Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, στο τέλος Απριλίου οι ληξιπρόθεσμες εκκρεμείς επιστροφές φόρων ανήλθαν στα 737 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 191 εκατ. ευρώ αφορούν επιστροφές που δεν μπορούν να καταβληθούν άμεσα, καθώς οι δικαιούχοι δεν έχουν δηλώσει τραπεζικό λογαριασμό IBAN, δεν έχουν επικαιροποιήσει τα στοιχεία επικοινωνίας τους ή δεν έχουν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά.

Η εικόνα αυτή αφορά περίπου 130.000 φυσικά και νομικά πρόσωπα, τα οποία ενώ δικαιούνται επιστροφή φόρου, παραμένουν εκτός διαδικασίας πληρωμής. Μάλιστα, τα ποσά αυτά δεν παραμένουν επ’ αόριστον διαθέσιμα, καθώς μετά την παρέλευση πενταετίας από την έκδοση του τίτλου πληρωμής επέρχεται παραγραφή, με αποτέλεσμα οι δικαιούχοι να κινδυνεύουν να χάσουν οριστικά τα χρήματά τους.

Πριν από τη λήξη της προθεσμίας, η φορολογική διοίκηση πραγματοποιεί αυτόματους ελέγχους και συμψηφισμούς. Εφόσον ο δικαιούχος έχει ληξιπρόθεσμες ή βεβαιωμένες οφειλές προς το Δημόσιο ή τα ασφαλιστικά ταμεία, τα ποσά των επιστροφών συμψηφίζονται αυτόματα και αποδίδεται μόνο το τυχόν υπόλοιπο.

Το νέο μοντέλο επιστροφών

Η ΑΑΔΕ έχει θέσει ως βασικό στόχο για το 2026 τη σημαντική μείωση των εκκρεμών επιστροφών φόρων και ειδικότερα όσων παραμένουν σε αναμονή για διάστημα άνω των 90 ημερών. Στο πλαίσιο αυτό προωθεί ένα νέο μοντέλο λειτουργίας, το οποίο θα βασίζεται σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες, περιορίζοντας την ανθρώπινη παρέμβαση και τη γραφειοκρατία.

Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι τουλάχιστον το 95% των αιτημάτων επιστροφής ΦΠΑ θα ολοκληρώνεται μέσα σε χρονικό διάστημα έως 90 ημερών, ενώ η αξιολόγηση των αιτημάτων θα γίνεται μέσω εξελιγμένων συστημάτων ανάλυσης κινδύνου. Στόχος είναι να επιταχύνονται οι επιστροφές σε συνεπείς φορολογούμενους και παράλληλα να εντοπίζονται εγκαίρως περιπτώσεις που απαιτούν περαιτέρω έλεγχο.

Παράλληλα, η φορολογική διοίκηση επιδιώκει να περιορίσει στις 700.000 τις εκκρεμείς επιστροφές άνω των 90 ημερών έως το τέλος του έτους. Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται ακόμη και υποθέσεις που βρίσκονται σε δικαστική διαμάχη, περιπτώσεις αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής με άλλες χώρες, μικροποσά επιστροφών έως 5 ευρώ, καθώς και επιστροφές που καθυστερούν λόγω υπαιτιότητας των ίδιων των δικαιούχων.

Η «Χρυσή Λίστα» των συνεπών φορολογουμένων

Κεντρικό ρόλο στη νέα στρατηγική της ΑΑΔΕ διαδραματίζει η λεγόμενη «Χρυσή Λίστα», στην οποία εντάσσονται επιχειρήσεις και επαγγελματίες με αποδεδειγμένο ιστορικό φορολογικής συνέπειας.

Οι επιχειρήσεις που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια – όπως θετικό ιστορικό φορολογικών ελέγχων, απουσία σοβαρών φορολογικών ή τελωνειακών παραβάσεων και μη εμπλοκή σε ύποπτες ενδοκοινοτικές συναλλαγές – αποκτούν προτεραιότητα στην επεξεργασία και καταβολή των επιστροφών φόρου.

