Η νέα εβδομάδα ξεκίνησε με απώλειες για το πετρέλαιο, καθώς οι επενδυτές επιχειρούν να αξιολογήσουν δύο αντικρουόμενες εξελίξεις. Από τη μία πλευρά, οι απειλές για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού περιορίζουν τα περιθώρια ουσιαστικής αποκλιμάκωσης των τιμών. Από την άλλη, η παρατεταμένη ακρίβεια στα καύσιμα ενισχύει τους φόβους ότι νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα αναγκαστούν να περιορίσουν την κατανάλωσή τους.Η εικόνα αυτή διαμορφώνει ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον για την παγκόσμια οικονομία, καθώς οι υψηλές τιμές ενέργειας επηρεάζουν το κόστος παραγωγής, τις μεταφορές, τον πληθωρισμό και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

Brent στα 114,5 δολάρια και WTI στα 101 δολάρια

Στις συναλλαγές της Δευτέρας 26 Οκτωβρίου, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent υποχωρούσαν περίπου 1,9%, στα 114,51 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI κατέγραφε απώλειες 2,19%, διαμορφούμενο κοντά στα 101 δολάρια.Η διόρθωση ακολουθεί μία εβδομάδα έντονης ανόδου, κατά την οποία το Brent ενισχύθηκε κατά περίπου 6% και το WTI κατά 2,3%. Οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας είχαν προκαλέσει ανησυχίες για ενδεχόμενες διαταραχές στην παραγωγή και στις εξαγωγές πετρελαίου, ωθώντας τους επενδυτές να ενσωματώσουν υψηλότερο γεωπολιτικό κίνδυνο στις τιμές.Παρά τη σημερινή υποχώρηση, οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, γεγονός που δεν επιτρέπει ακόμη να θεωρηθεί ότι η ενεργειακή αγορά έχει επιστρέψει σε συνθήκες ομαλότητας.

Η Σαουδική Αραβία στο επίκεντρο της ανησυχίας

Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις των Χούθι εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία διατηρούν την ένταση στις διεθνείς αγορές. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου αναφέρθηκαν νέα πλήγματα και απόπειρες επιθέσεων σε υποδομές, ενώ οι σαουδαραβικές αρχές ανακοίνωσαν αναχαιτίσεις πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.Η Σαουδική Αραβία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παραγωγούς και εξαγωγείς πετρελαίου παγκοσμίως. Επομένως, οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στις εγκαταστάσεις παραγωγής, διύλισης ή μεταφοράς μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη διαθεσιμότητα αργού στις διεθνείς αγορές.Ιδιαίτερη σημασία έχει ο αγωγός Ανατολής–Δύσης, ο οποίος επιτρέπει τη μεταφορά πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα. Μια σοβαρή διακοπή της λειτουργίας του θα μπορούσε να περιορίσει τις εναλλακτικές οδούς εξαγωγής και να ενισχύσει τις πιέσεις στις τιμές.

Ο φόβος για τη ζήτηση φρενάρει το ράλι

Το βασικό στοιχείο που συγκρατεί την ανοδική πορεία του πετρελαίου είναι πλέον η ανησυχία για τις αντοχές της παγκόσμιας ζήτησης.Όταν οι τιμές των καυσίμων παραμένουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένο λειτουργικό κόστος, ενώ τα νοικοκυριά διαθέτουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για μετακινήσεις και θέρμανση.Σε τέτοιες συνθήκες, η κατανάλωση μπορεί να περιοριστεί, καθώς οι καταναλωτές μειώνουν τις μετακινήσεις τους και οι επιχειρήσεις αναπροσαρμόζουν τις δραστηριότητές τους. Πρόκειται για το φαινόμενο που στις διεθνείς αγορές χαρακτηρίζεται ως «καταστροφή ζήτησης».Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια παρατεταμένη παραμονή του Brent πάνω από τα 120 ή 130 δολάρια θα μπορούσε να ενισχύσει σημαντικά αυτές τις πιέσεις. Το ενδεχόμενο αυτό λειτουργεί ως αντίβαρο στους γεωπολιτικούς κινδύνους, δημιουργώντας έντονες διακυμάνσεις στις τιμές.

Ο κίνδυνος από τα διυλιστήρια και οι επιπτώσεις στα καύσιμα

Πέρα από την παραγωγή αργού, κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η λειτουργία των διυλιστηρίων. Ακόμη και εάν η παγκόσμια αγορά διαθέτει επαρκείς ποσότητες πετρελαίου, μια σοβαρή διαταραχή στη διύλιση μπορεί να περιορίσει την προσφορά τελικών προϊόντων, όπως η βενζίνη και το ντίζελ.Αυτό σημαίνει ότι η υποχώρηση της διεθνούς τιμής του αργού δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε αντίστοιχη και άμεση μείωση των τιμών στην αντλία.Οι τιμές των καυσίμων επηρεάζονται επίσης από τα περιθώρια διύλισης, τις μεταφορές, τη συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ–δολαρίου, τη φορολογία και τον ανταγωνισμό στην εγχώρια αγορά.Για τον λόγο αυτό, οι εξελίξεις στις εγκαταστάσεις διύλισης της Μέσης Ανατολής παρακολουθούνται με ιδιαίτερη προσοχή από τις διεθνείς αγορές.

Τι σημαίνει για την ελληνική οικονομία

Για την Ελλάδα, η παραμονή του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις, ιδιαίτερα για τις μεταφορές, τη βιομηχανία, τη ναυτιλία και τα νοικοκυριά.Η αύξηση του ενεργειακού κόστους μπορεί να μεταφερθεί στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Από τη μεταφορά πρώτων υλών και την παραγωγή μέχρι τη διανομή των προϊόντων, οι επιχειρήσεις καλούνται να απορροφήσουν ή να μετακυλίσουν μέρος των πρόσθετων επιβαρύνσεων.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επίδραση στο πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς η χειμερινή περίοδος αυξάνει τις ενεργειακές ανάγκες των νοικοκυριών. Ωστόσο, οι τελικές τιμές στην ελληνική αγορά δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την ημερήσια πορεία του Brent.Για τη ναυτιλία, οι υψηλότερες τιμές καυσίμων μπορούν να αυξήσουν τα λειτουργικά έξοδα των πλοίων, ενώ οι εντάσεις σε κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές ενδέχεται να επιβαρύνουν επιπλέον το κόστος μεταφοράς και ασφάλισης φορτίων.

Η επόμενη ημέρα στις αγορές ενέργειας

Οι επενδυτές παρακολουθούν τις διπλωματικές προσπάθειες για αποκλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, αλλά και τις εξελίξεις γύρω από τις σαουδαραβικές ενεργειακές υποδομές.Παράλληλα, η Saudi Aramco σχεδιάζει να ξεκινήσει την αποθήκευση αργού στη Σιγκαπούρη από το δεύτερο εξάμηνο του 2027, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της εφοδιαστικής της αλυσίδας στην Ασία.Η κίνηση αυτή αναδεικνύει τη σημασία που αποκτά η διαφοροποίηση των υποδομών αποθήκευσης και διανομής πετρελαίου σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η σημερινή πτώση του πετρελαίου δεν σηματοδοτεί απαραίτητα το τέλος της ενεργειακής αναταραχής. Η αγορά βρίσκεται ανάμεσα στον φόβο νέων προβλημάτων στην προσφορά και στην ανησυχία ότι οι υπερβολικά υψηλές τιμές θα περιορίσουν τη ζήτηση. Η ισορροπία αυτή αναμένεται να καθορίσει τη μεταβλητότητα των επόμενων εβδομάδων.

