Η εικόνα της Νότιας Ευρώπης έχει αλλάξει εντυπωσιακά σε σχέση με τη δεκαετία της κρίσης, όταν η περιοχή βρισκόταν στο επίκεντρο της οικονομικής αβεβαιότητας. Πριν από περίπου 15 χρόνια, τα διαβόητα «μπούγκα-μπούγκα» πάρτι και τα σκάνδαλα του Σίλβιο Μπερλουσκόνι κυριαρχούσαν στον διεθνή Τύπο, όπως και τα εκρηκτικά ποσοστά ανεργίας σε Ελλάδα και Ισπανία, που στην κορύφωσή τους ξεπέρασαν το 25%.
Οι αποδόσεις των ομολόγων στις τέσσερις χώρες —που αποδοκιμαστικά αποκαλούνταν με το ακρωνύμιο PIGS (Πορτογαλία, Ιταλία, Ελλάδα και Ισπανία)— εκτινάχθηκαν κατά την κρίση χρέους και οι κυβερνήσεις Ελλάδας, Ιρλανδίας, Πορτογαλίας και Κύπρου κατέφυγαν σε δάνεια από την Ευρωζώνη και το ΔΝΤ.
Σήμερα, σύμφωνα με τη στήλη Alphaville των Financial Times, το σκηνικό είναι αισθητά διαφορετικό, τόσο για τις οικονομίες της «περιφέρειας» όσο και για εκείνες του «πυρήνα» της Ευρώπης.
Από το τέλος του 2022, η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι διατηρεί τη θέση της περισσότερο από αρκετούς ομολόγους της στη Γαλλία και τη Βρετανία, σε μια περίοδο εσωτερικής σταθερότητας αλλά και διεθνούς πολιτικής αναταραχής. Η μεταβολή των οικονομικών τάσεων αποτυπώνεται ιδιαίτερα στην αγορά εργασίας: η ανεργία αυξάνεται σε Βρετανία, Γερμανία και ΗΠΑ, ενώ στην Ιταλία τον Δεκέμβριο καταγράφηκε το χαμηλότερο επίπεδο από τις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Στην Πορτογαλία το ποσοστό ανεργίας βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ενώ σε Ισπανία και Ελλάδα από το 2008. Στην κορυφή της Ε.Ε. ως προς την ανεργία βρίσκεται η Φινλανδία, ενώ Ιταλία και Πορτογαλία κατατάσσονται στη 15η και 16η θέση, μετά τη Σουηδία, τη Γαλλία, την Αυστρία και τις χώρες της Βαλτικής, μεταξύ άλλων.
«Η ρητορική γύρω από αυτές τις χώρες είναι θετική εδώ και κάποιο διάστημα, όπως φάνηκε και στις αγορές ομολόγων», σημείωσε ο Τζακ Άλεν-Ρέινολντς της Capital Economics, επισημαίνοντας ότι το κόστος δανεισμού τους είναι πλέον παρόμοιο ή και χαμηλότερο από εκείνο της Γαλλίας. Όπως ανέφερε, «η οικονομική τους επίδοση είναι εντυπωσιακή και ο έλεγχος των δημοσιονομικών ελλειμμάτων μετά την πανδημία είναι σαφώς καλύτερος σε σύγκριση με πολλές άλλες χώρες».
Η ισπανική οικονομία κατέγραψε ετήσια ανάπτυξη 2,6% το τέταρτο τρίμηνο του 2025, με βασικούς μοχλούς τον τουρισμό, τη μετανάστευση, τις χρηματοοικονομικές και επαγγελματικές υπηρεσίες, τη φθηνή ανανεώσιμη ενέργεια και τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Αντίστοιχα, οι οικονομίες της Ελλάδας και της Πορτογαλίας εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις από εκείνες της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Βρετανίας.
Σύμφωνα με τον Μπερτ Κολάιν της ING, μετά το 2020 η Νότια Ευρώπη γνώρισε ισχυρή ανάκαμψη με βασικό μοχλό τον τουρισμό, όμως η δυναμική επεκτάθηκε ευρύτερα στην οικονομία. «Οι μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του 2010 δημιούργησαν ισχυρότερα θεμέλια ανάπτυξης, τα οποία ενισχύθηκαν περαιτέρω μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας», τόνισε.
Παράλληλα, σύμφωνα με το Alphaville, η λιγότερο ενεργοβόρα βιομηχανία της Νότιας Ευρώπης την προστάτευσε εν μέρει από την ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, όπως σημείωσε ο Κολάιν, οι οικονομίες αυτές υστερούν στην υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, ενώ η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με τις χώρες του Βορρά.
Προς το παρόν, η σχετική πολιτική σταθερότητα, η ισχυρότερη ανάπτυξη και οι πιο ανθεκτικές αγορές εργασίας βελτιώνουν τη δημοσιονομική εικόνα της Νότιας Ευρώπης και καθησυχάζουν τις αγορές.
Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία αναμένεται να εμφανίσουν πρωτογενές πλεόνασμα φέτος, ενώ η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία, οι ΗΠΑ και ο Καναδάς παρουσιάζουν πρωτογενή ελλείμματα.
Την ίδια στιγμή, οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων της Ελλάδας, της Ισπανίας και της Πορτογαλίας βρίσκονται κάτω από εκείνες της Γαλλίας, της Βρετανίας και των ΗΠΑ.
Ο Άλεν-Ρέινολντς εκτιμά ότι αυτή η τάση «θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια». Παρόμοια πρόβλεψη διατυπώνει και το ΔΝΤ, σύμφωνα με το οποίο έως το 2029 οι ΗΠΑ θα έχουν υψηλότερο λόγο χρέους από την Ελλάδα ή την Ιταλία, ενώ η Βρετανία θα ξεπεράσει την Ισπανία και την Πορτογαλία. Μέχρι το 2030, η Γαλλία αναμένεται να εμφανίζει ποσοστό χρέους αντίστοιχο με της Ελλάδας — μια σύγκριση που πριν από μία δεκαετία θα θεωρούνταν αδιανόητη.