Με το νέο σύστημα, η ΑΑΔΕ φιλοδοξεί να επιταχύνει τη ροή επιστροφών προς πολίτες και επιχειρήσεις, να περιορίσει τις εκκρεμότητες που συσσωρεύονται επί χρόνια και να ενισχύσει τη φορολογική συμμόρφωση μέσω κινήτρων για τους συνεπείς φορολογουμένους.

Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στη συνεχιζόμενη προσπάθεια της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων να διαχωρίσει τις οφειλές που μπορούν να ανακτηθούν από εκείνες που, παρά τις επίμονες προσπάθειες των ελεγκτικών και εισπρακτικών μηχανισμών, θεωρούνται ουσιαστικά ανεφάρμοστες ως προς την είσπραξή τους.

Σήμερα, τα συνολικά ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο ανέρχονται σε 114,516 δισ. ευρώ. Από αυτά, 35,264 δισ. ευρώ έχουν ήδη χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης. Με την προσθήκη ακόμη 6 δισ. ευρώ, το σχετικό ποσό θα φθάσει στα 41,264 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου στο 36% του συνολικού χρέους.

Ποιες οφειλές μπαίνουν στο «ψυγείο»

Οι περισσότερες από τις συγκεκριμένες οφειλές προέρχονται από υποθέσεις πολλών ετών, οι οποίες συνδέονται με πτωχευμένες επιχειρήσεις, εταιρείες που έχουν διακόψει οριστικά τη δραστηριότητά τους ή φυσικά πρόσωπα που έχουν αποβιώσει χωρίς να υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία προς αξιοποίηση.

Παρά τις ενέργειες των φορολογικών και τελωνειακών υπηρεσιών, δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός περιουσίας ή εισοδημάτων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έστω και μερική είσπραξη των οφειλών. Για τον λόγο αυτό παραμένουν επί δεκαετίες καταγεγραμμένες στα μητρώα της φορολογικής διοίκησης χωρίς ουσιαστική προοπτική ανάκτησης.

Η διαδικασία χαρακτηρισμού

Ο χαρακτηρισμός μιας οφειλής ως ανεπίδεκτης είσπραξης δεν γίνεται αυτόματα αλλά απαιτεί συγκεκριμένες εγκρίσεις, ανάλογα με το ύψος του χρέους.

Για βασικές ληξιπρόθεσμες οφειλές έως 300.000 ευρώ, η απόφαση λαμβάνεται από τον προϊστάμενο της αρμόδιας ΔΟΥ ή του Τελωνείου. Για ποσά από 300.000 ευρώ έως 3 εκατ. ευρώ απαιτείται απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ, ύστερα από εισήγηση των αρμόδιων υπηρεσιών είσπραξης. Για χρέη άνω των 3 εκατ. ευρώ, τον τελικό λόγο έχει επίσης ο Διοικητής της Αρχής, μετά από εισήγηση της Επιχειρησιακής Μονάδας Είσπραξης.

Βασική προϋπόθεση αποτελεί η ολοκλήρωση όλων των ερευνών για τον εντοπισμό περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη και των συνυπόχρεων προσώπων, η διαπίστωση αντικειμενικής αδυναμίας είσπραξης και η εξάντληση των προβλεπόμενων νομικών διαδικασιών.

Τα νέα κριτήρια

Με τις αλλαγές που θεσπίστηκαν το περασμένο καλοκαίρι στον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, διευρύνθηκε το πλαίσιο χαρακτηρισμού οφειλών ως ανεπίδεκτων είσπραξης.

Πλέον, ακόμη και όταν υπάρχουν περιουσιακά στοιχεία στο όνομα του οφειλέτη ή συνυπόχρεων προσώπων, οι οφειλές μπορούν να ενταχθούν στο ειδικό καθεστώς εφόσον η αξία της ακίνητης περιουσίας δεν ξεπερνά το 5% της συνολικής βασικής οφειλής και σε κάθε περίπτωση τις 100.000 ευρώ.

Αντίστοιχα, για κινητή περιουσία, το ανώτατο όριο έχει οριστεί στις 30.000 ευρώ, υπό την προϋπόθεση ότι η αξία της κρίνεται δυσανάλογα μικρή σε σχέση με το ύψος του χρέους.

Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν στη φορολογική διοίκηση να αντιμετωπίζει με πιο ρεαλιστικό τρόπο περιπτώσεις όπου η διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης θα είχε υψηλό κόστος και ελάχιστο εισπρακτικό αποτέλεσμα.