Σύμφωνα με την ίδια τοποθέτηση, βασική προϋπόθεση για μια τέτοια εξέλιξη είναι να μειωθεί η στρατιωτική πίεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες και να αρθούν οι αποκλεισμοί στα λιμάνια του Ιράν. Η αναφορά αυτή πρόσθεσε ακόμη ένα στοιχείο αβεβαιότητας σε μια ήδη επιβαρυμένη διεθνή συγκυρία, με τους επενδυτές να παρακολουθούν στενά κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης ή περαιτέρω έντασης.

Πίεση στο πετρέλαιο και νευρικότητα στις αγορές

Οι εξελίξεις αποτυπώθηκαν άμεσα στο κλίμα των διεθνών αγορών πετρελαίου. Το Brent, που είχε φτάσει στα 110 δολάρια το βαρέλι, υποχώρησε την περασμένη εβδομάδα στα 98 δολάρια και χαμηλότερα. Μετά τις τελευταίες δηλώσεις, η τιμή του κινείται οριακά χαμηλότερα, στα 98,7 δολάρια το βαρέλι. Η πορεία αυτή δείχνει ότι οι αγορές παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες σε κάθε εξέλιξη γύρω από τη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή.

Η διακύμανση αυτή έχει ξεκάθαρη σημασία και για την ενεργειακή ασφάλεια, καθώς το ενδεχόμενο αναστάτωσης σε μια τόσο κρίσιμη θαλάσσια δίοδο επηρεάζει όχι μόνο τις τιμές αλλά και τις προσδοκίες για την επόμενη ημέρα. Σε τέτοιες συνθήκες, η αγορά προεξοφλεί γρήγορα κινήσεις και μεταφέρει την αβεβαιότητα στις αποτιμήσεις των βασικών εμπορευμάτων.

Υποχώρηση και στο φυσικό αέριο

Ανάλογη εικόνα εμφανίζεται και στο φυσικό αέριο, όπου η μεταβλητότητα παραμένει έντονη. Η τιμή του είχε υποχωρήσει από τα 73 ευρώ στα 69 ευρώ ανά μεγαβατώρα, για να ανέλθει στη συνέχεια έως τα 83 ευρώ. Αυτή την περίοδο διαμορφώνεται περίπου στα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο που εξακολουθεί να θεωρείται υψηλό σε σχέση με τα δεδομένα των προηγούμενων μηνών.

Η σύγκριση με τις αρχές Μαρτίου είναι ενδεικτική της απόστασης που έχει διανυθεί: τότε η τιμή του φυσικού αερίου βρισκόταν περίπου στα 31 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Παρά τη σχετική αποκλιμάκωση από τα πρόσφατα υψηλά, η αγορά παραμένει ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στις μεταβολές της προσφοράς.

Παράλληλα, σημαντική πτώση καταγράφεται στη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, η οποία υποχώρησε από τα 211 ευρώ στα 153 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας μείωση 27,8%. Η εξέλιξη αυτή είναι κρίσιμη για το συνολικό ενεργειακό κόστος, καθώς κάθε μεταβολή στη χονδρική αγορά επηρεάζει με χρονική υστέρηση την τελική επιβάρυνση για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Τι σημαίνει για τα καύσιμα στην ελληνική αγορά

Στην ελληνική αγορά καυσίμων, οι διεθνείς εξελίξεις αποτυπώνονται ήδη στις τιμές. Η μέση τιμή της αμόλυβδης βενζίνης παραμένει περίπου στα 2,20 ευρώ το λίτρο, με την αγορά να περιμένει πιθανές μικρές μειώσεις αν συνεχιστεί η αποκλιμάκωση στο διεθνές περιβάλλον. Η προσαρμογή, ωστόσο, δεν είναι άμεση, καθώς οι αλλαγές στις διεθνείς τιμές χρειάζονται χρόνο για να περάσουν στην αντλία.

Το πετρέλαιο κίνησης έχει ξεπεράσει την τιμή της αμόλυβδης και διαμορφώνεται περίπου στα 2,22 ευρώ το λίτρο. Μέσα σε μία εβδομάδα, η αύξηση έχει φτάσει περίπου τα 10 λεπτά το λίτρο, ένδειξη της ταχύτητας με την οποία οι διεθνείς διακυμάνσεις επηρεάζουν τα πρατήρια. Η εικόνα αυτή εντείνει την πίεση για τους οδηγούς και, ευρύτερα, για τη μεταφορική αλυσίδα.

Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον και στο πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς πλησιάζει η έναρξη της διάθεσής του. Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη βαρύτητα για τα νοικοκυριά, δεδομένου ότι η τιμή εκκίνησης θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για το τελικό κόστος θέρμανσης στη διάρκεια του χειμώνα.

Οι επόμενες κινήσεις για την επιδότηση

Τα αρμόδια υπουργεία αναμένεται να προχωρήσουν σε ανακοινώσεις για τα μέτρα στήριξης και το ύψος της επιδότησης, τόσο από το κράτος όσο και από τα διυλιστήρια. Στόχος, σύμφωνα με το πλαίσιο που έχει τεθεί, είναι εφόσον η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης ξεκινούσε με τις σημερινές τιμές, η τελική τιμή στην αντλία να διαμορφωθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.

Οι πληροφορίες κάνουν λόγο για συνολική παρέμβαση της τάξης των 30 έως 40 λεπτών το λίτρο, ώστε η τελική τιμή να υποχωρήσει σημαντικά. Η διαμόρφωση αυτής της παρέμβασης αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο στοιχείο για την αγορά, καθώς αφορά άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών σε μια περίοδο αυξημένων ενεργειακών αναγκών.

Με καθυστέρηση οι μειώσεις στην αντλία

Παρά τις κινήσεις στις διεθνείς αγορές, η επίδραση στις αντλίες δεν είναι άμεση. Ε

Η νέα διαταραχή έρχεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περίοδο για την ενεργειακή αγορά και αυξάνει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων στο αργό, με πιθανές συνέπειες στο κόστος των καυσίμων, στις μεταφορές και στον πληθωρισμό.

Γιατί ο East–West είναι τόσο κρίσιμος

Ο East–West έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές της ανατολικής Σαουδικής Αραβίας με το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα.

Η στρατηγική σημασία του είναι τεράστια. Επιτρέπει στη Saudi Aramco να διοχετεύει αργό προς τη δυτική ακτή της χώρας χωρίς να χρειάζεται να περάσει από τα Στενά του Ορμούζ.

Ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει περίπου 4–5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4%–5% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Η Aramco είχε ήδη επισημάνει ότι αξιοποιούσε τον East–West για να διατηρεί τις ροές του δικτύου και τις εξαγωγές της εν μέσω των πρωτοφανών προβλημάτων στα Στενά του Ορμούζ.

Τι συνέβη στον αγωγό

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του υπουργείου Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, ο East–West δέχθηκε πολλαπλές επιθέσεις στις περιοχές του Ριάντ και της Μεδίνας.

Οι επιθέσεις προκάλεσαν τραυματισμούς και ζημιές, με τις τεχνικές και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να κινητοποιούνται για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και την αξιολόγηση της κατάστασης.

Η λειτουργία του αγωγού διακόπηκε προληπτικά, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την πλήρη επαναλειτουργία του.

Το Ριάντ υποστηρίζει ότι τα drones εκτοξεύθηκαν από το Ιράκ. Η Βαγδάτη έχει ξεκινήσει έρευνα για την επίθεση, ενώ προχώρησε και σε μέτρα σε συνοριακά περάσματα.

Η αγορά χάνει τη βασική παράκαμψη του Ορμούζ

Εδώ βρίσκεται και η οικονομική ουσία της υπόθεσης.

Τα προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη δημιουργήσει σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς ενεργειακές ροές. Πριν από τη σημερινή κρίση, από την περιοχή περνούσε περίπου το 20% της παγκόσμιας ημερήσιας προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Το MoneyPress είχε ήδη καταγράψει τις ισχυρές διακυμάνσεις σε Brent και WTI λόγω της έντασης γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ.

