηγουμένως.
Στις ΗΠΑ, οι τιμές λιανικής για γλυκά και σοκολάτα αυξήθηκαν κατά 12% τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με στοιχεία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. Στην Ολλανδία, η αλυσίδα Albert Heijn πουλά μίνι σοκολατένια αυγά 175 γραμμαρίων προς 3,50 ευρώ, έναντι 2,5 ευρώ για 200 γραμμάρια πριν από δύο χρόνια, σύμφωνα με την ING.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι καταναλωτές πληρώνουν κατά μέσο όρο 9% περισσότερα για ένα πασχαλινό αυγό σε σχέση με πέρυσι, παρά το γεγονός ότι το βάρος τους έχει αυξηθεί ελάχιστα.
Καθυστέρηση στη μετακύλιση κόστους
Ένας βασικός λόγος είναι η χρονική υστέρηση μεταξύ αγοράς πρώτης ύλης και τελικής τιμολόγησης προϊόντων.
Όπως εξηγεί ο Σάμι Ρολς της Expana, «υπάρχει καθυστέρηση μεταξύ της αγοράς κακάο και της διάθεσης της σοκολάτας στο λιανεμπόριο. Για το φετινό Πάσχα, το μεγαλύτερο μέρος του κακάο είχε αγοραστεί ήδη από τον Μάιο έως τον Ιούλιο του προηγούμενου έτους».
Παράλληλα, όπως σημειώνει ο οικονομολόγος της ING Τάις Χέιερ, οι παραγωγοί δεν έχουν ισχυρό κίνητρο να μειώσουν τις τιμές, καθώς προσπαθούν να ανακτήσουν τα περιθώρια που είχαν πιεστεί όταν το κακάο ήταν ακριβό.
«Αν είχες πιεστεί όταν οι τιμές ανέβαιναν, θέλεις να καλύψεις μέρος των απωλειών όταν υποχωρούν», εξηγεί.
Πιέσεις, καινοτομία και «shrinkflation»
Οι αναλυτές της Morgan Stanley εκτιμούν ότι το κόστος για τους παραγωγούς σοκολάτας θα αρχίσει να μειώνεται από το δεύτερο τρίμηνο του έτους, μειώνοντας τις πιέσεις στα περιθώρια κέρδους.
Ωστόσο, οι τιμές είναι απίθανο να επιστρέψουν στα επίπεδα πριν την εκτίναξη του κακάο το 2024 και το 2025, όταν κακές καιρικές συνθήκες και χρόνια υποεπένδυση σε χώρες όπως η Ακτή Ελεφαντοστού και η Γκάνα περιόρισαν σημαντικά την παραγωγή.
Οι εταιρείες αντέδρασαν μειώνοντας το μέγεθος των προϊόντων, αλλάζοντας συνταγές ώστε να χρησιμοποιούν λιγότερο κακάο και αυξάνοντας τις τιμές.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η τιμή ανά 100 γραμμάρια για πασχαλινά αυγά Galaxy έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2023, ενώ τα Cadbury’s Creme Eggs είναι κατά 81% ακριβότερα.
Έρευνα της Which? έδειξε ότι τα επώνυμα σοκολατένια αυγά είναι πλέον μικρότερα και ακριβότερα, με αύξηση τιμών περίπου 40% ανά 100 γραμμάρια — φαινόμενο που έχει προκαλέσει αντιδράσεις από τους καταναλωτές.
Επιπτώσεις στη ζήτηση
Οι αυξήσεις τιμών και η «shrinkflation» έχουν επηρεάσει αρνητικά τη ζήτηση, με τις πωλήσεις σοκολάτας να μειώνονται κατά 6% στην Ευρώπη και 4% στις ΗΠΑ το τελευταίο εξάμηνο.
Παράλληλα, ορισμένα προϊόντα έχουν αλλάξει τόσο ώστε να μην μπορούν πλέον να χαρακτηριστούν ως «σοκολάτα» στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά ως «με γεύση σοκολάτας».
Από την άλλη πλευρά, προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας παραμένουν φθηνότερα και συχνά περιέχουν περισσότερο κακάο, ενώ εταιρείες όπως η Marks and Spencer δηλώνουν ότι δεν έχουν αλλάξει τιμές, μεγέθη ή συνταγές τα τελευταία χρόνια.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι αλλαγές στις συνταγές και τις τιμές ενδέχεται να έχουν μόνιμο χαρακτήρα.
«Το μέγεθος της ανόδου οδήγησε σε καινοτομία σε πρωτοφανή κλίμακα», σημειώνει η έμπορος κακάο Παμέλα Θόρντον. «Αν οι πωλήσεις δεν επηρεαστούν σημαντικά, δεν είναι βέβαιο ότι η βιομηχανία θα επιστρέψει στην παραδοσιακή σοκολάτα».