Η αποκλιμάκωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας φαίνεται να αποκτά πλέον ουσιαστικές πιθανότητες, καθώς οι τελευταίες εξελίξεις στην αγορά δημιουργούν τις προϋποθέσεις για χαμηλότερες χρεώσεις από την πλευρά των προμηθευτών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η επικείμενη απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία αναμένεται μέσα στους επόμενους μήνες να εγκρίνει τη μείωση των συντελεστών που καθορίζουν το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τη σημαντική υποχώρηση των ρευματοκλοπών και τη συνολική βελτίωση της εικόνας των απωλειών στο δίκτυο διανομής, δημιουργώντας προσδοκίες ότι οι προμηθευτές θα αποκτήσουν μεγαλύτερα περιθώρια για χαμηλότερες χρεώσεις και πιο ανταγωνιστικές προσφορές προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι συντελεστές απωλειών στο επίκεντρο
Καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία διαδραματίζουν οι λεγόμενοι συντελεστές απωλειών. Πρόκειται για τους συντελεστές με τους οποίους επιβαρύνονται προκαταβολικά οι εταιρείες προμήθειας, ώστε να καλύπτεται οικονομικά η ενέργεια που δεν φτάνει ποτέ στον τελικό καταναλωτή ή δεν τιμολογείται. Η ΡΑΑΕΥ έχει ήδη εξετάσει σχετική εισήγηση του ΔΕΔΔΗΕ, η οποία τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τις αρχές του έτους και εισηγείται τη μείωση των συγκεκριμένων συντελεστών, καθώς τα τελευταία στοιχεία δείχνουν αισθητή βελτίωση στην απόδοση του δικτύου.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα, οι μη τεχνικές απώλειες, δηλαδή η ηλεκτρική ενέργεια που καταναλώνεται χωρίς να καταβάλλεται το αντίστοιχο τίμημα εξαιτίας κυρίως των ρευματοκλοπών, περιορίστηκαν από το 5,6% το 2023 στο 5,1% το 2024. Την ίδια στιγμή, οι τεχνικές απώλειες, που προκύπτουν από φυσικά χαρακτηριστικά του δικτύου, όπως η αντίσταση των αγωγών κατά τη μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρήθηκαν αμετάβλητες στο 5,8%. Ως αποτέλεσμα, οι συνολικές απώλειες του συστήματος μειώθηκαν από 11,4% σε 10,8%, καταγράφοντας βελτίωση της τάξης του 5%.
Πώς αλλάζει το κόστος για τους προμηθευτές
Η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε τη βάση για την πρόταση του ΔΕΔΔΗΕ σχετικά με τη μείωση των προπληρωμών που υποχρεούνται να πραγματοποιούν οι προμηθευτές. Ειδικότερα, προτείνεται ο συντελεστής απωλειών στη χαμηλή τάση να μειωθεί από 16,19% στο 15,15%, ενώ στη μέση τάση από 4,59% στο 4,35%.
Παρότι η τελική απόφαση ανήκει στη ΡΑΑΕΥ και δεν θεωρείται δεδομένο ότι θα υιοθετηθούν ακριβώς τα συγκεκριμένα ποσοστά, όλα δείχνουν ότι οι νέοι συντελεστές θα είναι αισθητά χαμηλότεροι από τους σημερινούς.
Η αλλαγή αυτή έχει άμεση οικονομική επίπτωση για τις εταιρείες προμήθειας. Σήμερα, όταν ένας πάροχος διαθέτει στον πελάτη του 100 κιλοβατώρες στη χαμηλή τάση, χρεώνεται σαν να έχει αγοράσει 116,19 κιλοβατώρες. Με το νέο καθεστώς, η αντίστοιχη επιβάρυνση θα περιοριστεί στις 115,15 κιλοβατώρες, μειώνοντας το κόστος που επωμίζεται η εταιρεία για κάθε μονάδα ενέργειας που διαθέτει στην αγορά.
Πώς μπορεί να επηρεαστούν οι λογαριασμοί
Η υποχώρηση του κόστους προμήθειας δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε το όφελος να περάσει σταδιακά και στους τελικούς καταναλωτές. Δεδομένου ότι αφορά το συνολικό κόστος των εταιρειών, η επίδρασή του αναμένεται να είναι οριζόντια και να επηρεάσει σχεδόν όλα τα εμπορικά προϊόντα που διαθέτουν οι προμηθευτές.
Στα κυμαινόμενα τιμολόγια, οι εταιρείες θα έχουν μεγαλύτερη ευχέρεια να απορροφήσουν μέρος του κόστους προσφέροντας υψηλότερες εκπτώσεις, γεγονός που μπορεί να συγκρατήσει ή ακόμη και να μειώσει τις μηνιαίες χρεώσεις. Αντίστοιχα, στα νέα σταθερά «μπλε» τιμολόγια, το χαμηλότερο κόστος αναμένεται να αποτυπωθεί στις τιμές που θα προσφέρονται στους νέους πελάτες.
Δεν αναμένονται όμως αλλαγές για όσους έχουν ήδη υπογράψει συμβάσεις σταθερής τιμής, καθώς οι όροι και οι χρεώσεις αυτών των συμβολαίων έχουν ήδη καθοριστεί και δεν μπορούν να μεταβληθούν μέχρι τη λήξη τους.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς έρχεται μετά από μια μακρά περίοδο αυξήσεων. Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη άνοιξη οι ισχύοντες συντελεστές είχαν αυξηθεί περίπου κατά 25% στη μέση τάση και κατά 19% στη χαμηλή τάση, αντανακλώντας την εκρηκτική αύξηση των συνολικών απωλειών και κυρίως των ρευματοκλοπών που είχαν καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια.
Οι προοπτικές και οι επιφυλάξεις
Οι πρώτες ενδείξεις για το 2025 ενισχύουν την εικόνα περαιτέρω βελτίωσης, καθώς οι συνολικές απώλειες εκτιμάται ότι θα περιοριστούν ακόμη περισσότερο, στο 10,4%. Αν η τάση αυτή συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, η μείωση των συντελεστών δεν θα αποτελέσει μια εφάπαξ παρέμβαση, αλλά ενδέχεται να εξελιχθεί σε μια σταθερή διαδικασία αποκλιμάκωσης του κόστους προμήθειας, με θετικές επιπτώσεις για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και, τελικά, για τους λογαριασμούς των καταναλωτών.
Παρά την αισιοδοξία, οι ιδιώτες προμηθευτές αντιμετωπίζουν τις εξελίξεις με συγκρατημένη στάση. Όπως επισημαίνουν, η ουσιαστική αποκλιμάκωση των απωλειών ξεκίνησε μόλις το 2024 και δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία που να εγγυώνται ότι η θετική αυτή πορεία θα συνεχιστεί με την ίδια ένταση τα επόμενα χρόνια.
Ο βασικός προβληματισμός τους αφορά το ενδεχόμενο οι πραγματικές απώλειες του δικτύου να αποδειχθούν τελικά υψηλότερες από εκείνες που θα ενσωματωθούν στους νέους, χαμηλότερους συντελεστές. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι προπληρωμές που πραγματοποιούν σήμερα οι εταιρείες δεν θα επαρκούν για να καλύψουν το πραγματικό κόστος, με αποτέλεσμα κατά την τελική εκκαθάριση να προκύψουν σημαντικά ποσά προς ανάκτηση. Αυτό θα μπορούσε να ανατρέψει μέρος του προσδοκώμενου οφέλους και να δημιουργήσει νέες πιέσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον η αποκλιμάκωση των απωλειών δεν αποδειχθεί μόνιμο χαρακτηριστικό του συστήματος.