Ο East–West λειτουργούσε ακριβώς ως μία από τις σημαντικότερες «βαλβίδες ασφαλείας» απέναντι σε αυτόν τον κίνδυνο.

Με την προσωρινή διακοπή του, η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να περιοριστούν ταυτόχρονα τόσο η βασική θαλάσσια οδός του Ορμούζ όσο και μία από τις σημαντικότερες εναλλακτικές χερσαίες διαδρομές.

Νέα πίεση στις τιμές του πετρελαίου

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα έχει ήδη περάσει στις τιμές.

Το Brent κινήθηκε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν τον κίνδυνο για την προσφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Η αγορά δεν αντιδρά μόνο στις ποσότητες που μπορεί να χαθούν άμεσα. Ενσωματώνει στις τιμές και ένα αυξανόμενο «ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου».

Κάθε νέα επίθεση σε αγωγούς, διυλιστήρια, τερματικούς σταθμούς ή θαλάσσιες οδούς αυξάνει την πιθανότητα μεγαλύτερων διαταραχών.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και όταν η φυσική προσφορά δεν έχει μειωθεί δραματικά, οι τιμές μπορούν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα λόγω του φόβου για το τι μπορεί να ακολουθήσει.

Από το πετρέλαιο στο ντίζελ και τις μεταφορές

Η διάρκεια της διακοπής του East–West είναι πλέον καθοριστική.

Μια γρήγορη αποκατάσταση θα μπορούσε να περιορίσει την αντίδραση της αγοράς. Αντίθετα, μία παρατεταμένη διακοπή, σε συνδυασμό με τα προβλήματα στο Ορμούζ και την ένταση στην Ερυθρά Θάλασσα, θα μπορούσε να προκαλέσει νέα πίεση στις τιμές των ενεργειακών προϊόντων.

Ήδη στις ΗΠΑ οι τιμές του ντίζελ έχουν ξεπεράσει τα 6 δολάρια ανά γαλόνι, αποτυπώνοντας το πόσο γρήγορα μια ενεργειακή κρίση μπορεί να περάσει από τις διεθνείς αγορές στην πραγματική οικονομία.

Το ντίζελ έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή χρησιμοποιείται στις οδικές μεταφορές, στη βιομηχανία και σε μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα

Για την ελληνική οικονομία, η βασική απειλή βρίσκεται σε μια παρατεταμένη παραμονή του Brent σε τριψήφια επίπεδα.

Η Ελλάδα εισάγει το μεγαλύτερο μέρος των ενεργειακών πρώτων υλών που καταναλώνει. Επομένως, η άνοδος των διεθνών τιμών μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά στο κόστος των καυσίμων, στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις και τελικά στις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Ιδιαίτερα ευαίσθητοι είναι κλάδοι όπως οι οδικές μεταφορές, η ακτοπλοΐα, η αεροπορία, ο τουρισμός και η βιομηχανία.

Παράλληλα, ένα νέο ενεργειακό κύμα ανατιμήσεων μπορεί να δυσκολέψει την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού, καθώς αυξάνει το λειτουργικό κόστος σε ολόκληρη την οικονομία.

Η επόμενη κίνηση της Σαουδικής Αραβίας

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα μπορέσει η Saudi Aramco να αποκαταστήσει πλήρως τον East–West.

Η Σαουδική Αραβία έχει ανακοινώσει ότι αξιολογεί την ασφάλεια του αγωγού και ότι θα υπάρξει νεότερη ενημέρωση για τις εξελίξεις.

Παράλληλα, το Ριάντ ανακοίνωσε ότι δεν θα απαντήσει στρατιωτικά στο παρόν στάδιο, δίνοντας στην κυβέρνηση του Ιράκ χρόνο να αντιμετωπίσει το ζήτημα των επιθέσεων από το έδαφός του.

Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.

Η αγορά πετρελαίου βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη όχι με ένα μεμονωμένο σημείο κινδύνου, αλλά με ένα πλέγμα πιθανών διαταραχών που εκτείνεται από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα.

Και όσο αυτό το πλέγμα διευρύνεται, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος το ενεργειακό κόστος να αποτελέσει ξανά έναν από τους βασικούς παράγοντες πίεσης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Από τα 87 στα 97 δολάρια μέσα σε λίγες εβδομάδες

Η ταχύτητα της ανόδου είναι ενδεικτική της νευρικότητας που επικρατεί. Στα μέσα Αυγούστου το Brent κινούνταν κοντά στα 87 δολάρια, καθώς η συνέχιση ορισμένων ροών από τον Περσικό Κόλπο περιόριζε το γεωπολιτικό premium. Μέσα σε λίγες εβδομάδες η εικόνα άλλαξε και το διεθνές benchmark έφτασε έως τα 97,04 δολάρια, ενώ το αμερικανικό WTI άγγιξε τα 92,29 δολάρια. Αργότερα οι τιμές αποκλιμακώθηκαν, με το Brent να επιστρέφει κοντά στα 95 δολάρια, δείχνοντας πόσο έντονα αντιδρούν πλέον οι traders σε κάθε νέα πληροφορία από τη Μέση Ανατολή.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ξανά το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου περνούσε από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα. Η αγορά είχε αρχίσει να τιμολογεί σταδιακή βελτίωση της κατάστασης, όμως οι νέες εχθροπραξίες και οι επιθέσεις σε tankers ανέτρεψαν γρήγορα αυτή την εικόνα. Ακόμη και χωρίς πλήρη διακοπή των ροών, η αύξηση των ασφαλίστρων πολέμου, των ναύλων και του κόστους μεταφοράς είναι αρκετή για να προσθέσει νέο premium στις τιμές.

Τα 17 εκατ. βαρέλια που φρέναραν την άνοδο

Υπάρχει, ωστόσο, ένα κρίσιμο στοιχείο που εξηγεί γιατί το Brent δεν παρέμεινε στα 97 δολάρια. Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Chris Wright, περίπου 17 εκατ. βαρέλια πετρελαίου πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ τη Δευτέρα, η μεγαλύτερη ημερήσια ποσότητα από την έναρξη της σύγκρουσης. Το γεγονός δείχνει ότι, παρά τη στρατιωτική ένταση, σημαντικές ποσότητες εξακολουθούν να φτάνουν στη διεθνή αγορά και λειτουργεί ως αντίβαρο στις πιο ακραίες εκτιμήσεις για άμεσο ενεργειακό σοκ.

Η κατάσταση παραμένει, πάντως, εύθραυστη. Το Ιράκ αύξησε σημαντικά τις εξαγωγές του τον Αύγουστο στα 2,17 εκατ. βαρέλια ημερησίως, από 1,322 εκατ. τον Ιούλιο, αξιοποιώντας τη βελτιωμένη πρόσβαση μέσω Ορμούζ. Οι επιπλέον ποσότητες μπορούν να περιορίσουν μέρος των πιέσεων, αλλά η αγορά εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ μακριά από συνθήκες κανονικότητας. Αντίθετα, οι ιρανικές εξαγωγές έχουν δεχθεί τεράστιο πλήγμα, γεγονός που διατηρεί την προσφορά υπό πίεση.

Γιατί τα 100 δολάρια είναι ξανά στο τραπέζι

Με το Brent να έχει ήδη αγγίξει τα 97,04 δολάρια, η απόσταση από τα 100 δολάρια το βαρέλι είναι πλέον μικρή. Για να αποκτήσει όμως η άνοδος διάρκεια, θα πρέπει να υπάρξει πραγματική και παρατεταμένη διαταραχή στην προσφορά. Νέες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια, ουσιαστική μείωση των διελεύσεων από το Ορμούζ ή πλήγματα σε μεγάλες ενεργειακές εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα ανοδική κίνηση. Αντίθετα, οποιαδήποτε διπλωματική πρόοδος ή σταθεροποίηση των θαλάσσιων ροών μπορεί να αφαιρέσει γρήγορα αρκετά δολάρια από την τιμή.

