Οι καταστροφές κρίσιμων ενεργειακών υποδομών σε πετρελαιοπηγές, διυλιστήρια και κοιτάσματα φυσικού αερίου στον Περσικό Κόλπο, αλλάζουν για... πάντα τον παγκόσμια οικονομικό χάρτη
Η κόλαση πυρός στις εγκαταστάσεις άντλησης και διύλισης δημιουργεί ένα ντόμινο επιπτώσεων που θα επηρεάζει την καθημερινότητα των πολιτών για τουλάχιστον μια πενταετία, ακόμη και αν από σήμερα δεν πέσει ούτε ένας πύραυλος! Ειδικοί και αναλυτές συμφωνούν ότι η αποκατάσταση της κανονικότητας σε τέτοιες υποδομές δεν είναι ζήτημα μηνών, αλλά ετών. Για τον λόγο αυτό χθες εκδηλώθηκε νέος κύκλος ρευστοποιήσεων στις αγορές μετοχών και ομολόγων, ενώ η τιμή του πετρελαίου έφτασε έως τα 120 δολάρια το βαρέλι και του φυσικού αερίου έως τα 74 ευρώ ανά μεγαβατώρα!
Η κατάσταση έχει ξεπεράσει πλέον και τα όρια του συναγερμού, απαιτώντας λύσεις σε πολλά επίπεδα. Οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί δεν μπορούν να κάνουν πίσω, αν δεν επιφέρουν καίρια πλήγματα στο Ιράν και οι Ιρανοί με τη σειρά τους, παίζουν τα... ρέστα τους για να προκαλέσουν πόνο σε ολόκληρο τον πλανήτη. Ο δρόμος αυτός είναι αδιέξοδος και οδηγεί σε μακροπρόθεσμες ζημιές και αλλαγή του παγκόσμιου οικονομικού και πιθανότατα του κοινωνικού status quo. Ο κόσμος έχει αλλάξει δραματικά, καθώς οι πηγές της ενέργειας πήραν... φωτιά και η φωτιά αυτή θα μπει μέσα στα σπίτια όλων μας!
Οι ενεργειακές εγκαταστάσεις στις χώρες του Περσικού Κόλπου δεν είναι σαν τον... διακόπτη του ρεύματος, να ανοίγουν και να κλείνουν. Βασίζονται σε εξαιρετικά περίπλοκα συστήματα υψηλής τεχνολογίας, η καταστροφή των οποίων οδηγεί σε μεγάλο πισωγύρισμα. Ακόμη και αν ο πόλεμος λήξει αύριο, η έλλειψη των κατάλληλων ανταλλακτικών, η ανάγκη για πλήρη ανακατασκευή των αγωγών και η επαναλειτουργία των τερματικών σταθμών θα κρατήσουν την προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου σε χαμηλά επίπεδα για αρκετά χρόνια. Με βάση τα παραπάνω, είναι ξεκάθαρο ότι οι υψηλές τιμές της ενέργειας δεν αποτελούν κάτι πρόσκαιρο, ούτε συνιστούν "φούσκα". Είναι μια νέα πραγματικότητα που θα τη βιώσουμε ως μια μη φυσιολογική κανονικότητα...
Έρχονται δύσκολα χρόνια
Ο εκτροχιασμός των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μεταφράζονται σε μόνιμο πληθωρισμό για τον μέσο πολίτη και για μακροχρόνια περιπέτεια.
Από το υπέρμετρο κόστος των καυσίμων μέχρι τις τιμές των τροφίμων (λόγω λιπασμάτων και μεταφορικών), η ακρίβεια δεν έχει έρθει απλά για να μείνει, αλλά για να καταστήσει ολοένα και πιο δύσκολη τη ζωή όλων μας. Η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα είναι δεδομένη και η αλλαγή καταναλωτικών συνηθειών αναπόφευκτη. Όσα μέτρα και να λάβουν οι κυβερνήσεις, απλά θα υπάρχει μια πρόσκαιρη ανακούφιση και τίποτα περισσότερο.
Οι εξελίξεις στον Κόλπο αποτελούν τη "βόμβα" που αλλάζει τις παγκόσμιες ισορροπίες και επαναφέρει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα σε πορεία ισχυρής διόρθωσης. Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι η... κόλαση στον Περσικό Κόλπο δεν έχει και πολύ μεγάλη σχέση με τις συνέπειες που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Και τότε είχαμε έκρηξη των τιμών της ενέργειας, του πληθωρισμού και των επιτοκίων, αλλά η επιστροφή στην κανονικότητα, με τα όποια προβλήματα, μάλλον είχε επιτευχθεί. Δεν καταστράφηκαν ενεργειακές υποδομές και ο δυτικός κόσμος συνέχιζε κανονικά να λαμβάνει τις ποσότητες πετρελαίου και αερίου που είχε ανάγκη. Αυτό που συμβαίνει όμως τώρα, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
Στην Ουκρανία ή τη Ρωσία δεν καταστράφηκαν πετρελαϊκές υποδομές ή υποδομές φυσικού αερίου, όπως τώρα στον Περσικό Κόλπο. Συνεπώς, μιλάμε για μια νέα κατάσταση, η οποία, αν λήξει ακόμη και σήμερα, δυστυχώς, αυτό θα έχει μικρή σημασία. Το κόστος του πολέμου θα το δούμε στην πραγματική του διάσταση την... επόμενη μέρα. Και όλα αυτά τα αναφέρουμε με βάση τα σημερινά δεδομένα, χωρίς να γνωρίζουμε τι άλλο κακό θα συμβεί στην ευρύτερη περιοχή του Κόλπου.