Τι σημαίνει για τους οφειλέτες

Η καταχώριση μιας οφειλής στα ειδικά βιβλία ανεπίδεκτων είσπραξης δεν ισοδυναμεί με διαγραφή του χρέους. Αντιθέτως, το Δημόσιο εξακολουθεί να διατηρεί πλήρως τις αξιώσεις του.

Οι οφειλές παραμένουν σε ειδικό καθεστώς για διάστημα δέκα ετών από το τέλος του έτους καταχώρισης, ενώ ταυτόχρονα αναστέλλεται η παραγραφή τους.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι οφειλέτες δεν μπορούν να λάβουν φορολογική ενημερότητα, παρά μόνο βεβαίωση οφειλής, ενώ δεν εκδίδονται και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά για μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων, εκτός από ειδικές περιπτώσεις όπου το τίμημα κατευθύνεται στην εξόφληση των χρεών.

Παράλληλα, δεσμεύονται τραπεζικοί λογαριασμοί, επενδυτικά προϊόντα και θυρίδες, ενώ το Δημόσιο διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει σε κατασχέσεις, συμψηφισμούς ή άλλα μέτρα είσπραξης εφόσον στο μέλλον εντοπιστούν νέα περιουσιακά στοιχεία ή εισοδήματα.

Με άλλα λόγια, τα χρέη δεν σβήνουν από τα βιβλία του κράτους. Απλώς μεταφέρονται σε ένα ειδικό καθεστώς παρακολούθησης, μέχρι να διαπιστωθεί αν προκύψει κάποια δυνατότητα ανάκτησης μέρους ή του συνόλου των οφειλών.

Η νέα απόφαση έρχεται να προσαρμόσει το καθεστώς στις σύγχρονες μορφές φοροδιαφυγής, ενσωματώνοντας όχι μόνο τις παραβάσεις που αφορούν τη μη έκδοση αποδείξεων, αλλά και τις περιπτώσεις μη διαβίβασης στοιχείων μέσω των ηλεκτρονικών συστημάτων της ΑΑΔΕ, όπως το myDATA και το e-send. Παράλληλα, προβλέπει αυστηρότατες ποινές για όσους επεμβαίνουν σε ταμειακές μηχανές ή φορολογικούς ηλεκτρονικούς μηχανισμούς, αλλά και για όσους επιχειρούν να παρεμποδίσουν ή να εκφοβίσουν τους φορολογικούς ελεγκτές.

Άμεσο λουκέτο 48 ωρών από την πρώτη παράβαση

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η αναστολή λειτουργίας επιβάλλεται πλέον άμεσα όταν διαπιστωθεί ότι δεν έχουν εκδοθεί τουλάχιστον δέκα αποδείξεις λιανικής ή όταν η αξία των συναλλαγών που αποκρύφθηκαν υπερβαίνει τα 500 ευρώ, ακόμη και αν πρόκειται για μία μόνο συναλλαγή.

Η ίδια κύρωση επιβάλλεται και στις περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται ότι δεν έχουν διαβιβαστεί στην ΑΑΔΕ περισσότερα από δέκα στοιχεία λιανικής ή ακόμη και μία συναλλαγή αξίας άνω των 500 ευρώ.

Σε αυτές τις περιπτώσεις η επιχείρηση σφραγίζεται επιτόπου και παραμένει κλειστή για 48 ώρες, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη προειδοποίηση.

Αυστηρότερες ποινές για τους υπότροπους

Το νέο σύστημα βασίζεται στην κλιμάκωση των κυρώσεων, με στόχο να αποτρέψει τη συστηματική φοροδιαφυγή.

Εάν η ίδια επιχείρηση υποπέσει ξανά σε παράβαση μέσα στο ίδιο ή το επόμενο φορολογικό έτος, το λουκέτο διπλασιάζεται και φτάνει τις 96 ώρες, δηλαδή τέσσερις ολόκληρες ημέρες.

Μάλιστα, για να επιβληθεί η δεύτερη κύρωση αρκεί πλέον η μη έκδοση ή η μη διαβίβαση μόλις τριών αποδείξεων, αντί των δέκα που απαιτούνται στην πρώτη παράβαση. Το ίδιο ισχύει και όταν η αποκρυβείσα αξία συναλλαγών ξεπερνά τα 500 ευρώ.