Η εμπειρία των τελευταίων μηνών δείχνει πόσο απότομα μπορεί να κινηθεί η αγορά και προς τις δύο κατευθύνσεις. Στις 28 Αυγούστου, για παράδειγμα, το Brent είχε κλείσει στα 89,31 δολάρια, καθώς οι πληροφορίες για πιθανή συμφωνία γύρω από τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ είχαν οδηγήσει σε σημαντική αποκλιμάκωση. Μέσα σε λίγες ημέρες, η επιστροφή των εχθροπραξιών ήταν αρκετή για να στείλει την τιμή σχεδόν οκτώ δολάρια υψηλότερα.

Το μεγάλο στοίχημα για καύσιμα και πληθωρισμό

Η παραμονή του πετρελαίου στην περιοχή των 95–100 δολαρίων θα είχε πολύ ευρύτερες συνέπειες από τις ίδιες τις ενεργειακές αγορές. Ήδη οι τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα είχαν αρχίσει να ανεβαίνουν, με την αμόλυβδη να πλησιάζει σε αρκετές περιοχές τα 2 ευρώ το λίτρο. Εάν το Brent παραμείνει για εβδομάδες κοντά στα σημερινά επίπεδα, η πίεση στις τιμές βενζίνης και diesel θα ενταθεί, αν και η τελική επίπτωση θα εξαρτηθεί επίσης από την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και τα περιθώρια διύλισης.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην αντλία. Το ακριβότερο πετρέλαιο αυξάνει το κόστος μεταφορών, παραγωγής και βιομηχανίας, δημιουργώντας νέο πληθωριστικό κίνδυνο για τις μεγάλες οικονομίες. Αυτό μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών για τα επιτόκια, καθώς ένα νέο ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να ανατρέψει την προσπάθεια αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού. Για τις αγορές, επομένως, η τιμή του Brent συνδέεται πλέον άμεσα όχι μόνο με την ενέργεια αλλά και με ομόλογα, επιτόκια, μετοχές και την πορεία της παγκόσμιας ανάπτυξης.

OPEC+ και ζήτηση τα δύο μεγάλα αντίβαρα

Απέναντι στο ανοδικό σενάριο υπάρχουν δύο βασικά αναχώματα. Το πρώτο είναι η δυνατότητα του OPEC+ να διοχετεύσει περισσότερες ποσότητες στην αγορά, εφόσον η κρίση οδηγήσει σε πραγματική έλλειψη προσφοράς. Το δεύτερο είναι η ίδια η παγκόσμια ζήτηση, καθώς οι πολύ υψηλές τιμές μπορούν τελικά να περιορίσουν την κατανάλωση και την οικονομική δραστηριότητα. Οι εκτιμήσεις για τη ζήτηση παραμένουν εξαιρετικά αβέβαιες, με IEA και OPEC να εμφανίζουν μεγάλη απόκλιση στις προβλέψεις τους για την πορεία της αγοράς.

Αυτός είναι και ο λόγος που το σενάριο ενός Brent στα 100 δολάρια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως βεβαιότητα. Για να διατηρηθούν οι τιμές πάνω από αυτό το επίπεδο χρειάζεται η διαταραχή της προσφοράς να είναι αρκετά μεγάλη και αρκετά παρατεταμένη ώστε να υπερκαλύψει τις πρόσθετες ποσότητες από άλλους παραγωγούς και την πιθανή υποχώρηση της ζήτησης. Διαφορετικά, το γεωπολιτικό premium μπορεί να εξαφανιστεί τόσο γρήγορα όσο εμφανίστηκε.

Το Ορμούζ θα κρίνει την επόμενη κίνηση

Η αγορά βρίσκεται έτσι σε ένα εξαιρετικά ευαίσθητο σημείο. Από τη μία πλευρά, η σημερινή εκτίναξη έως τα 97,04 δολάρια αποδεικνύει ότι οι traders είναι έτοιμοι να τιμολογήσουν άμεσα οποιαδήποτε νέα απειλή για την προσφορά. Από την άλλη, η γρήγορη επιστροφή του Brent κοντά στα 95 δολάρια δείχνει ότι οι πραγματικές ροές πετρελαίου εξακολουθούν να έχουν μεγαλύτερη σημασία από τους φόβους και τις δηλώσεις.

Το πραγματικό στοίχημα των επόμενων ημερών δεν είναι επομένως αν το Brent θα περάσει στιγμιαία τα 100 δολάρια, αλλά εάν θα δημιουργηθούν οι συνθήκες για να παραμείνει εκεί. Όσο το Ορμούζ λειτουργεί με περιορισμούς και η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν παραμένει ενεργή, το γεωπολιτικό premium θα παραμένει ενσωματωμένο στις τιμές. Μια νέα σοβαρή διακοπή των ροών μπορεί να πυροδοτήσει το επόμενο ράλι, ενώ μια πραγματική αποκλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει εξίσου γρήγορα σε σημαντική διόρθωση.

Πάνω από τα 92 δολάρια το Brent

Η ανοδική κίνηση συνεχίζεται για δεύτερη ημέρα, με το Brent να ενισχύεται περισσότερο από 2% και να κινείται στα 92,66 δολάρια το βαρέλι.

Αντίστοιχα, το αμερικανικό αργό WTI ανέβηκε στα 88,24 δολάρια το βαρέλι, ανακτώντας μεγάλο μέρος των απωλειών της προηγούμενης εβδομάδας.

Η ταχύτητα της ανόδου δείχνει πόσο ευαίσθητη παραμένει η διεθνής αγορά πετρελαίου στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα όταν αυτές αφορούν άμεσα την περιοχή των Στενών του Ορμούζ.

Η νέα ανάφλεξη ΗΠΑ–Ιράν

Καταλύτης για το νέο ράλι αποτελεί η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.

Η νέα ανταλλαγή πυραυλικών πληγμάτων ήταν η πρώτη άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση των δύο πλευρών από τον Ιούλιο, δημιουργώντας φόβους ότι η ένταση μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια.

Η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει για νέα πλήγματα, ενώ η Τεχεράνη έχει διαμηνύσει ότι θα απαντήσει σε περίπτωση περαιτέρω αμερικανικών επιθέσεων.

Αυτό ακριβώς το ενδεχόμενο επιχειρεί πλέον να τιμολογήσει η αγορά πετρελαίου.

Γιατί όλοι κοιτούν τα Στενά του Ορμούζ

Το μεγαλύτερο οικονομικό ρίσκο δεν βρίσκεται μόνο στην ίδια τη στρατιωτική αντιπαράθεση αλλά στην πιθανότητα να επηρεαστεί ακόμη περισσότερο η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG, γεγονός που το καθιστά μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Οι προσπάθειες του Κατάρ και του Ομάν για εξεύρεση λύσης που θα επιτρέψει την ομαλοποίηση της ναυσιπλοΐας δεν έχουν μέχρι στιγμής αποδώσει.

Παράλληλα, η κίνηση των πλοίων μέσω της περιοχής έχει περιοριστεί αισθητά.

Επιθέσεις σε δύο σαουδαραβικά supertankers

Την ανησυχία ενισχύουν οι πρόσφατες επιθέσεις σε δύο μεγάλα σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια.

Οποιαδήποτε απειλή για τα tankers που μεταφέρουν εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ασία και την Ευρώπη μπορεί να επηρεάσει άμεσα το κόστος μεταφοράς.

Τα ασφάλιστρα κινδύνου αυξάνονται, οι ναύλοι πιέζονται ανοδικά και οι πλοιοκτήτες γίνονται περισσότερο επιφυλακτικοί απέναντι στη διέλευση από περιοχές όπου υπάρχει κίνδυνος στρατιωτικού πλήγματος.

