Η συγκέντρωση τεράστιων στρατιωτικών δυνάμεων των ΗΠΑ στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και του Περσικού Κόλπου, καθώς και οι προετοιμασίες πολέμου στο Ισραήλ για (ενδεχόμενα) μαζικά χτυπήματα από το Ιράν, τη Χεσμπολάχ και τους Χούθι, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε στρατιωτική σύρραξη στην περιοχή, εκτός και αν γίνει ένα διπλωματικό... θαύμα!
Η κατάσταση παραπέμπει σε ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία καμπής των τελευταίων δεκαετιών και οι ισορροπίες μεταξύ διπλωματίας και κανόνων στρατιωτικής εμπλοκής κινούνται στην κόψη του ξυραφιού! Ο Τραμπ προειδοποίησε τους Ιρανούς για πλήρη αποδοχή των όρων που έχουν θέσει οι ΗΠΑ για μια πυρηνική συμφωνία εντός του προσεχούς δεκαήμερου, αλλιώς θα γίνει του... Κόλπου! Ο Αμερικανός πρόεδρος πιέζει για μια συμφωνία που θα περιορίζει όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα αλλά και τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν, κάτι που η Τεχεράνη παραδοσιακά αρνείται.
Έτσι, παρά τις συνομιλίες, η στρατιωτική κινητοποίηση δείχνει προετοιμασία για άμεση σύγκρουση. Σύμφωνα με όσα διαρρέουν από την Ουάσιγκτον, η πιθανότητα στρατιωτικής δράσης κινείται στο 90%, ενώ, αν δεν υπάρξει διπλωματική λύση, πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι θα υπάρξει κοινή επιχείρηση ΗΠΑ-Ισραήλ, η οποία δεν θα περιορίζεται σε μεμονωμένα πλήγματα, αλλά θα στοχεύει στην πλήρη εξουδετέρωση του πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν, το οποίο βρίσκεται σε φάση ανασύνταξης μετά τους βομβαρδισμούς του περασμένου Ιουνίου. Παράλληλα, το Ισραήλ βρίσκεται σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού, με αναλυτές να θεωρούν ότι το "πράσινο φως" για επίθεση μπορεί να δοθεί ακόμη και εντός των επόμενων ημερών.
Ποια είναι τα πολεμικά σενάρια
Δύο είναι τα βασικά σενάρια που παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες πιθανότητες για να ξεδιπλωθούν σε μια ενδεχόμενη σύρραξη στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.
Σύμφωνα με στρατιωτικούς αναλυτές:
1. Το πρώτο σενάριο προβλέπει περιορισμένα πλήγματα, τα οποία θα είναι στοχευμένα και θα αφορούν την καταστροφή των υπόγειων εγκαταστάσεων του Ιράν στο Fordow και το Natanz από Stealth B-2.
2. Στην περίπτωση ολοκληρωτικού πολέμου, προβλέπεται μια πολεμική εκστρατεία, η οποία θα κρατήσει εβδομάδες και θα περιλαμβάνει την καταστροφή της ιρανικής οικονομίας και των υποδομών των "Φρουρών της Επανάστασης".
Από την άλλη πλευρά, παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον τα αντίποινα που θα επιχειρήσει το Ιράν, τα οποία, μάλλον πρέπει να προβληματίσουν την Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ. Βασικά, το μεγάλο ζήτημα είναι εάν αυτό που θα ξεκινήσουν οι δύο συμμαχικές χώρες θα φτάσει στον τελικό σκοπό, χωρίς να μείνει στη... μέση, κρατώντας τους Ιρανούς "ζωντανούς" στο πεδίο της μάχης και της διπλωματίας. Η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε επίθεση θα οδηγήσει σε περιφερειακό πόλεμο, με κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και μαζικές επιθέσεις από τη Χεζμπολάχ και τους Χούθι.