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει το Ιράν ότι θα ισοπεδώσει το κοίτασμα South Pars, που αποτελεί και την "καρδιά" των ενεργειακών εσόδων. Πρόκειται για το μεγαλύτερο κοίτασμα του κόσμου και αν καταστεί πλήρως ανενεργό, τότε, δεν έχουμε δει τίποτα ακόμη. Το ίδιο φυσικά ισχύει και στην περίπτωση που οι Ιρανοί επιφέρουν καίρια πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κουβέιτ. Οι αναταράξεις που έρχονται θα είναι απίστευτες και η προσταγή "προσδεθείτε", ίσως να έχει πολύ μικρή σημασία και αξία...
Το πλήγμα, η ανθεκτικότητα και οι ευκαιρίες για την ελληνική οικονομία
Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει υψηλές αντοχές, καθώς δεν νιώθει απειλητική τη θηλιά του δημοσίου χρέους, αλλά παρά ταύτα, η κυβέρνηση οφείλει να διαμορφώσει ένα νέο οικονομικό χάρτη βασισμένο στη λεγόμενη "Οικονομία του Πολέμου".
Το μεγάλο πρόβλημα για την Ελλάδα είναι ο εισαγόμενος πληθωρισμός, λόγω των υψηλών τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η απειλή "ροκανίσματος" του ρυθμού ανάπτυξης είναι ορατή και ευτυχώς που έχουμε σχεδόν μία ολόκληρη χρονιά για να καλύψουμε "τρύπες" με τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Σε κάθε περίπτωση, η επιδείνωση του οικονομικού περιβάλλοντος θα προκαλέσει ντόμινο αναβολών η οριστικών ματαιώσεων για σημαντικές επενδύσεις που δρομολογούσε ο ιδιωτικός τομέας στη χώρα μας. Κανείς δεν ξέρει τι του ξημερώνει και κάθε σχεδιασμός μπορεί "να τιναχτεί στον αέρα", λόγω του αρνητικού περιβάλλοντος, το οποίο, κάθε μέρα θα επιφυλάσσει ολοένα και περισσότερες αρνητικές εκπλήξεις.
Η κυβέρνηση περιμένει μια συνολική απόφαση από τη... δυσκίνητη Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να κινηθεί προς την κατεύθυνση στήριξης των νοικοκυριών, χωρίς να θυσιάσει το πολύτιμο κεφάλαιο που έχει δημιουργηθεί στα δημοσιονομικά της χώρας και έχει οδηγήσει σε αλλεπάλληλες αναβαθμίσεις του ελληνικού αξιόχρεου. Γιατί δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι... τρομαγμένες αγορές λόγω των εξελίξεων στον Περσικό Κόλπο, θα είναι ακόμη πιο... ευαίσθητες, αν καταλάβουν ότι στην Ελλάδα πάμε να κάνουμε περισσότερα από αυτά που μας επιτρέπουν οι πραγματικές δυνατότητες της οικονομίας.
Από την άλλη πλευρά, το χάος στον Κόλπο αναδεικνύει τις τεράστιες δυνατότητες της Ελλάδας. Η χώρα μετατρέπεται ταχύτατα σε ενεργειακό κόμβο και οι δυσμενείς εξελίξεις στο μέτωπο της διεθνούς ενέργειας, θα δώσει ακόμη μεγαλύτερη ώθηση στο ελληνικό success story, σε γεωπολιτικό και ενεργειακό επίπεδο. Οι υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου και οι διασυνδέσεις με την Αίγυπτο και τα Βαλκάνια καθιστούν την Ελλάδα ως μια "βαλβίδα ασφαλείας" για την Ευρώπη.
Οι ενεργειακοί όμιλοι της χώρας, έχοντας επενδύσει δισεκατομμύρια ευρώ στην πράσινη ενέργεια και προωθώντας προγράμματα αποθήκευσης της, βάζουν τις βάσεις, ώστε στο μέλλον να είναι λιγότερο ευάλωτη στα εξωτερικά σοκ. Ακόμη και αν οι συνέπειες της κρίσης είναι εμφανείς για 4-5 χρόνια, η Ελλάδα μπορεί να τις περιορίσει, λόγω της απόδοσης των πράσινων επενδύσεων. Όσο μεγαλύτερα είναι τα πλήγματα στην περιοχή του Κόλπου, τόσο δυσκολότερη θα είναι η κατάσταση στην οικονομία, αλλά ταυτόχρονα, τόσο μεγαλύτερα θα είναι τα περιθώρια για να εξελιχθεί η Ελλάδα σε ένα νέο ενεργειακό success story στη Μεσόγειο.