Έτσι, ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ, η μειωμένη κυκλοφορία μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα πετρελαίου.

Μπορεί το Brent να φτάσει τα 100 δολάρια;

Με το Brent να βρίσκεται πλέον πάνω από τα 92 δολάρια, το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων το βαρέλι επιστρέφει στη συζήτηση.

Για να φτάσει η αγορά εκεί δεν απαιτείται απαραίτητα πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Θα μπορούσε να αρκεί μια σημαντική και παρατεταμένη μείωση των διαθέσιμων ενεργειακών ροών.

Οι traders προσθέτουν ήδη μεγαλύτερο γεωπολιτικό premium στις τιμές, καθώς κανείς δεν γνωρίζει πόσο θα διαρκέσει ο νέος γύρος της αντιπαράθεσης.

Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι επομένως εάν οι σημερινές στρατιωτικές επιχειρήσεις αποτελέσουν ένα σύντομο επεισόδιο ή εξελιχθούν σε νέα παρατεταμένη περίοδο έντασης.

Οι αναλυτές βλέπουν πετρέλαιο πάνω από τα 80 δολάρια

Παρά τη μεγάλη αβεβαιότητα, οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι η αγορά αναμένει πλέον υψηλές τιμές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Αναλυτές που συμμετείχαν σε έρευνα του Reuters προβλέπουν ότι το πετρέλαιο θα παραμείνει κατά μέσο όρο πάνω από τα 80 δολάρια το βαρέλι μέσα στο 2026, κυρίως εξαιτίας των προβλημάτων στις θαλάσσιες μεταφορές και της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Η εξέλιξη αυτή αλλάζει σημαντικά την εικόνα που υπήρχε στην αγορά πριν από μερικούς μήνες, όταν αρκετοί επενδυτές ανέμεναν σημαντικότερη αποκλιμάκωση των τιμών.

Και η Ρωσία προσθέτει αβεβαιότητα

Το πρόβλημα της προσφοράς δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή.

Η Ρωσία έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω την εκτίμηση για την παραγωγή πετρελαίου το 2026, η οποία αναμένεται να υποχωρήσει σε χαμηλό 17 ετών.

Οι κυρώσεις και τα προβλήματα στις ρωσικές ενεργειακές υποδομές δημιουργούν έναν δεύτερο παράγοντα αβεβαιότητας για την παγκόσμια προσφορά.

Εάν επομένως συνεχιστούν τα προβλήματα ταυτόχρονα στη Μέση Ανατολή και στη Ρωσία, η αγορά θα έχει μικρότερα περιθώρια να απορροφήσει ένα νέο σοκ.

Τι σημαίνει για τις τιμές στα πρατήρια

Η άνοδος του Brent πάνω από τα 92 δολάρια δεν περνά άμεσα και ισόποσα στις τιμές της βενζίνης και του diesel.

Εάν όμως οι διεθνείς τιμές διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα για αρκετές ημέρες ή εβδομάδες, η πίεση αρχίζει σταδιακά να μεταφέρεται στη λιανική αγορά καυσίμων.

Η τελική τιμή επηρεάζεται από το κόστος του αργού, τα περιθώρια διύλισης, τα μεταφορικά, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου και τη φορολογία.

Για την Ελλάδα, η ισοτιμία αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό παράγοντα, καθώς το πετρέλαιο τιμολογείται διεθνώς σε δολάρια.

Νέα απειλή για τον πληθωρισμό

Η ενέργεια αποτελεί ταυτόχρονα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που μπορούν να αναζωπυρώσουν τον πληθωρισμό.

Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει υψηλότερο κόστος για μεταφορές, βιομηχανία, αγροτική παραγωγή και επιχειρήσεις. Μέρος αυτού του κόστους μπορεί στη συνέχεια να περάσει στις τελικές τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Η εξέλιξη προκαλεί ήδη νευρικότητα στις αγορές ομολόγων, καθώς οι επενδυτές φοβούνται ότι οι κεντρικές τράπεζες μπορεί να χρειαστεί να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Από το πετρέλαιο σε ομόλογα και μετοχές

Η άνοδος του αργού έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει και τις υπόλοιπες διεθνείς αγορές.

Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων έχουν αυξηθεί, ενώ οι χρηματιστηριακές αγορές εμφανίζουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα.

Ο λόγος είναι απλός: εάν το ακριβότερο πετρέλαιο οδηγήσει σε υψηλότερο πληθωρισμό, αυξάνεται ο κίνδυνος αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.

Υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν μεγαλύτερο κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά και παράλληλα χαμηλότερες θεωρητικές αποτιμήσεις για πολλές μετοχές.

Η ελληνική οικονομία απέναντι στο νέο ενεργειακό σοκ

Μια παρατεταμένη παραμονή του Brent πάνω από τα 90 δολάρια θα μπορούσε να επηρεάσει και την ελληνική οικονομία.

Οι μεγαλύτερες πιέσεις θα εμφανίζονταν στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στον τουρισμό και συνολικά στις επιχειρήσεις με υψηλή ενεργειακή κατανάλωση.

Για τα νοικοκυριά, το βασικό ζήτημα είναι η πορεία των τιμών βενζίνης και diesel, αλλά και οι έμμεσες ανατιμήσεις που μπορούν να προκύψουν από την αύξηση του μεταφορικού κόστους.

Η αγορά μπαίνει ξανά σε επικίνδυνη ζώνη

Η άνοδος του Brent από τα 90 στα επίπεδα άνω των 92 δολαρίων μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα δείχνει ότι η αγορά έχει επιστρέψει σε κατάσταση αυξημένης γεωπολιτικής νευρικότητας.

Το επόμενο κρίσιμο επίπεδο είναι πλέον τα 95 δολάρια, ενώ μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να επαναφέρει γρήγορα το σενάριο των 100 δολαρίων.

Όλα θα εξαρτηθούν από την πορεία της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν και, κυρίως, από το εάν οι ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ θα συνεχιστούν χωρίς μεγαλύτερες διαταραχές.

Για καταναλωτές και επιχειρήσεις, το Brent πάνω από τα 92 δολάρια αποτελεί πλέον ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα: όσο περισσότερο διαρκεί η κρίση, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα το ενεργειακό κόστος να περάσει στην πραγματική οικονομία.

Το δημοσίευμα, το οποίο επικαλείται πρόσωπα με γνώση του θέματος, αναφέρει ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει επανειλημμένα ενημερώσει τους μεσολαβητές ότι δεν ενδιαφέρεται για αναβίωση της συμφωνίας του Ιουνίου, περιπλέκοντας τις εντατικές διπλωματικές προσπάθειες αυτής της εβδομάδας για την επανεκκίνηση των συνομιλιών.

Νωρίτερα την Πέμπτη, η Ουάσιγκτον επιβεβαίωσε ότι δεν βρίσκεται σε συνομιλίες με το Ιράν, παρά τις διπλωματικές προσπάθειες άλλων χωρών να επαναφέρουν τις δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Αποτέλεσμα, το Brent έκλεισε με άνοδο 2,1% στα 89,70 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI ενισχύθηκε κατά 1,6%, κλείνοντας στα 83,53 δολάρια το βαρέλι.

Επιστροφή του Brent πάνω από τα $90
Και οι δύο δείκτες αναφοράς ανέκαμψαν έπειτα από τρεις διαδοχικές συνεδριάσεις απωλειών, καθώς οι επενδυτές επανεκτίμησαν τις πιθανότητες μιας διπλωματικής εξέλιξης που θα μπορούσε να ενισχύσει τις ροές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Η έλλειψη προόδου στις συνομιλίες, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες περιορισμένες ροές, ενδέχεται να οδήγησε την αγορά σε αναθεώρηση των εκτιμήσεών της, δήλωσε ο αναλυτής της UBS Τζιοβάνι Σταούνοβο.