Ακόμη πιο αυστηρή είναι η αντιμετώπιση της επαναλαμβανόμενης παραβατικότητας. Εάν εντός δύο φορολογικών ετών από τη δεύτερη παράβαση διαπιστωθεί νέα υποτροπή, τότε η επιχείρηση θα παραμένει κλειστή για δέκα ημέρες.

Σημειώνεται ότι στις περιπτώσεις υποτροπής η αναστολή λειτουργίας δεν ενεργοποιείται αμέσως, αλλά μετά την πάροδο δύο ημερολογιακών ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής πράξης, διάστημα το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει και Σαββατοκύριακα.

Πειραγμένες ταμειακές: Λουκέτα έως και δύο χρόνια

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η νέα απόφαση στις παραβιάσεις που αφορούν φορολογικούς ηλεκτρονικούς μηχανισμούς, καθώς η ΑΑΔΕ θεωρεί ότι πρόκειται για οργανωμένες μορφές φοροδιαφυγής.

Όταν διαπιστωθεί παραποίηση, αλλοίωση ή επέμβαση στη λειτουργία ταμειακών μηχανών, φορολογικών μηχανισμών ή παρόχων ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης μπορεί να κυμανθεί από δύο έως δώδεκα μήνες, εφόσον υπεύθυνος θεωρείται ο χρήστης του μηχανισμού.

Οι κυρώσεις γίνονται ακόμη βαρύτερες όταν η παραβίαση αποδίδεται σε εταιρείες λογισμικού, τεχνικούς υποστήριξης ή μεταπωλητές που διευκολύνουν ή οργανώνουν τέτοιες παρεμβάσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το λουκέτο μπορεί να φτάσει από τρεις έως είκοσι τέσσερις μήνες.

Η αναστολή λειτουργίας δεν μπορεί να ξεκινήσει πριν παρέλθουν πέντε ημέρες από την κοινοποίηση της πράξης επιβολής της κύρωσης.

Μηδενική ανοχή σε απειλές και βία κατά ελεγκτών

Από τις πλέον αυστηρές διατάξεις του νέου καθεστώτος είναι εκείνες που αφορούν περιστατικά απειλών ή άσκησης βίας κατά φορολογικών ελεγκτών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις προβλέπεται ταυτόχρονα ειδικό διοικητικό πρόστιμο που κυμαίνεται από 10.000 έως 50.000 ευρώ και αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης από δύο έως έξι μήνες.

Σε περίπτωση υποτροπής, η διάρκεια του λουκέτου μπορεί να φτάσει από έξι μήνες έως και τρία χρόνια, καθιστώντας τη συγκεκριμένη παράβαση μία από τις βαρύτερες που προβλέπει η φορολογική νομοθεσία.

Ειδική σήμανση στις σφραγισμένες επιχειρήσεις

Η ΑΑΔΕ προχωρά και σε μία ακόμη σημαντική αλλαγή με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και του παραδειγματισμού.

Κατά τη διάρκεια της αναστολής λειτουργίας θα τοποθετείται στην είσοδο των επιχειρήσεων ειδική ταινία σφράγισης, στην οποία θα αναγράφεται η αιτία της κύρωσης. Οι ενδείξεις θα περιλαμβάνουν φράσεις όπως «Κλειστό λόγω φορολογικών παραβάσεων», «Κλειστό λόγω παρεμπόδισης φορολογικού ελέγχου», «Κλειστό λόγω απειλής χρήσης βίας» ή «Κλειστό λόγω παραβίασης φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών».

Νέα διαδικασία ακρόασης

Παράλληλα, η νέα απόφαση προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία για την επιβολή των χρηματικών προστίμων. Μετά την ολοκλήρωση του ελέγχου, οι ελεγκτές θα κοινοποιούν σημείωμα διαπιστώσεων, το οποίο θα λειτουργεί ταυτόχρονα ως κλήση προς ακρόαση.

Η επιχείρηση θα έχει προθεσμία είκοσι ημερών για να υποβάλει εγγράφως τις απόψεις και τις αντιρρήσεις της, πριν οριστικοποιηθεί η επιβολή της χρηματικής κύρωσης.

