Έξι μήνες συμπληρώνονται από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν και η εικόνα στις διεθνείς αγορές είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που φοβούνταν οι επενδυτές τις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης. Το πετρέλαιο παραμένει ακριβό, οι μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν διαταραχθεί και ο πληθωρισμός εξακολουθεί να αποτελεί απειλή. Ωστόσο, οι χρηματιστηριακές αγορές όχι μόνο απέφυγαν την κατάρρευση, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις επέδειξαν εντυπωσιακή ανθεκτικότητα.
Ο πόλεμος που ξεκίνησε πριν από έξι μήνες εξελίχθηκε σε μια παρατεταμένη γεωπολιτική και ενεργειακή κρίση, χωρίς να διαφαίνεται ακόμη οριστική διέξοδος.Κι όμως, οι επενδυτές φαίνεται ότι σταδιακά προσαρμόστηκαν στη νέα πραγματικότητα.Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο σκηνικό: η Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά ασταθής, αλλά μεγάλο μέρος των διεθνών αγορών συμπεριφέρεται σαν να έχει πλέον ενσωματώσει τον πόλεμο στις αποτιμήσεις.
Το σοκ που φοβήθηκαν οι αγορές
Όταν ξέσπασε η σύγκρουση, η πρώτη αντίδραση ήταν έντονη. Το βασικότερο πρόβλημα δεν ήταν μόνο η ίδια η στρατιωτική αντιπαράθεση, αλλά ο φόβος για την ενεργειακή τροφοδοσία της παγκόσμιας οικονομίας.Στο επίκεντρο βρέθηκαν αμέσως τα Στενά του Ορμούζ, από όπου υπό φυσιολογικές συνθήκες περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Η προοπτική μιας μεγάλης και παρατεταμένης διακοπής δημιούργησε φόβους για νέο ενεργειακό σοκ, εκτόξευση του πληθωρισμού και σημαντική επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.Οι χειρότερες προβλέψεις, ωστόσο, δεν επιβεβαιώθηκαν πλήρως.
Το πετρέλαιο παραμένει η μεγάλη πληγή
Η αγορά ενέργειας ήταν εκείνη που δέχθηκε το μεγαλύτερο πλήγμα.Οι περιορισμένες ροές μέσω του Ορμούζ, οι ζημιές σε ενεργειακές υποδομές και η αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου οδήγησαν τις τιμές του πετρελαίου και κυρίως των διυλισμένων προϊόντων σημαντικά υψηλότερα.Ιδιαίτερα αισθητές είναι οι πιέσεις στο ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα, καθώς οι διαταραχές δεν αφορούν μόνο την παραγωγή αργού αλλά και τις δυνατότητες διύλισης στην περιοχή.Το ενεργειακό κόστος παραμένει έτσι ένας από τους σημαντικότερους κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Οι μετοχές αρνήθηκαν να καταρρεύσουν
Εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο παράδοξο του εξαμήνου.Παρά τον πόλεμο, τις ενεργειακές αναταράξεις και τους φόβους για τον πληθωρισμό, οι διεθνείς μετοχές επέδειξαν αξιοσημείωτη αντοχή.Ο παγκόσμιος δείκτης MSCI World κατάφερε ακόμη και να κινηθεί σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.Οι επενδυτές φαίνεται ότι σταδιακά διαχώρισαν τις επιχειρήσεις και τους κλάδους που επηρεάζονται άμεσα από τη σύγκρουση από εκείνους που συνεχίζουν να εμφανίζουν ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης.Και σε αυτή την εξίσωση υπάρχει ένας μεγάλος πρωταγωνιστής.
Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως αντίβαρο
Η επενδυτική έκρηξη γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη συνέχισε να στηρίζει ιδιαίτερα τις αμερικανικές τεχνολογικές μετοχές.Οι τεράστιες επενδύσεις σε data centers, προηγμένους επεξεργαστές, cloud υποδομές και εφαρμογές AI έχουν δημιουργήσει έναν ξεχωριστό οικονομικό κύκλο, ο οποίος μέχρι στιγμής αποδεικνύεται αρκετά ισχυρός ώστε να αντισταθμίζει μέρος της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.Αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί η Wall Street και οι παγκόσμιοι χρηματιστηριακοί δείκτες δεν ακολούθησαν την πορεία που θα περίμενε κανείς από μια τόσο σοβαρή ενεργειακή κρίση.Οι επενδυτές εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η τεχνολογική επανάσταση μπορεί να δημιουργήσει μεγάλες αυξήσεις παραγωγικότητας και εταιρικών κερδών τα επόμενα χρόνια.
Η παγκόσμια οικονομία άντεξε καλύτερα από τις προβλέψεις
Το δεύτερο στοιχείο που στήριξε τις αγορές ήταν η ανθεκτικότητα της πραγματικής οικονομίας.Οι μεγάλες οικονομίες σήμερα καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια ανά μονάδα οικονομικής παραγωγής σε σχέση με τις δεκαετίες του 1970 και του 1980.Αυτό σημαίνει ότι μια αύξηση του πετρελαίου, όσο επώδυνη και αν είναι, δεν προκαλεί αυτομάτως την ίδια οικονομική καταστροφή που θα προκαλούσε πριν από μισό αιώνα.Παράλληλα, η ισχυρή κατανάλωση σε ορισμένες μεγάλες οικονομίες και οι επενδύσεις στην τεχνολογία έχουν περιορίσει μέρος του πλήγματος.