Ο Λευκός Οίκος ανέφερε ότι δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι όλες οι επιλογές παραμένουν στο τραπέζι.

Ο πρωθυπουργός του Κατάρ επισκέφθηκε την Τεχεράνη σε μια προσπάθεια επανεκκίνησης των διπλωματικών συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν, μία ημέρα πριν συμπληρωθούν έξι μήνες από την έναρξη της σύγκρουσης.

Ο κορυφαίος αξιωματούχος ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, προειδοποίησε την Πέμπτη ότι η Τεχεράνη θα πλήξει αμερικανικά στρατιωτικά και οικονομικά συμφέροντα, εάν οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε «προκλήσεις» κατά του Ιράν στη διάρκεια των επαφών με τους αξιωματούχους του Κατάρ.

Νέα αντιπαράθεση για τις κυρώσεις
Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αντάλλαξαν επίσης κατηγορίες σχετικά με τη δέσμευση των ΗΠΑ να εντείνουν την οικονομική πίεση προς το Ιράν.

Τη Δευτέρα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τις «σκληρότερες κυρώσεις στην ιστορία» κατά του Ιράν, υιοθετώντας οικονομικά μέτρα τα οποία, σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ, θα μπορούσαν να περιορίσουν την ανάγκη για νέες μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις.

Ο Εμπραχίμ Αζίζι, επικεφαλής της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, χαρακτήρισε τις κυρώσεις «απάνθρωπη και εχθρική πράξη», υποστηρίζοντας ωστόσο ότι έχουν χάσει την αποτελεσματικότητά τους.

Το Brent με πτώση 2,53% κινείται κοντά στα 86,32 δολάρια το βαρέλι, διευρύνοντας τις εβδομαδιαίες απώλειές του σχεδόν στο 9%, ενώ το αμερικανικό αργό (WTI) διαπραγματεύεται κοντά στα 80,35 δολάρια με πτώση 2,42%.

Στο επίκεντρο της αγοράς βρίσκεται η πρωτοβουλία για τη δημιουργία ενός «προσωρινού κοινού θαλάσσιου διαδρόμου». Το σχέδιο συζητήθηκε μεταξύ του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και του Ομανού ομολόγου του Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, με στόχο την επανεκκίνηση των θαλάσσιων μεταφορών μέσω του κρίσιμου περάσματος.

Στο τραπέζι μόνιμος διάδρομος σε 30-60 ημέρες

Οι τεχνικές συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν αναμένεται να συνεχιστούν, με αντικείμενο τη δημιουργία μόνιμου θαλάσσιου διαδρόμου, τη μελλοντική διαχείριση των Στενών, την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό της ναυσιπλοΐας και των υπηρεσιών ασφαλείας.

Σύμφωνα με τον Ιρανό υφυπουργό Εξωτερικών, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, οι δύο πλευρές έχουν ήδη συμφωνήσει σε προσωρινή διαδρομή και θα διαπραγματευτούν μια νέα, μόνιμη λύση για τη διέλευση των πλοίων εντός 30 έως 60 ημερών.

Η προοπτική αποκλιμάκωσης έχει αφαιρέσει μέρος του γεωπολιτικού premium από τις τιμές. Παράλληλα, οι τελευταίες αμερικανικές κυρώσεις κατά της Τεχεράνης δεν περιέλαβαν τις αυστηρότερες ενέργειες που φοβόταν η αγορά απέναντι στους εμπορικούς εταίρους του Ιράν, και ιδιαίτερα την Κίνα, τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου.

«Φαίνεται ότι το αργό αρχίζει πλέον να προεξοφλεί μια ειρηνευτική συμφωνία νωρίτερα παρά αργότερα», ανέφερε ο Ντένις Κίσλερ της BOK Financial Securities, επισημαίνοντας ότι τόσο το Ιράν όσο και οι ΗΠΑ φαίνεται να αναζητούν διέξοδο αποκλιμάκωσης.

Παρά τη μεγάλη διόρθωση των τελευταίων ημερών, οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλότερες κατά περισσότερο από 40% από τις αρχές του έτους, καθώς η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν πλησιάζει τους έξι μήνες και έχει περιορίσει σημαντικά τις ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο.

Θετικό μήνυμα για την αποκλιμάκωση αποτελεί και η προετοιμασία των ΗΠΑ για επιστροφή διπλωματών σε πρεσβείες στη Μέση Ανατολή που είχαν εκκενωθεί πριν και κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Πρόσθετη πίεση στις τιμές ασκούν τα στοιχεία για τα αμερικανικά αποθέματα. Το American Petroleum Institute ανέφερε αύξηση των αποθεμάτων αργού κατά 4,2 εκατ. βαρέλια την προηγούμενη εβδομάδα. Εφόσον η αύξηση επιβεβαιωθεί από τα επίσημα στοιχεία, θα πρόκειται για την τέταρτη συνεχόμενη εβδομαδιαία άνοδο.

Το Brent υποχώρησε κατά 2,22 δολάρια ή 2,35%, στα 92,17 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό West Texas Intermediate (WTI) έκλεισε στα 85,01 δολάρια, σημειώνοντας πτώση 2,05 δολαρίων ή περίπου 2,35%. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση του Brent σε περίπου τρεις εβδομάδες.

Η υποχώρηση ήρθε μετά από δύο συνεχόμενες εβδομάδες ανόδου. Μόνο την προηγούμενη εβδομάδα, το Brent είχε ενισχυθεί κατά 6,39% και το WTI κατά 5,66%, καθώς το αδιέξοδο στις επαφές ΗΠΑ-Ιράν και οι περιορισμένες ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ είχαν ενισχύσει τους φόβους για την παγκόσμια προσφορά.

Η «οικονομική επίθεση» των ΗΠΑ
Στο επίκεντρο της συνεδρίασης βρέθηκαν οι ανακοινώσεις του Αμερικανού υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος παρουσίασε μια νέα εκστρατεία με στόχο την περαιτέρω απομόνωση του Ιράν από την παγκόσμια οικονομία.

Η Ουάσινγκτον απείλησε με ευρύτερες κυρώσεις χώρες και επιχειρήσεις που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με την Τεχεράνη, εστιάζοντας σε πέντε κρίσιμους τομείς: ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, χρυσό, τεχνολογία, αεροπορία και ναυτιλία. Παράλληλα, επιβλήθηκαν νέες κυρώσεις σε περίπου 60 πρόσωπα, οντότητες και πλοία που συνδέονται με το Ιράν.

Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ δεν ενεργοποίησε άμεσα τις σαρωτικές δευτερογενείς κυρώσεις που θα μπορούσαν να πλήξουν χώρες και μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς με οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη.

Ο Μπέσεντ εξήγησε ότι οι ΗΠΑ επιλέγουν αρχικά να δώσουν στους εμπλεκόμενους ένα σαφώς καθορισμένο χρονικό περιθώριο για να περιορίσουν τις συναλλαγές τους με το Ιράν, προειδοποιώντας ότι στη συνέχεια η Ουάσινγκτον θα μπορεί να κινηθεί γρήγορα. Μεγάλες κινεζικές οντότητες δεν βρέθηκαν στο πρώτο κύμα των νέων μέτρων, παρά το γεγονός ότι η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου.

Η εξέλιξη περιόρισε μέρος του γεωπολιτικού premium που είχε ενσωματωθεί στις τιμές τις προηγούμενες ημέρες, καθώς τα άμεσα μέτρα αποδείχθηκαν ηπιότερα από το σενάριο μιας άμεσης και γενικευμένης εφαρμογής δευτερογενών κυρώσεων που φοβόταν η αγορά.