Η ακρίβεια, η υπεροχή της Νέας Δημοκρατίας και ο δρόμος προς τις εκλογές που είναι στρωμένος με... αγκάθια
Σε πολιτικό επίπεδο, η κυβέρνηση θα αρχίσει να βρίσκεται υπό τρομακτική πίεση, όσο θα φαίνονται στην καθημερινότητα των πολιτών οι συνέπειες του ενεργειακού χάους και όσο θα πλησιάζουμε προς τις εκλογές.
Η Νέα Δημοκρατία προηγείται στις δημοσκοπήσεις, αλλά αργότερα, όταν το πρόβλημα για κάθε νοικοκυριό θα μεγαλώνει, δεν ξέρουμε αν θα ισχύουν τα ίδια δεδομένα. Συνεπώς, η διαχείριση της ακρίβειας είναι το νούμερο ένα κριτήριο για την ψήφο των πολιτών. Αναμφίβολα, πολλά θα κριθούν από το εύρος του προγράμματος στήριξης των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων που θα προωθήσει η κυβέρνηση, αλλά και από τα αποτελέσματα των ελέγχων στην αγορά για αισχροκέρδεια.
Όμως, κακά τα ψέματα, οι παρεμβάσεις σε μια ελεύθερη οικονομία είναι εις βάρος της οικονομίας, των επιχειρήσεων και των εργαζομένων. Ωστόσο, αποτελούν αναγκαίο κακό ή καλό. Όταν μια χώρα εισέρχεται στο πεδίο της "πολεμικής οικονομίας", τότε ο κρατικός παρεμβατισμός είναι απαραίτητος, έστω και αν σε κάποιες περιπτώσεις είναι... άδικος. Άλλωστε είμαστε σε μια περίοδο, όπου μπορούμε να δούμε πράγματα που δεν μπορούσαμε να διανοηθούμε ως Ευρωπαίοι, στο επίπεδο του σχεδιασμού της οικονομικής πολιτικής, με φόντο τους γεωπολιτικούς κινδύνους και τις απειλές, όπως για παράδειγμα από τη Ρωσία.
Η καταστροφική εικόνα στον Περσικό Κόλπο οδηγεί σε παγκόσμια οικονομική αναταραχή, αλλά η Ελλάδα μπορεί να ωφεληθεί τα μέγιστα και να αλλάξει... πίστα. Η επόμενη πενταετία θα είναι σκληρή για όλους, αλλά είναι και η περίοδος που θα κριθεί αν η χώρα θα γίνει οριστικά ο "ενεργειακός εγγυητής" της περιοχής ή αν θα παρασυρθεί από το παγκόσμιο κύμα της ακρίβειας.
Σε πολιτικό επίπεδο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το ζήτημα της ακρίβειας θα πιέσει ακόμη περισσότερο την κυβέρνηση έως τις εκλογές. Από την άλλη πλευρά, η ικανότητα διαχείρισης κρίσεων του Μητσοτάκη είναι αναμφισβήτητη. Η ακρίβεια θα πλήξει ολόκληρο τον κόσμο και το κλίμα στην οικονομία θα διαταραχθεί. Αυτό που θα μείνει στο τέλος της ημέρας είναι ποιος διαχειρίστηκε μία ακόμη δύσκολη κατάσταση εμπνέοντας ασφάλεια και εμπιστοσύνη και ποιοι είναι αυτοί που... μοστράρουν τις φάτσες τους ως εναλλακτική λύση έναντι της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη. Μάλλον, οι συγκρίσεις είναι ανώφελες και δεν μπαίνουν καν στο ζύγι...
Η κρίση μπορεί να αποτελέσει μια ακόμη πολύ μεγάλη ευκαιρία για την Ελλάδα, ώστε να γίνει ηγέτιδα δύναμη στη Μεσόγειο, "πουλώντας" ένα ισχυρό γεωπολιτικό και ενεργειακό success story, παράλληλα με το οικονομικό success story, έστω και αν το τελευταίο βγει "τραυματισμένο". Η Νέα Δημοκρατία και ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι η τελευταία και μοναδική ελπίδα για να γυρίσει σελίδα η Ελλάδα, ώστε το 2031 να είναι μια χώρα που θα πρωταγωνιστεί ακόμη περισσότερο στις διεθνείς εξελίξεις. Το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτό το τελευταίο δεν μπορεί να συμβεί, ούτε κατά... διάνοια, με τα πολιτικά... υποκείμενα που είναι απέναντι στον Μητσοτάκη!