Στόχος η ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης

Το νέο πλαίσιο αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της ΑΑΔΕ για τον περιορισμό της φοροδιαφυγής μέσω της αξιοποίησης των ψηφιακών εργαλείων, της διασύνδεσης των ταμειακών μηχανών με τα πληροφοριακά συστήματα της φορολογικής διοίκησης και της εντατικοποίησης των ελέγχων.

Η φιλοσοφία των νέων διατάξεων είναι σαφής: οι επιχειρήσεις που επιμένουν σε πρακτικές απόκρυψης συναλλαγών, παραποίησης φορολογικών στοιχείων ή παρεμπόδισης των ελεγκτικών αρχών θα βρίσκονται αντιμέτωπες με κυρώσεις που πλέον μπορούν να απειλήσουν ακόμη και τη συνέχιση της λειτουργίας τους. Οι νέοι κανόνες σηματοδοτούν την πιο επιθετική έως σήμερα παρέμβαση της φορολογικής διοίκησης στον πόλεμο κατά της φοροδιαφυγής, με στόχο την αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης και τη διασφάλιση συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά.

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση την οποία εξέδωσε η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων – ΑΑΔΕ «η μετάθεση της ημερομηνίας διευκολύνει τις επιχειρήσεις και την κοινότητα των Λογιστών-Φοροτεχνικών στον έλεγχο των νέων ΚΑΔ (έκδοση 2025), οι οποίοι αποδόθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτόματης αντιστοίχισης σύμφωνα με το επικαιροποιημένο ευρωπαϊκό πλαίσιο ταξινόμησης οικονομικών δραστηριοτήτων».

Η νέα απόφαση του διοικητή της ΑΑΔΕ (Α.1118/2026) προβλέπει ότι οι σχετικές δηλώσεις θα μπορούν να υποβληθούν έως την 30/10/2026 χωρίς την επιβολή προστίμου, υπό την προϋπόθεση όμως -όπως τονίζεται- ότι δεν έχει προηγηθεί δήλωση μεταβολής ΚΑΔ για την έδρα ή υποκατάστημα μετά την 1/3/2026.

Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω της ψηφιακής πύλης myAADE (myaade.gov.gr), ακολουθώντας τη διαδρομή: Μητρώο & Επικοινωνία > Αλλαγή Στοιχείων Μητρώου > Στοιχεία Επιχείρησης > Μεταβολή Στοιχείων Επιχείρησης και Στοιχεία Εγκατάστασης Εσωτερικού > Αλλαγή Στοιχείων Εγκατάστασης Εσωτερικού.

Για περαιτέρω διευκρινίσεις και πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στο my1521 Κέντρο Εξυπηρέτησης της ΑΑΔΕ:

* Τηλεφωνικά: Στο 1521, χωρίς χρέωση, Δευτέρα έως Παρασκευή, 7:00-20:00.

* Ψηφιακά: Μέσω της πλατφόρμας my1521 (24/7), επιλέγοντας: Θέματα Μητρώου > Μητρώο Φυσικών/Νομικών Προσώπων > Αλλαγή στοιχείων Μητρώου Φυσικών/Νομικών Προσώπων > Μεταβολή ΚΑΔ & Καθεστώτος ΦΠΑ

Συγκεκριμένα, κατά τη διενέργεια τακτικού ελέγχου λίγο πριν από την έξοδο επιβατών από την αίθουσα αφίξεων εκτός ζώνης Σένγκεν (Extra Schengen), εντοπίστηκε επιβάτης ελληνικής υπηκοότητας, προερχόμενος από το Ντουμπάι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Κατά τον έλεγχο της χειραποσκευής του βρέθηκε το ποσό των 500.000 ευρώ, σε δεσμίδες χαρτονομισμάτων των 500 ευρώ, χωρίς να έχει προηγηθεί η προβλεπόμενη ηλεκτρονική ή χειρόγραφη δήλωση ρευστών διαθεσίμων, όπως ορίζεται από την σχετική νομοθεσία.