Στο επίκεντρο τα Στενά του Ορμούζ
Παρά την πτώση των τιμών, οι κίνδυνοι για την προσφορά παραμένουν αυξημένοι λόγω της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ, από όπου πριν από τον πόλεμο περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία ναυσιπλοΐας που επικαλείται το Reuters, λιγότερα από 20 εμπορικά πλοία διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ το Σαββατοκύριακο, καθώς οι περιορισμοί στην κυκλοφορία εξακολουθούν να επηρεάζουν τη βασική ενεργειακή αρτηρία.

Παρά τις δυσκολίες, πετρέλαιο εξακολουθεί να περνά από την περιοχή. Ο διευθύνων σύμβουλος της TotalEnergies, Πατρίκ Πουγιανέ, δήλωσε ότι η εταιρεία μεταφέρει επικερδώς φορτία μέσω των Στενών, καθώς οι μεγάλες εκπτώσεις που προσφέρουν οι παραγωγοί του Περσικού Κόλπου υπερκαλύπτουν το αυξημένο κόστος μεταφοράς.

Παράλληλα, η ιρακινή SOMO και η QatarEnergy έχουν προσφέρει φορτία αργού προς φόρτωση εντός των Στενών.

Γιατί το Brent παραμένει κοντά στα $90 και όχι στα $120-$150
Η συνέχιση αυτών των ροών θεωρείται ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι τιμές δεν έχουν εκτοξευθεί πολύ υψηλότερα.

Όπως επισήμανε ο αναλυτής της SEB Μπιάρνε Σίλντροπ, το γεγονός ότι το Brent βρίσκεται κοντά στα 90 δολάρια και όχι στην περιοχή των 120-150 δολαρίων το βαρέλι αποτελεί ένδειξη ότι εξακολουθούν να διοχετεύονται στην αγορά σημαντικές ποσότητες πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ και τον Περσικό Κόλπο.

Το κρίσιμο σημείο καμπής, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε να προκύψει εάν το Ιράν επιχειρούσε να κλείσει πλήρως τα Στενά χρησιμοποιώντας πυραύλους και drones.

Η Morgan Stanley, πάντως, έχει αναθεωρήσει προς τα πάνω τις προβλέψεις της για το Brent, εκτιμώντας ότι η τιμή του θα μπορούσε να κορυφωθεί στα 100 δολάρια το βαρέλι κατά το τέταρτο τρίμηνο.

Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε ότι προς το παρόν δεν εξετάζεται δεύτερη αποδέσμευση πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματα.

Μετά το κλείσιμο της Δευτέρας, το βασικό ερώτημα για την αγορά μετατοπίζεται πλέον από τις εξαγγελίες στις πρακτικές συνέπειες της νέας αμερικανικής στρατηγικής: πόσο γρήγορα θα εφαρμοστούν οι δευτερογενείς κυρώσεις, ποιες χώρες θα βρεθούν στο στόχαστρο και, κυρίως, πώς θα αντιδράσει η Τεχεράνη και τι θα σημαίνει αυτό για τις ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Το Brent ξεπέρασε αρχικά τα 93 δολάρια το βαρέλι, συνεχίζοντας για πέμπτη διαδοχική συνεδρίαση την ανοδική πορεία του. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, όμως, οι αγοραστές ανέβασαν ακόμη περισσότερο τις τιμές.

Στα 94,42 δολάρια το Brent

Τα συμβόλαια Brent παράδοσης Οκτωβρίου ενισχύονταν κατά 3,1%, στα 94,42 δολάρια το βαρέλι.

Αντίστοιχα, το αμερικανικό WTI Σεπτεμβρίου σημείωνε άνοδο στα 88,67 δολάρια, ενώ το πιο ενεργό συμβόλαιο Οκτωβρίου βρισκόταν στα 87,26 δολάρια, με κέρδη 3,4%.

Και οι δύο βασικοί δείκτες πετρελαίου έφτασαν στα υψηλότερα επίπεδά τους από τις 24 Ιουλίου.

Πέντε συνεχόμενες ανοδικές συνεδριάσεις

Η νέα άνοδος δεν αποτελεί μια μεμονωμένη ημερήσια κίνηση.

Brent και WTI συμπληρώνουν πέντε συνεχόμενες συνεδριάσεις κερδών, καθώς οι επενδυτές αυξάνουν σταδιακά το γεωπολιτικό premium που ενσωματώνεται στις τιμές.

Μόλις στις 18 Αυγούστου το Brent είχε κλείσει στα 91,02 δολάρια, επίσης σε υψηλό άνω των τριών εβδομάδων.

Γιατί ανεβαίνει το πετρέλαιο

Ο βασικός παράγοντας είναι η ανησυχία ότι η συνεχιζόμενη αντιπαράθεση με το Ιράν μπορεί να διατηρήσει τις διαταραχές στις εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή.

Η αβεβαιότητα για τις διπλωματικές εξελίξεις παραμένει υψηλή, ενώ ιδιαίτερο βάρος δίνεται στην κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς του πλανήτη.

Η κίνηση των πλοίων μέσω των Στενών παραμένει αισθητά χαμηλότερη σε σχέση με τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση.

Νέα ένταση με το Ιράν

Πρόσθετη νευρικότητα προκάλεσε η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αναστείλουν τις οικονομικές και χρηματοοικονομικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας.

Η εξέλιξη έστρεψε εκ νέου την προσοχή στις σχέσεις μεταξύ Τεχεράνης και των κρατών του Κόλπου και στις πιθανές επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια περαιτέρω κλιμάκωση στην ενεργειακή αγορά.

Τραμπ: Δεν υπάρχουν συνομιλίες ειρήνης

Το κλίμα επιβαρύνθηκε και από τις τελευταίες δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανέφερε ότι δεν βρίσκονται σε εξέλιξη ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ιράν.

Παράλληλα, προειδοποίησε για οικονομικές συνέπειες σε χώρες που θα προσφέρουν υποστήριξη στην Τεχεράνη.

Η αγορά διαβάζει τις δηλώσεις αυτές ως ένδειξη ότι δεν υπάρχει προς το παρόν άμεση διπλωματική διέξοδος.

Το μεγάλο στοίχημα στα Στενά του Ορμούζ

Η μεγαλύτερη ανησυχία εξακολουθεί να αφορά την απρόσκοπτη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο.

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης, μέσω των Στενών του Ορμούζ περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Αυτό εξηγεί γιατί κάθε νέα ένταση στην περιοχή μπορεί να προκαλέσει άμεση αντίδραση στις διεθνείς τιμές.

Το παράδοξο των αμερικανικών αποθεμάτων

Υπάρχει πάντως ένας παράγοντας που θα μπορούσε να συγκρατήσει την άνοδο.

Τα αποθέματα αργού στις ΗΠΑ αυξήθηκαν απροσδόκητα κατά 4,4 εκατ. βαρέλια, στοιχείο που κανονικά θα ασκούσε πτωτική πίεση στις τιμές.

Αντίθετα, τα αποθέματα αποσταγμάτων –στα οποία περιλαμβάνονται diesel και πετρέλαιο θέρμανσης– μειώθηκαν για τρίτη συνεχόμενη εβδομάδα.

Προς το παρόν, όμως, ο γεωπολιτικός κίνδυνος υπερισχύει των στοιχείων για τα αμερικανικά αποθέματα.

Φόβοι για νέο κύμα πληθωρισμού

Η επιστροφή του Brent στην περιοχή των 94 δολαρίων δεν αφορά μόνο τις ενεργειακές αγορές.

Μια παρατεταμένη περίοδος ακριβού πετρελαίου μπορεί να περάσει στο κόστος καυσίμων, μεταφορών, παραγωγής και τελικά στις τιμές καταναλωτή.

Οι ευρωπαϊκές μετοχές δέχθηκαν ήδη πιέσεις σήμερα, καθώς η άνοδος του πετρελαίου ενίσχυσε τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό και την προσφορά ενέργειας. Ο κλάδος ταξιδιών και αναψυχής υποχωρούσε, καθώς το ακριβότερο πετρέλαιο μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος καυσίμων.

