Ένα εκτεταμένο πακέτο 29 παρεμβάσεων για το στεγαστικό ζήτημα θέτει σε πλήρη εφαρμογή η κυβέρνηση έως το τέλος του 2026, με συνολικό δημοσιονομικό κόστος που υπερβαίνει τα 2,6 δισ. ευρώ στη διετία 2025–2026. Πρόκειται για ένα μίγμα μέτρων που συνδυάζει επιδότηση ζήτησης, ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών και φορολογικές παρεμβάσεις, με στόχο τη σταδιακή αποκλιμάκωση των πιέσεων στην αγορά ακινήτων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι εννέα νέες παρεμβάσεις που δρομολογούνται εντός του 2026, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως στην ενεργοποίηση «κλειστών» κατοικιών και στην αξιοποίηση ανεκμετάλλευτης δημόσιας και ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας. Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη στρατηγική έχει το νέο πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, προϋπολογισμού 400 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021–2027, το οποίο προβλέπει επιδότηση έως και 80% του κόστους ανακαίνισης, με ανώτατο όριο τις 36.000 ευρώ ανά ακίνητο. Το πρόγραμμα στοχεύει κυρίως σε κατοικίες με άδεια πριν από το 1990, δίνοντας προτεραιότητα σε κλειστά ακίνητα.
Παράλληλα, δρομολογείται πρόγραμμα ανακαίνισης δημοτικών και περιφερειακών κτιρίων σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, τα οποία θα διατεθούν με μακροχρόνια μίσθωση σε εργαζόμενους κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών, όπως εκπαιδευτικούς, υγειονομικούς, ένστολους και προσωπικό κοινωνικών δομών. Η παρέμβαση αυτή επιχειρεί να απαντήσει στο χρόνιο πρόβλημα στέγασης δημοσίων υπαλλήλων στην περιφέρεια.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το μέτρο της επιστροφής δύο ενοικίων ετησίως σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που εργάζονται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης. Το μέτρο εφαρμόζεται ανεξαρτήτως εισοδηματικών κριτηρίων, αφορά περίπου 50.000 εργαζόμενους και συνεπάγεται πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος 20 εκατ. ευρώ ετησίως.
Σε επίπεδο ρυθμιστικών παρεμβάσεων, από τον Μάρτιο του 2026 επεκτείνονται οι περιορισμοί στις νέες βραχυχρόνιες μισθώσεις στην Α΄ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, με δυνατότητα παράτασης. Παράλληλα, ενισχύονται οι δικλείδες ώστε ακίνητα που μεταβιβάζονται να μην επανεντάσσονται αυτομάτως στο καθεστώς βραχυχρόνιας μίσθωσης, εφόσον βρίσκονται σε περιοχές περιορισμού.
Σημαντικό εργαλείο για την ενίσχυση της προσφοράς αποτελεί και το νέο πλαίσιο built to rent, το οποίο επιτρέπει σε κατασκευαστικές εταιρείες να ανεγείρουν ή να μετατρέπουν ακίνητα αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση τουλάχιστον 10 ετών, με φορολογικά κίνητρα και ανώτατα όρια ενοικίου που θα καθοριστούν από το αρμόδιο υπουργείο. Συμπληρωματικά, θεσπίζεται οριζόντια πολεοδομική ρύθμιση που διευκολύνει τη μετατροπή γραφείων, καταστημάτων και άλλων μη οικιστικών ακινήτων σε κατοικίες, ακόμη και όταν πρόκειται για εγκαταλελειμμένα ή ημιτελή κτίρια.
Μεταξύ των θεσμικών αλλαγών περιλαμβάνεται ο εκσυγχρονισμός του κληρονομικού δικαίου, ώστε να επιταχυνθεί η επίλυση συνιδιοκτησιών που κρατούν κατοικίες εκτός αγοράς, καθώς και η δημιουργία Μητρώου Φερεγγυότητας Ενοικιαστών, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει πιλοτικά στις αρχές του 2026. Η κυβέρνηση εκτιμά ότι το μητρώο θα καθησυχάσει ιδιοκτήτες που διατηρούν κλειστά ακίνητα από φόβο ασυνέπειας ή φθορών.
Παράλληλα με τις νέες δράσεις, παρατείνονται και ενισχύονται υφιστάμενα μέτρα που τίθενται σε ισχύ το 2026. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η επέκταση της τριετούς φοροαπαλλαγής για κενά ακίνητα που διατίθενται σε μακροχρόνια μίσθωση, η παράταση της αναστολής ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, καθώς και η διατήρηση των περιορισμών στις βραχυχρόνιες μισθώσεις στο κέντρο της Αθήνας.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η μείωση ή κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς. Από το 2026 προβλέπεται μείωση κατά 50%, ενώ από το 2027 πλήρης κατάργηση σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με ειδικές πρόνοιες για παραμεθόριες περιοχές. Το μέτρο αφορά περίπου ένα εκατομμύριο ακίνητα και έχει ετήσιο κόστος 75 εκατ. ευρώ.
Στο φορολογικό σκέλος, από το 2026 εισάγεται ενδιάμεσος συντελεστής 25% για εισόδημα από ενοίκια μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ, αντικαθιστώντας το ισχύον άλμα από το 15% στο 35%. Η αλλαγή αυτή ωφελεί περισσότερους από 160.000 ιδιοκτήτες.
Τα παραπάνω συμπληρώνουν μέτρα που εφαρμόζονται ήδη από το 2025, όπως το πρόγραμμα ΣΠΙΤΙ μου ΙΙ ύψους 2 δισ. ευρώ, με επιδότηση επιτοκίου για νέους και ζευγάρια, καθώς και η ετήσια επιστροφή ενοικίου στο 80% των ενοικιαστών με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Σε ισχύ παραμένουν επίσης προγενέστερες παρεμβάσεις, όπως η μεσοσταθμική μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 34%, η κατάργηση του φόρου γονικών παροχών και τα προγράμματα «Εξοικονομώ–Ανακαινίζω» και «Ανακαινίζω–Νοικιάζω».
Σύμφωνα με τους κυβερνητικούς υπολογισμούς, το συνολικό υπολογίσιμο κόστος των μέτρων στη διετία 2025–2026 ανέρχεται σε 2,637 δισ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζονται ορισμένες δράσεις που δεν έχουν ακόμη πλήρως κοστολογηθεί, όπως το οικιστικό πρόγραμμα των Ενόπλων Δυνάμεων και το Μητρώο Φερεγγυότητας. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για το μεγαλύτερο έως σήμερα πακέτο παρεμβάσεων για το στεγαστικό, το οποίο θα κριθεί στην πράξη από το αν καταφέρει να αυξήσει ουσιαστικά την προσφορά κατοικιών και να συγκρατήσει τις τιμές στην αγορά.