Καθώς εντείνεται η στρατιωτική κινητικότητα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, αυξάνονται τα σενάρια για πιθανές επιχειρήσεις με στόχο ιρανικά νησιά στον Περσικό Κόλπο, τα οποία θεωρούνται κρίσιμα για τον έλεγχο των Στενά του Ορμούζ – ενός από τα σημαντικότερα περάσματα παγκοσμίως για τη μεταφορά πετρελαίου.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το νησί Χαργκ, βασικός ενεργειακός κόμβος από τον οποίο διακινείται περίπου το 90% των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν. Ωστόσο, στρατηγικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι ακόμη πιο κρίσιμα για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας είναι επτά άλλα νησιά: Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ, Μικρό Τουνμπ, Χενγκάμ, Κεσμ, Λαράκ και Ορμούζ.
Τα νησιά αυτά σχηματίζουν ένα είδος «αμυντικού τόξου», το οποίο -σύμφωνα με μελέτες- επιτρέπει στο Ιράν να ασκεί αυξημένο έλεγχο στην ασφάλεια και τη διέλευση πλοίων στα Στενά. Ιδιαίτερα τα Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ και Μικρό Τουνμπ, που βρίσκονται στο δυτικό άκρο, θεωρούνται κομβικά, καθώς η γεωγραφική τους θέση αναγκάζει μεγάλα πολεμικά πλοία και δεξαμενόπλοια να περνούν κοντά τους, καθιστώντας τα ευάλωτα σε επιθέσεις.
Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν χαρακτηρίσει τα νησιά αυτά ως «αβύθιστα αεροπλανοφόρα», καθώς μπορούν να λειτουργούν ως βάσεις για ταχύπλοα σκάφη, ναρκοθέτηση και επιχειρήσεις με drones των Φρουρών της Επανάστασης. Μάλιστα, το Ιράν έχει ενισχύσει στρατιωτικά την παρουσία του σε αρκετά από αυτά.
Αναλυτές εκτιμούν ότι σε περίπτωση αμερικανικής επιχείρησης για απόβαση – είτε στο Χαργκ είτε σε άλλα σημεία – ο έλεγχος αυτών των νησιών θα ήταν απαραίτητος. Ωστόσο, μια τέτοια επιχείρηση θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολη και επικίνδυνη, καθώς τα νησιά είναι καλά οχυρωμένα και προστατεύονται τόσο από τις ίδιες τις δυνάμεις που σταθμεύουν σε αυτά όσο και από το ιρανικό έδαφος.
Παράλληλα, ακόμη και αν καταληφθούν, η διατήρηση ελέγχου θα απαιτούσε σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις, οι οποίες θα ήταν εκτεθειμένες σε συνεχή πλήγματα από πυραύλους, drones και πυροβολικό από την ηπειρωτική χώρα του Ιράν.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική διάσταση περιπλέκει περαιτέρω την κατάσταση. Τα νησιά Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ και Μικρό Τουνμπ αποτελούν αντικείμενο διαμάχης μεταξύ Ιράν και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα από το 1971. Οποιαδήποτε αλλαγή στον έλεγχό τους θα μπορούσε να προκαλέσει νέες εντάσεις, ακόμη και μεταξύ συμμάχων των ΗΠΑ.
Οχυρωμένα και επικίνδυνα: Το ρίσκο στα νησιά των Στενών του Ορμούζ
Σύμφωνα με αναλυτές, δεν υπάρχει «εύκολη λύση»: κάθε στρατιωτική επιλογή συνοδεύεται από σημαντικούς κινδύνους και πιθανές γεωπολιτικές συνέπειες, που μπορεί να επηρεάσουν όχι μόνο την έκβαση της σύγκρουσης αλλά και τη σταθερότητα της περιοχής μετά από αυτήν.
Μιλώντας στο ΕΡΤnews o αντιπτέραρχος ε.α κ. Κώστας Ιατρίδης, αναφέρθηκε στο ότι τα νησιά αυτά που βρίσκονται στα Στενά του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο αποτελούν κρίσιμους στρατηγικούς κόμβους, τους οποίους το Ιράν έχει ήδη ενισχύσει σημαντικά σε στρατιωτικό επίπεδο.
«Τα νησιά αυτά είναι πλήρως οχυρωμένα, διαθέτουν ραντάρ, στρατιωτικές δυνάμεις και οπλικά συστήματα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις έχουν τοποθετηθεί και νάρκες στην ευρύτερη περιοχή» σημειώνει.
Παρότι εκτιμάται ότι ορισμένα από τα μικρότερα και πιο εκτεθειμένα νησιά —όπως το Αμπού Μούσα, το Μεγάλο Τουνμπ και το Μικρό Τουνμπ— θα μπορούσαν θεωρητικά να καταληφθούν, ο βασικός κίνδυνος, ωστόσο, προέρχεται από την απέναντι πλευρά: την ηπειρωτική ακτή του Ιράν, όπου βρίσκονται ανεπτυγμένα πυραυλικά συστήματα. Από εκεί, το Ιράν έχει τη δυνατότητα να εξαπολύσει επιθέσεις κατά των δυνάμεων που θα επιχειρούσαν να καταλάβουν ή να διατηρήσουν τον έλεγχο των νησιών.
Όπως τονίζει, μια τέτοια επιχείρηση μόνο εύκολη δεν μπορεί να θεωρηθεί. Ακόμη και σε περίπτωση επιτυχούς κατάληψης, το κόστος σε απώλειες θα μπορούσε να είναι σημαντικό, ενώ η διατήρηση του ελέγχου θα παραμείνει εξαιρετικά επισφαλής.
Παράλληλα, τίθεται και ένα κρίσιμο πρακτικό ζήτημα: ακόμη και αν τα νησιά περάσουν σε αντίπαλο έλεγχο, η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας δεν είναι δεδομένη. Υπό την απειλή άμεσων πυραυλικών πληγμάτων, είναι αμφίβολο αν ναυτιλιακές εταιρείες θα ρισκάρουν να στείλουν δεξαμενόπλοια να διέλθουν από την περιοχή.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: ο έλεγχος των νησιών δεν συνεπάγεται απαραίτητα και έλεγχο της κατάστασης, καθώς ο παράγοντας της συνεχούς απειλής από το Ιράν διατηρεί υψηλό το επίπεδο κινδύνου για κάθε στρατιωτική ή εμπορική δραστηριότητα στην περιοχή.