Η «κόκκινη γραμμή» των 100 δολαρίων

Με το Brent πλέον πάνω από τα 94 δολάρια, η απόσταση από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων έχει μειωθεί σημαντικά.

Το συγκεκριμένο επίπεδο παρακολουθείται στενά από επενδυτές και οικονομολόγους, καθώς μια σταθερή παραμονή πάνω από τα 100 δολάρια θα μπορούσε να ενισχύσει αισθητά τις πληθωριστικές πιέσεις και να περιπλέξει τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον εάν η αγορά θα βρει αποκλιμάκωση στο γεωπολιτικό μέτωπο ή εάν το Brent θα επιχειρήσει την επόμενη μεγάλη κίνηση προς τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Η νέα αναταραχή στις αγορές έχει επαναφέρει στο προσκήνιο δύο παράγοντες που οι επενδυτές παρακολουθούν στενά: τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και την τιμή του πετρελαίου.

Οι αποδόσεις στην Ευρωζώνη κινήθηκαν σε πολυετή υψηλά, καθώς η άνοδος της ενέργειας ενίσχυσε εκ νέου τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό και για την πορεία της νομισματικής πολιτικής. Το Brent ξεπέρασε ενδοσυνεδριακά τα 92 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με το Reuters.

Deutsche Bank: Δεν ανησυχούμε όσο το πετρέλαιο μένει κάτω από τα 100 δολάρια

Ο Maximilian Uleer, επικεφαλής European Equity and Cross-Asset Strategy της Deutsche Bank, θεωρεί ότι η σημερινή εικόνα δεν αποτελεί ακόμη σοβαρή απειλή για τις μετοχές.

Η εκτίμησή του είναι ότι όσο το πετρέλαιο παραμένει κάτω από τα 100 δολάρια, οι χρηματιστηριακές αγορές μπορούν να αντέξουν ακόμη και μια περαιτέρω μικρή άνοδο των επιτοκίων, ιδιαίτερα εάν αυτή συνδέεται με ισχυρή οικονομική ζήτηση.

Το όριο των 100 δολαρίων αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία για τη στρατηγική της Deutsche Bank.

Γιατί τα 100 δολάρια αποτελούν κρίσιμο όριο

Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου δεν επηρεάζει μόνο τις ενεργειακές εταιρείες.

Ένα παρατεταμένο ενεργειακό ράλι περνά σταδιακά στο κόστος μεταφορών και παραγωγής και, τελικά, στις τιμές που πληρώνουν επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Εάν το Brent ξεπεράσει με διάρκεια τα 100 δολάρια, ο κίνδυνος είναι να δημιουργηθεί ένας νέος γύρος πληθωριστικών πιέσεων.

Και αυτό θα μπορούσε να αναγκάσει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν αυστηρότερη νομισματική πολιτική για περισσότερο χρόνο.

Επιστρέφει το σενάριο υψηλότερων επιτοκίων

Το περιβάλλον στην Ευρώπη έχει αλλάξει αισθητά.

Οι αγορές χρήματος τιμολογούν περίπου 45 μονάδες βάσης πρόσθετων αυξήσεων από την ΕΚΤ μέσα στο 2026, καθώς οι ενεργειακές πιέσεις και ο επίμονος πληθωρισμός έχουν ανατρέψει προηγούμενες προσδοκίες.

Παράλληλα, πρόσφατη δημοσκόπηση του Reuters έδειξε ότι η μεγάλη πλειονότητα των οικονομολόγων αναμένει ακόμη μία αύξηση επιτοκίων τον Σεπτέμβριο, με το επιτόκιο καταθέσεων να εκτιμάται ότι θα φτάσει στο 2,50%.

Γιατί οι υψηλότερες αποδόσεις δεν είναι πάντα κακές για τις μετοχές

Η Deutsche Bank κάνει μια σημαντική διάκριση.

Δεν έχουν όλες οι αυξήσεις επιτοκίων την ίδια σημασία για τις χρηματιστηριακές αγορές.

Εάν οι αποδόσεις των ομολόγων ανεβαίνουν επειδή η οικονομία εμφανίζει ισχυρή ανάπτυξη και ζήτηση, οι επιχειρήσεις μπορούν παράλληλα να εμφανίζουν καλύτερα έσοδα και κέρδη.

Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, οι μετοχές μπορούν να απορροφήσουν ένα μέρος της αύξησης του κόστους χρήματος.

Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν λόγω ενός αρνητικού πληθωριστικού σοκ, όπως θα μπορούσε να συμβεί με μια παρατεταμένη εκτόξευση της ενέργειας.

Το Brent γίνεται βαρόμετρο για τις αγορές

Το πετρέλαιο μετατρέπεται έτσι σε έναν από τους σημαντικότερους δείκτες που παρακολουθούν οι επενδυτές.

Το τελευταίο διάστημα οι τιμές έχουν παρουσιάσει έντονες διακυμάνσεις λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Στις 13 Αυγούστου το Brent είχε κλείσει στα 87,07 δολάρια, ενώ σήμερα έχει κινηθεί πάνω από τα 92 δολάρια, δείχνοντας πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα.

Η απόσταση από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων έχει επομένως περιοριστεί.

Τι σημαίνει για τις ευρωπαϊκές μετοχές

Για τις ευρωπαϊκές αγορές, το σενάριο έχει δύο όψεις.

Από τη μία πλευρά, μια ανθεκτική οικονομία και υψηλότερα επιτόκια μπορούν να λειτουργήσουν θετικά για ορισμένους κλάδους, ιδιαίτερα για τις τράπεζες, εφόσον δεν υπάρξει σημαντική επιδείνωση της πιστωτικής ποιότητας.

Από την άλλη, επιχειρήσεις με μεγάλη ενεργειακή κατανάλωση ή υψηλό δανεισμό είναι περισσότερο εκτεθειμένες σε ένα περιβάλλον ακριβότερου πετρελαίου και υψηλότερων επιτοκίων.

Γι' αυτό και η συμπεριφορά των επιμέρους κλάδων μπορεί να διαφέρει σημαντικά ακόμη και αν οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες παραμείνουν ανθεκτικοί.

Τα δύο σενάρια που βλέπει η αγορά

Με τα σημερινά δεδομένα, διαμορφώνονται ουσιαστικά δύο διαφορετικά σενάρια.

Στο πρώτο, το Brent παραμένει κάτω από τα 100 δολάρια, η οικονομική δραστηριότητα διατηρείται σχετικά ισχυρή και οι αγορές απορροφούν την άνοδο των αποδόσεων.

Στο δεύτερο, μια νέα γεωπολιτική κλιμάκωση στέλνει το πετρέλαιο σταθερά πάνω από τα 100 δολάρια, αναζωπυρώνοντας τον πληθωρισμό και αυξάνοντας τις πιθανότητες ακόμη αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής.

Το δεύτερο σενάριο είναι εκείνο που θα μπορούσε να αλλάξει ουσιαστικά το επενδυτικό τοπίο.

Η «κόκκινη γραμμή» των αγορών

Η θέση της Deutsche Bank μπορεί επομένως να συνοψιστεί σε έναν αριθμό: 100 δολάρια.

Όσο το Brent παραμένει χαμηλότερα, η γερμανική τράπεζα δεν θεωρεί ότι η άνοδος των αποδόσεων και των επιτοκίων αρκεί για να ανατρέψει το θετικό χρηματιστηριακό σκηνικό.

Εάν όμως το πετρέλαιο περάσει με διάρκεια πάνω από αυτό το επίπεδο, η εξίσωση αλλάζει, καθώς ο συνδυασμός ακριβής ενέργειας, υψηλότερου πληθωρισμού και αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής θα μπορούσε να δοκιμάσει πολύ περισσότερο την ανθεκτικότητα των μετοχών.