Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να δραστηριοποιηθούν εκτός συνόρων τίθεται πλέον σε εφαρμογή. Με ένα μόνο ψηφιακό βήμα και αισθητά μειωμένες γραφειοκρατικές απαιτήσεις, ανοίγει ο δρόμος για πωλήσεις και παροχή υπηρεσιών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς επιβάρυνση ΦΠΑ.
Μέσω της νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, οι μικρές επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν στο Ευρωπαϊκό Ειδικό Καθεστώς ΦΠΑ και να πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές χωρίς την υποχρέωση απόδοσης ΦΠΑ στα κράτη μέλη όπου δραστηριοποιούνται. Η βασική προϋπόθεση είναι ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ, ενώ για την Ελλάδα το αντίστοιχο όριο παραμένει στις 10.000 ευρώ.
Το πλαίσιο εφαρμογής καθορίζεται από τις αποφάσεις που υπέγραψαν ο υφυπουργός Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας και ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, δίνοντας σαφείς κατευθύνσεις για τη λειτουργία του καθεστώτος.
Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις
Με το νέο καθεστώς καταργείται η ανάγκη απόκτησης ξεχωριστού ΑΦΜ σε κάθε κράτος μέλος όπου πραγματοποιούνται πωλήσεις. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις απαλλάσσονται από την υποχρέωση υποβολής δηλώσεων ΦΠΑ σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες κάθε χώρας. Έτσι, διευκολύνεται ουσιαστικά η διακίνηση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών χωρίς ΦΠΑ, ενισχύοντας την εξωστρέφεια των μικρών επιχειρήσεων.
Στο ειδικό καθεστώς μπορούν να υπαχθούν επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εφόσον πληρούν δύο βασικές προϋποθέσεις. Πρώτον, ο ετήσιος κύκλος εργασιών τους στο σύνολο της ΕΕ δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ, τόσο για το τρέχον όσο και για το προηγούμενο έτος, εξεταζόμενα ξεχωριστά. Δεύτερον, θα πρέπει να τηρούν το εθνικό όριο απαλλαγής ΦΠΑ του κράτους μέλους στο οποίο ζητούν την υπαγωγή, επίσης για το τρέχον και το προηγούμενο έτος.
Οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα μπορούν, μέσω της πλατφόρμας, να υποβάλουν το αρχικό αίτημα για την εφαρμογή του διασυνοριακού καθεστώτος, να επεκτείνουν τη χρήση του σε περισσότερα κράτη μέλη ή να ζητήσουν τη διακοπή του, συνολικά ή ανά χώρα. Επιπλέον, υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές με τη συνολική αξία των συναλλαγών που πραγματοποίησαν σε κάθε κράτος μέλος, καθώς και ενημέρωση σε περίπτωση που ο ενωσιακός κύκλος εργασιών υπερβεί το όριο των 100.000 ευρώ.
Όλα τα στοιχεία που δηλώνονται αποθηκεύονται και καθίστανται άμεσα διαθέσιμα στις φορολογικές αρχές των κρατών μελών όπου εφαρμόζεται η απαλλαγή.
Διαδικασία ένταξης βήμα προς βήμα
Η ένταξη ξεκινά με την υποβολή αίτησης μέσω της εφαρμογής. Η απαλλαγή από τον ΦΠΑ ενεργοποιείται μόνο μετά τη χορήγηση από την ΑΑΔΕ ΑΦΜ/ΦΠΑ με το επίθημα «-ΕΧ» ή μετά τη σχετική γνωστοποίηση ότι η επιχείρηση μπορεί να εφαρμόσει το καθεστώς σε συγκεκριμένο κράτος μέλος. Η ίδια εφαρμογή χρησιμοποιείται και για την υπαγωγή στο εγχώριο καθεστώς μικρών επιχειρήσεων, εφόσον η επιχείρηση επιθυμεί να εφαρμόζει ταυτόχρονα και τα δύο καθεστώτα, με εθνικό όριο κύκλου εργασιών τις 10.000 ευρώ.
Το νέο πλαίσιο μειώνει δραστικά τα διοικητικά βάρη, καταργώντας την ανάγκη πολλαπλών εγγραφών ΦΠΑ και δηλώσεων σε διαφορετικές χώρες. Παράλληλα, παρέχει σαφή όρια και κανόνες, τόσο σε ενωσιακό όσο και σε εθνικό επίπεδο, προσφέροντας προβλεψιμότητα και ασφάλεια στον επιχειρηματικό σχεδιασμό.
Οι επιχειρήσεις που εντάσσονται στο διασυνοριακό καθεστώς οφείλουν να υποβάλλουν τριμηνιαίες αναφορές έως το τέλος του μήνα που ακολουθεί κάθε τρίμηνο, ώστε να ελέγχεται η τήρηση των ορίων. Σε περίπτωση υπέρβασης των 100.000 ευρώ, απαιτείται η υποβολή τελικής αναφοράς εντός 15 εργάσιμων ημερών από τη συναλλαγή που προκάλεσε την υπέρβαση. Επιπλέον, στα τιμολόγια που εκδίδονται πρέπει να αναγράφεται ο ΑΦΜ/ΦΠΑ με το επίθημα «-ΕΧ».