Με βάση αυτά, η εκτίμηση πολλών ειδικών είναι ότι ο Τραμπ χρησιμοποιεί την τεράστια στρατιωτική συγκέντρωση (τη μεγαλύτερη από το 2003) ως μοχλό πίεσης για να εξαναγκάσει το Ιράν σε μια ταπεινωτική συμφωνία. Ωστόσο, το περιθώριο λάθους είναι μηδαμινό και ένα τυχαίο επεισόδιο στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να πυροδοτήσει τη σύρραξη πριν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις.
Η... πυριτιδαποθήκη της παγκόσμιας οικονομίας
Η γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής θυμίζει πλέον μια πυριτιδαποθήκη και μια... σπίθα αρκεί για να ανοίξει τις πύλες της... κολάσεως!
ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν δεν επεξεργάζονται αυτή τη στιγμή ασκήσεις επί χάρτου, αλλά επιχειρησιακά πλάνα με ημερομηνία λήξεως. Η συγκέντρωση σχεδόν του 15% της συνολικής στρατιωτικής δύναμης των ΗΠΑ στην περιοχή, ισοδυναμεί με προετοιμασία ευρείας επέμβασης ή άσκηση μέγιστης πίεσης για να αποσπάσει η Ουάσιγκτον τη συμφωνία που θέλει από τους μουλάδες της Τεχεράνης. Αν η Μέση Ανατολή είναι η καρδιά της παγκόσμιας ενέργειας, το Ιράν είναι η αρτηρία που, αν κοπεί, θα προκαλέσει έμφραγμα στον πλανήτη.
Ένα σενάριο ολοκληρωτικού πολέμου που θα οδηγήσει στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, θα δημιουργήσει συνθήκες... κόλασης για την παγκόσμια οικονομία. Αξίζει να σημειωθεί ότι από το συγκεκριμένο σημείο διακινείται το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Το Ιράν διαθέτει χιλιάδες ταχύπλοα, θαλάσσιες νάρκες και υποβρύχια που μπορούν να καταστήσουν το πέρασμα αδιάβατο, ενώ αν το Ορμούζ κλείσει έστω και για μια εβδομάδα, οι αγορές θα κλυδωνιστούν.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το πετρέλαιο μπορεί να εκτοξευτεί στα 100, στα 120 και στα 150 δολάρια το βαρέλι, ανάλογα με το μέγεθος και τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλέσει τέτοιο πληθωριστικό σοκ σε ολόκληρο τον πλανήτη, που η ενεργειακή κρίση μετά την εισβολή των Ρώσων στην Ουκρανία, θα μοιάζει με... παιδική χαρά! Έτσι, η Ευρώπη, που ακόμα προσπαθεί να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο, θα βρεθεί στο κενό, οι τιμές του φυσικού αερίου θα συμπαρασύρουν το ηλεκτρικό ρεύμα και η βιομηχανική ισχύς των δύο κορυφαίων "παικτών" της Ευρώπης, της Γερμανίας και της Γαλλίας, θα τεθεί υπό βαθιά δοκιμασία και αμφισβήτηση.
Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου θα προκαλέσει εκτόξευση των επιτοκίων των κρατικών τίτλων, ενώ τα χρηματιστήρια θα υποστούν καθίζηση. Ένα μεγάλο ερώτημα είναι η συμπεριφορά του χρυσού, καθώς μια ενδεχόμενη στρατιωτική σύρραξη μπορεί να εκληφθεί και ως προεξοφλημένη με βάση την εκρηκτική άνοδο των τιμών του πολύτιμου μετάλλου τους προηγούμενους μήνες. Αν δεν ισχύει κάτι τέτοιο, τότε η τιμή του χρυσού θα φτάσει με... συνοπτικές διαδικασίες στα 6.000 δολάρια ανά ουγγιά και... βλέπουμε!
