Ένα από τα πιο επώδυνα –και ταυτόχρονα λιγότερο ξεκάθαρα– σημεία του ασφαλιστικού συστήματος αφορά στη σημαντική περικοπή των συντάξεων χηρείας μετά τη συμπλήρωση τριών ετών από τον θάνατο του ασφαλισμένου. Πρόκειται για ρύθμιση που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια έως και του 50% του εισοδήματος, αιφνιδιάζοντας χιλιάδες δικαιούχους που δεν είχαν πλήρη εικόνα των συνεπειών.
Τι ισχύει στην πρώτη τριετία
Για τα πρώτα τρία χρόνια από την απονομή της σύνταξης χηρείας, ο δικαιούχος λαμβάνει:
70% της σύνταξης που θα ελάμβανε ή ελάμβανε ο θανών.
Κατά το χρονικό αυτό διάστημα:
δεν λαμβάνεται υπόψη αν ο δικαιούχος εργάζεται,
δεν εξετάζεται αν εισπράττει δεύτερη σύνταξη.
Τι αλλάζει μετά την τριετία
Με τη συμπλήρωση της τριετίας, το καθεστώς διαφοροποιείται πλήρως, εφόσον ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει σύνταξη από δικό του ασφαλιστικό δικαίωμα. Στην περίπτωση αυτή η σύνταξη χηρείας περιορίζεται από το 70% στο 35%. Ουσιαστικά, μειώνεται στο μισό.
Ποιοι ΔΕΝ υφίστανται τη μείωση
Η περικοπή δεν εφαρμόζεται όταν ο δικαιούχος δεν εργάζεται και δεν λαμβάνει δεύτερη σύνταξη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, το ποσοστό παραμένει στο 70% ακόμη και μετά την παρέλευση της τριετίας.
Παραδείγματα – τι σημαίνει στην πράξη
Παράδειγμα 1
Σύνταξη θανόντος: 1.000 €
Πρώτη τριετία: 700 €
Μετά την τριετία (αν εργάζεται): 350 €
Απώλεια: 350 € τον μήνα
Παράδειγμα 2
Σύνταξη θανόντος: 1.300 €
Πρώτη τριετία: 910 €
Μετά την τριετία: 455 €
Απώλεια: 455 € τον μήνα
Το μεγάλο πρόβλημα: Καθυστερημένη εφαρμογή και αναδρομικά
Σε πολλές περιπτώσεις, η μείωση δεν εφαρμόστηκε έγκαιρα, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα και σε περιπτώσεις χηρών που συνέχισαν να εργάζονται.
Αυτό οδήγησε στο εξής παράδοξο. Οι δικαιούχοι συνέχισαν να λαμβάνουν το 70%, εκ των υστέρων όμως εμφανίστηκαν ως οφειλέτες με τον κίνδυνο αναδρομικής επιστροφής ποσών.
Το ζήτημα έχει προκαλέσει μπλοκάρισμα ασφαλιστικής ενημερότητας, εμπόδια σε μεταβιβάσεις ακινήτων, έντονη οικονομική ανασφάλεια για τους δικαιούχους.
Διπλή σύνταξη και εθνική σύνταξη
Μετά το 2021, στις περιπτώσεις σώρευσης συντάξεων καταργείται η μία εθνική σύνταξη, γεγονός που μειώνει περαιτέρω το συνολικό εισόδημα. Η πρακτική αυτή επιβαρύνει ακόμη περισσότερο όσους έχουν ήδη υποστεί τη μείωση της σύνταξης χηρείας στο 35%.