Το χρηματικό ποσό δεσμεύτηκε και κινήθηκαν οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία διαδικασίες, ενώ η υπόθεση διερευνάται περαιτέρω από τις αρμόδιες τελωνειακές υπηρεσίες.

Οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ διατηρούν εντατική και διαρκή παρουσία στα σημεία εισόδου και εξόδου της χώρας, πραγματοποιώντας τακτικούς και στοχευμένους ελέγχους για την πρόληψη και καταπολέμηση της παραβατικότητας στις διασυνοριακές μετακινήσεις.

Τα ειδικά συνεργεία της ΑΑΔΕ διενήργησαν συνολικά 102 ελέγχους σε επιχειρήσεις εστίασης, καφέ, bar και χώρους αναψυχής.

Από τους ελέγχους:

• Σε 27 επιχειρήσεις διαπιστώθηκε παραβατική συμπεριφορά

• Βεβαιώθηκαν συνολικά 110 παραβάσεις

• Τα προβλεπόμενα πρόστιμα ανέρχονται σε 84.000 ευρώ.

Παράλληλα, επιβλήθηκε το μέτρο της 48ωρης αναστολής λειτουργίας σε τρεις επιχειρήσεις, σε Παλαιό Φάληρο, Άλιμο και Γλυφάδα, λόγω σοβαρών παραβάσεων της φορολογικής νομοθεσίας.

Οι έλεγχοι επικεντρώθηκαν κυρίως:

• Στην έκδοση αποδείξεων λιανικής,
• Στη σωστή λειτουργία των φορολογικών μηχανισμών,
• Στη διαβίβαση των συναλλαγών

Η ΑΑΔΕ συνεχίζει με εντατικούς και στοχευμένους ελέγχους καθ’ όλη τη διάρκεια της θερινής περιόδου, ιδιαίτερα σε περιοχές με αυξημένη τουριστική και εμπορική δραστηριότητα, με στόχο τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού και την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης.

Παρά την καθολική σχεδόν διασύνδεση ταμειακών μηχανών και POS, που τα τελευταία χρόνια συνέβαλε σημαντικά στην αύξηση των φορολογικών εσόδων και στη μείωση της φοροδιαφυγής, ελεγκτικοί μηχανισμοί της ΑΑΔΕ εντοπίζουν νέες πρακτικές απόκρυψης τζίρου μέσω αδήλωτων τερματικών πληρωμών.

Πώς λειτουργεί το σύστημα

Ορισμένες επιχειρήσεις φέρεται να χρησιμοποιούν POS συνδεδεμένα με παρόχους ή τραπεζικά ιδρύματα του εξωτερικού χωρίς να τα έχουν δηλώσει στα μητρώα της φορολογικής διοίκησης.

Στην πράξη, ο καταναλωτής πραγματοποιεί κανονικά την πληρωμή του με κάρτα, όμως τα στοιχεία της συναλλαγής δεν εμφανίζονται στα ηλεκτρονικά συστήματα παρακολούθησης της ΑΑΔΕ.

Αποτέλεσμα είναι μέρος των εσόδων να μην καταγράφεται επισήμως, ενώ οι εισπράξεις καταλήγουν σε λογαριασμούς εκτός Ελλάδας. Με αυτόν τον τρόπο δυσχεραίνεται ο έλεγχος των πραγματικών οικονομικών στοιχείων των επιχειρήσεων και περιορίζεται η δυνατότητα διασταυρώσεων από τις φορολογικές αρχές.

Εστίαση και τουρισμός στο επίκεντρο

Οι έρευνες επικεντρώνονται κυρίως σε κλάδους με αυξημένη χρήση καρτών και μεγάλο όγκο καθημερινών συναλλαγών, όπως η εστίαση, η διασκέδαση και ο τουρισμός. Κατά τη θερινή περίοδο, οι έλεγχοι αναμένεται να ενταθούν σε δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς, νησιά και παραθαλάσσιες περιοχές όπου καταγράφεται υψηλή καταναλωτική κίνηση.