Εκτός των προαναφερόμενων, θα υπάρξει "μπλακ-άουτ" στην εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς το εμπόριο μεταξύ Ασίας και Ευρώπης θα διακοπεί και τα εμπορικά πλοία θα πρέπει να κάνουν τον γύρο της Αφρικής, εκτινάσσοντας το κόστος μεταφοράς και τις τιμές των προϊόντων. Επίσης, υπάρχει και μία σοβαρή ανθρωπιστική παράμετρος, η οποία σχετίζεται με νέα μεταναστευτικά κύματα. Ένας πόλεμος στο Ιράν των 85 εκατομμυρίων κατοίκων θα προκαλούσε ένα προσφυγικό κύμα προς την Ευρώπη που θα ξεπερνούσε κάθε προηγούμενο. Σε μια τέτοια περίπτωση, όλοι αντιλαμβανόμαστε τι θα συμβεί στην... πόρτα μας, καθώς η Ελλάδα συνορεύει με την Τουρκία, η οποία συνορεύει ανατολικά με το Ιράν...
Μέσα σε όλα αυτά πρέπει να προσθέσουμε τους "παίκτες" που βρίσκονται στο πλευρό του Ιράν. Για παράδειγμα, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου και ως εκ τούτου δεν θα μείνει θεατής. Το Πεκίνο έχει επενδύσει δισεκατομμύρια στο Ιράν και μια επίθεση εκεί θα θεωρηθεί επίθεση στα κινεζικά συμφέροντα. Από την άλλη πλευρά, η Ρωσία, που ήδη συνεργάζεται στενά με την Τεχεράνη, θα έβλεπε έναν πόλεμο στο Ιράν ως την τέλεια ευκαιρία να αποσπάσει την προσοχή των ΗΠΑ από την Ουκρανία. Στις δύο αυτές χώρες, πρέπει να προσθέσουμε και την Τουρκία, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο πελάτη του ιρανικού φυσικού αερίου μετά τη Ρωσία. Μια κατάρρευση της Τεχεράνης θα προκαλούσε ενεργειακό μπλακ-άουτ στην Άγκυρα και φυσικά θα εκτόξευε τον πληθωρισμό, δημιουργώντας εσωτερικά προβλήματα στην Τουρκία με απροσδιόριστες προεκτάσεις...
Πόσο απειλείται η Ελλάδα από μια... κόλαση στο Ιράν!
Η ελληνική κυβέρνηση... τρέμει μια ενδεχόμενη... κόλαση στο Ιράν, καθώς οι παρενέργειες σε ενεργειακό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο. θα ήταν σοβαρότατες.
Με βάση το "κακό σενάριο", το κόστος της ενέργειας θα περιόριζε δραστικά ή και θα ακύρωνε κάθε δημοσιονομικό χώρο για παροχές. Ένας σκληρός πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν δεν θα είναι μια τοπική σύρραξη, αλλά θα ισοδυναμεί με παγκόσμιο σεισμό, πάρα πολλών Ρίχτερ! Στα διπλωματικά σαλόνια επικρατεί η φράση ότι "στο Ιράν ξέρεις πώς ξεκινάς, αλλά κανείς δεν ξέρει πώς τελειώνεις".
Η γεωπολιτική καταιγίδα στον Κόλπο δεν θα άφηνε τίποτα όρθιο, όμως για την Ελλάδα, η εμπλοκή του Ιράν αποτελεί μια εξίσωση με δύο ακραίες μεταβλητές. Η μία αφορά την Τουρκία ως περιφερειακό παίκτη και η άλλη, την ελληνική επιχειρηματικότητα που κυριαρχεί στις θάλασσες. Για παράδειγμα, ο Ερντογάν, σε μια τέτοια σύρραξη, θα προσπαθούσε να επαναλάβει το μοντέλο της Ουκρανίας, αλλά με πολύ υψηλότερο ρίσκο.