Το ΔΝΤ έχει κατεβάσει τον πήχη
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο πόλεμος δεν έχει οικονομικό κόστος.Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο έχει αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις του για την παγκόσμια ανάπτυξη.Η πρόβλεψη για το 2026 έχει περιοριστεί στο 3%, από 3,3% που αναμενόταν στην αρχή του έτους.Η διαφορά μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά σε μια παγκόσμια οικονομία δεκάδων τρισεκατομμυρίων δολαρίων μεταφράζεται σε σημαντική απώλεια οικονομικής δραστηριότητας.
Ο πληθωρισμός επιστρέφει ως φόβος
Το μεγάλο πρόβλημα για τις κεντρικές τράπεζες είναι ότι ο πόλεμος άλλαξε ξανά τα δεδομένα του πληθωρισμού.Ακριβότερο πετρέλαιο σημαίνει ακριβότερες μεταφορές, μεγαλύτερο κόστος παραγωγής και υψηλότερες τιμές σε ένα μεγάλο φάσμα προϊόντων.Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν αυξάνονται παράλληλα οι τιμές του φυσικού αερίου, των λιπασμάτων και των τροφίμων.Αυτό δυσκολεύει ιδιαίτερα τις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών.Από τη μία πλευρά θέλουν να στηρίξουν την οικονομική ανάπτυξη. Από την άλλη, η ενεργειακή κρίση μπορεί να τις αναγκάσει να διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα.
Ούτε τα παραδοσιακά «καταφύγια» συμπεριφέρθηκαν όπως αναμενόταν
Ακόμη ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό των τελευταίων έξι μηνών είναι η συμπεριφορά των λεγόμενων ασφαλών επενδυτικών καταφυγίων.Σε μια μεγάλη γεωπολιτική κρίση, οι επενδυτές παραδοσιακά στρέφονται σε χρυσό, αμερικανικά κρατικά ομόλογα και δολάριο.Αυτή τη φορά, όμως, η εικόνα ήταν πολύ πιο σύνθετη.Οι φόβοι για τον πληθωρισμό και τα υψηλά δημόσια χρέη δημιούργησαν πιέσεις ακόμη και στα κρατικά ομόλογα, ενώ η πορεία του χρυσού παρουσίασε σημαντικές διακυμάνσεις.Με άλλα λόγια, δεν υπήρξε ένα μοναδικό ασφαλές καταφύγιο που να κυριαρχήσει σε ολόκληρη την περίοδο.
Τα τρόφιμα είναι η επόμενη ανησυχία
Οι συνέπειες του πολέμου έχουν αρχίσει να περνούν και στην παγκόσμια αγορά τροφίμων.Οι διαταραχές στις ενεργειακές αγορές επηρεάζουν την παραγωγή και τις τιμές των λιπασμάτων, ενώ το αυξημένο κόστος μεταφοράς επιβαρύνει τις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού.Στην εξίσωση προστίθενται τα προβλήματα στις εξαγωγές σιτηρών λόγω άλλων γεωπολιτικών συγκρούσεων αλλά και οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων.Έτσι, το ενεργειακό σοκ μπορεί σταδιακά να μετατραπεί και σε διατροφικό πληθωρισμό.
Οι μεγάλοι χαμένοι βρίσκονται στον Κόλπο
Η παγκόσμια οικονομία μπορεί να έχει αποδειχθεί ανθεκτική, αλλά οι χώρες που βρίσκονται κοντά στο πολεμικό μέτωπο έχουν πληρώσει πολύ μεγαλύτερο τίμημα.Οι οικονομίες του Κόλπου έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με προβλήματα στο εμπόριο, στον τουρισμό, στις μεταφορές, στα ακίνητα και στις επενδύσεις.Η αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου έχει παράλληλα ανεβάσει το κόστος ασφάλισης κρατικού χρέους για ορισμένες χώρες της περιοχής.Για τις συγκεκριμένες οικονομίες, επομένως, η κρίση απέχει πολύ από το να θεωρείται απλώς μια μεταβολή των χρηματιστηριακών αποτιμήσεων.
Οι αγορές «συνήθισαν» τον πόλεμο – Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος τελείωσε
Έξι μήνες μετά, οι επενδυτές έχουν μάθει να λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον πολέμου, ακριβότερης ενέργειας και γεωπολιτικής αβεβαιότητας.Αυτό όμως μπορεί να αποδειχθεί και επικίνδυνο.Όσο περισσότερο διαρκεί μια κρίση χωρίς να προκαλεί κατάρρευση, τόσο περισσότερο οι αγορές τείνουν να θεωρούν ότι μπορούν να διαχειριστούν τον κίνδυνο.Μια νέα μεγάλη κλιμάκωση στο Ορμούζ, μια σοβαρή διακοπή της παραγωγής πετρελαίου ή μια διεύρυνση της σύγκρουσης θα μπορούσε να αλλάξει πολύ γρήγορα το κλίμα.
Ο Σεπτέμβριος φέρνει νέα τεστ
Η επιστροφή των επενδυτών μετά το καλοκαίρι συμπίπτει με μια σειρά κρίσιμων γεγονότων.Οι αποφάσεις της Federal Reserve και άλλων μεγάλων κεντρικών τραπεζών, τα νέα στοιχεία για τον πληθωρισμό και την αγορά εργασίας, η πορεία του πετρελαίου και φυσικά οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα καθορίσουν το επόμενο μεγάλο βήμα.Η μεγαλύτερη έκπληξη του πρώτου εξαμήνου του πολέμου είναι τελικά ότι οι αγορές άντεξαν.Το ερώτημα για το δεύτερο εξάμηνο είναι εάν αυτή η ανθεκτικότητα θα συνεχιστεί ή εάν η συσσώρευση γεωπολιτικών, ενεργειακών και πληθωριστικών πιέσεων θα αρχίσει τελικά να εμφανίζεται στις αποτιμήσεις.