Σύμφωνα με πληροφορίες, σημαντικό ποσοστό των αδήλωτων POS που έχουν εντοπιστεί συνδέεται με παρόχους στη Βουλγαρία, ενώ ανάλογες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Λιθουανία, η Ιρλανδία, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τα κενά που εκμεταλλεύονται οι επιτήδειοι

Οι φορολογικές αρχές εκτιμούν ότι σε αρκετές περιπτώσεις τα χρήματα μεταφέρονται αρχικά σε λογαριασμούς του εξωτερικού και στη συνέχεια επιστρέφουν στην Ελλάδα με τρόπους που δυσκολεύουν τον εντοπισμό τους. Η γεωγραφική εγγύτητα ορισμένων χωρών διευκολύνει τη μεταφορά κεφαλαίων εκτός του τραπεζικού συστήματος, γεγονός που περιπλέκει το έργο των ελεγκτών.

Η ΑΑΔΕ παρακολουθεί επίσης περιπτώσεις επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ταμειακές μηχανές ή μέσα πληρωμών τα οποία δεν είναι καταχωρισμένα στα ηλεκτρονικά μητρώα της φορολογικής διοίκησης, επιχειρώντας να εντοπίσει τυχόν αποκλίσεις μεταξύ πραγματικών και δηλωμένων εισπράξεων.

Βαριές κυρώσεις για τους παραβάτες

Η χρήση POS από πάροχο του εξωτερικού δεν απαγορεύεται από τη νομοθεσία, αρκεί το τερματικό να έχει δηλωθεί κανονικά στην ΑΑΔΕ και να αποστέλλει τα απαιτούμενα στοιχεία συναλλαγών στα ηλεκτρονικά συστήματα της φορολογικής διοίκησης.

Σε περιπτώσεις παραβάσεων, ωστόσο, τα πρόστιμα είναι ιδιαίτερα υψηλά. Για μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις εγκατάστασης και λειτουργίας POS προβλέπονται χρηματικές κυρώσεις, ενώ η μη διασύνδεση με τις ταμειακές μηχανές μπορεί να επιφέρει πρόστιμα που φτάνουν έως και τις 20.000 ευρώ ανάλογα με το καθεστώς τήρησης βιβλίων της επιχείρησης. Αντίστοιχα, σημαντικές κυρώσεις προβλέπονται και για παρόχους υπηρεσιών πληρωμών που δεν τηρούν το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.

Η αναβάθμιση αυτή εντάσσεται στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό της ΑΑΔΕ για την ταχύτερη, ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη διαχείριση των αναφορών πολιτών και επιχειρήσεων, μέσω της αξιοποίησης σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η έγκαιρη επεξεργασία των στοιχείων, οι φορολογούμενοι καλούνται να ακολουθούν τις παρακάτω οδηγίες για την υποβολή καταγγελιών:

• Οικονομικά εγκλήματα: Αποστέλλονται αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στη διεύθυνση kataggelies@aade.gr
• Φορολογικές ή τελωνειακές παραβάσεις: Υποβάλλονται μέσω της ειδικής εφαρμογής «Καταγγελίες Πολιτών» στην ψηφιακή πύλη myAADE (myaade.gov.gr), στη διαδρομή Εφαρμογές > Δημοφιλείς Εφαρμογές > Καταγγελίες πολιτών.

Η ορθή επιλογή του διαύλου υποβολής, ανάλογα με το αντικείμενο της υπόθεσης, συμβάλλει καθοριστικά στην ταχύτητα εξέτασης της κάθε αναφοράς.

Προσεχώς, η ειδική εφαρμογή «Καταγγελίες Πολιτών» θα αναβαθμιστεί για να περιλαμβάνει καταγγελίες τόσο οικονομικού εγκλήματος όσο και ζητημάτων παράνομων αγροτικών ενισχύσεων.

Για οποιαδήποτε άλλη πληροφορία ή διευκρίνιση, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην Εξυπηρέτηση Φορολογουμένων της ΑΑΔΕ, my1521:

• Τηλεφωνικά: Στο 1521 (χωρίς χρέωση), εργάσιμες ημέρες από 7:00 έως 20:00.
• Ψηφιακά: Στο my1521 (24/7), επιλέγοντας τη θεματική κατηγορία που αντιστοιχεί στο ερώτημά τους.