Επιπλέον, ο Τούρκος πρόεδρος δεν θα ήταν διατεθειμένος να... υποδεχθεί με πολύ μεγάλη χαρά μερικά εκατομμύρια πρόσφυγες από το Ιράν. Έτσι, θα έμπαινε σε ένα σκληρό παζάρι για να κερδίσει όσο γίνεται περισσότερα στη Μεσόγειο, προφανώς εις βάρος και των ελληνικών συμφερόντων. Θα ήταν ο "χρήσιμος ενδιάμεσος" μεταξύ Δύσης και Ιράν, κάτι που θα αποτελούσε... πειρασμό για τον ίδιο, για να πάρει όσα μέχρι στιγμής φαίνεται να χάνει, ασκώντας την ανάλογη πίεση σε ΗΠΑ και Ευρώπη.
Σε σχέση με το ελληνικό επιχειρείν, όλοι κάνουν πλέον το... κουμάντο τους με βάση πολεμικά σενάρια. Για παράδειγμα, αν διακοπεί η ροή από το Ορμούζ, το κόστος της πρώτης ύλης για τη Helleniq Energy και τη Motor Oil θα εκτοξευτεί. Τα δύο ελληνικά διυλιστήρια διαθέτουν από τα μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα στην περιοχή και μια κρίση θα μπορούσε να εκτινάξει τα περιθώρια διύλισης σε ιστορικά υψηλά, καθώς η ζήτηση για έτοιμα καύσιμα στην Ευρώπη θα ήταν ασφυκτική.
Από την άλλη πλευρά, ο κλάδος της εμπορικής ναυτιλίας θα έχει να αντιμετωπίσει τεράστιες προκλήσεις και μεγάλα ρίσκα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι Έλληνες εφοπλιστές ελέγχουν το 20-25% του παγκόσμιου στόλου τάνκερ. Αν κλείσουν τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι υπερβολή ότι τα ναύλα θα εκτοξευτούν στα 200.000 δολάρια τη μέρα, καθώς τα πλοία θα αναγκάζονται να κάνουν τον γύρο της Αφρικής. Επιπλέον, ο κίνδυνος κατάσχεσης πλοίων από τους Φρουρούς της Επανάστασης, όπως συνέβη στο πρόσφατο παρελθόν, παραμένει ο εφιάλτης των ναυτιλιακών γραφείων στον Πειραιά και στο Σίτι του Λονδίνου. Μέσα σε όλα αυτά, μια σύρραξη στην περιοχή θα μπορούσε να καθυστερήσει μεγάλα ενεργειακά projects.
Η ελληνική κυβέρνηση... τρέμει στην ιδέα ότι μια σύρραξη στο Ιράν μπορεί να μετατρέψει την Ελλάδα από διεθνές brand που πλασάρεται ως success story σε διαχειριστή μιας έκτακτης κρίσης. Μια βίαιη επιστροφή σε ένα φαύλο πληθωριστικό κύκλο, θα οδηγούσε σε επιδείνωση του βασικού προβλήματος της ελληνικής κοινωνίας, που είναι η ακρίβεια. Επιπλέον, η κυβέρνηση, με βάση το "κακό σενάριο" θα αναγκαζόταν να προχωρήσει σε επιδοτήσεις στην ενέργεια αντί για φοροελαφρύνσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις.
Αναμφίβολα, αυτό που πρέπει να έχουμε κατά νου είναι ότι ανάλογα με τη διάρκεια μιας τέτοιας σύρραξης, "θα τιναζόταν στον αέρα" ο σχεδιασμός της κυβέρνησης ενόψει και των εκλογών του 2027. Γι αυτό ας ελπίσουμε ότι στο τέλος, το Ιράν θα... συνθηκολογήσει με τις ΗΠΑ, αποδεχόμενο τους όρους του Τραμπ, γιατί σε διαφορετική περίπτωση, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα μπλέξουμε σε ανεπιθύμητες καταστάσεις, τις συνέπειες των οποίων δεν μπορούμε να διανοηθούμε σήμερα...