Η υποχρέωση υποβολής αφορά κυρίως μισθωτούς και συνταξιούχους οι οποίοι έλαβαν αναδρομικά αποδοχών πέρυσι, εφόσον και οι φορείς οι οποίοι τους τα κατέβαλαν (εργοδότες, ασφαλιστικά ταμεία κ.λπ.) έχουν διαβιβάσει τα στοιχεία για τα σχετικά ποσά στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων. Για διευκόλυνση των υπόχρεων, η ΑΑΔΕ τους απέστειλε ήδη και σχετική ειδοποίηση μέσω της εφαρμογής myAADEapp, εφόσον την έχουν εγκαταστήσει στα κινητά τους τηλέφωνα.

Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία γίνεται αυτοματοποιημένα: υποβάλλουν ηλεκτρονικά τροποποιητική δήλωση Ε1 για το φορολογικό έτος 2025, προσθέτοντας τα ποσά των αναδρομικών στις αποδοχές που είχαν δηλώσει τότε, ως εισοδήματα που είχαν το 2024.

Με την επιλογή της δήλωσης αναδρομικών Ε1 για το φορολογικό εισοδήματος 2025, τα σχετικά ποσά μεταφέρονται αυτόματα στους αντίστοιχους κωδικούς της περσινής τους δήλωσης, χωρίς όμως δυνατότητα παρέμβασης σε άλλα πεδία ή κωδικούς της. Εφόσον ο φορολογούμενος προχωρήσει στην οριστική υποβολή, εκδίδεται νέο εκκαθαριστικό και, αν προκύπτει επιπλέον φόρος, δημιουργείται αυτόματα νέα ταυτότητα οφειλής.

Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι αναδρομικές αποδοχές δηλώνονται στο φορολογικό έτος στο οποίο ανάγονται και όχι στο έτος καταβολής τους. Για τον λόγο αυτό, τα αναδρομικά που εισπράχθηκαν το 2024, εμφανίζονται μεν στο ηλεκτρονικό αρχείο του 2026, αλλά δηλώνονται με τροποποιητική δήλωση στο αντίστοιχο έτος.

Η ηλεκτρονική δυνατότητα παραμένει ανοιχτή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Ο πρόσθετος φόρος που θα βεβαιωθεί από τη νέα εκκαθάριση καταβάλλεται έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.

Η διαδικασία δεν περιορίζεται μόνο στα αναδρομικά που αφορούν στο 2024. Εφόσον οι φορολογούμενοι ελέγξουν το φετινό ενημερωτικό εισοδημάτων και δουν ότι εκεί εμφανίζονται διακριτά ποσά τα οποία αφορούν άλλα προηγούμενα έτη, οφείλουν επίσης να μπουν εκ νέου στην εφαρμογή και να ελέγξουν αν υπάρχει ενεργή η σχετική επιλογή για κάθε έτος.

Η δυνατότητα αυτή αφορά κυρίως όσους έχουν ήδη υποβάλει τη φετινή δήλωση, αλλά ενδέχεται να μην έχουν αντιληφθεί ότι στο ηλεκτρονικό αρχείο εισοδημάτων υπάρχουν προσυμπληρωμένα και αναδρομικά προηγούμενων χρήσεων.

Η ΑΑΔΕ υπενθυμίζει ότι με τη συγκεκριμένη διαδικασία, τα ποσά εμφανίζονται προσυμπληρωμένα και δεν μπορεί να γίνει τροποποίηση των υπολοίπων στοιχείων του Ε1. Για άλλες αλλαγές ή διορθώσεις, απαιτείται ξεχωριστή τροποποιητική δήλωση. Στις περιπτώσεις δικαστικών αποφάσεων απαιτείται προσοχή, καθώς οι τυχόν τόκοι επιμερίζονται και δηλώνονται με βάση το έτος είσπραξης, στους αντίστοιχους κωδικούς της δήλωσης φόρου εισοδήματος κάθε έτους.

Παράλληλα, «τρέχουν» και οι φετινές δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος για το φορολογικό έτος 2025. Η προθεσμία υποβολής λήγει στις 15 Ιουλίου 2026, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων επεκτείνεται έως τις 31 Ιουλίου 2026. Η πληρωμή της α΄δόσης επιτρέπεται έως το τέλος Ιουλίου. Για όσους επιλέξουν εφάπαξ εξόφληση του φόρου, εξακολουθεί να ισχύει η κλιμακωτή έκπτωση.