Στα όριά τους φτάνουν οι αντοχές αρκετών αγροτικών εκμεταλλεύσεων καθώς το πετρέλαιο κίνησης έχει επιστρέψει πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, αυξάνοντας απότομα το κόστος της φθινοπωρινής καλλιεργητικής περιόδου.Το πρόβλημα αποκτά μεγαλύτερη διάσταση καθώς πλησιάζει η περίοδος των σπορών. Παραγωγοί δηλώνουν ότι εξετάζουν σοβαρά εάν συμφέρει να καλλιεργήσουν εκτάσεις χαμηλής απόδοσης, αφού στο ακριβό diesel προστίθενται λιπάσματα, σπόροι, ηλεκτρικό ρεύμα, ανταλλακτικά και κόστος μεταφοράς.Το αποτέλεσμα είναι να επανέρχεται ένας φόβος που αφορά πλέον όχι μόνο το αγροτικό εισόδημα αλλά συνολικά την αγορά: να αυξηθούν οι εκτάσεις που θα παραμείνουν ακαλλιέργητες.
Diesel πάνω από €2 και αύξηση περίπου 33%
Η μεγάλη αλλαγή βρίσκεται στην αντλία.Στα μέσα Σεπτεμβρίου η μέση τιμή του diesel στην Ελλάδα καταγραφόταν περίπου στα 2,05 ευρώ το λίτρο, όταν πριν από έναν χρόνο βρισκόταν κοντά στα 1,54 ευρώ.Πρόκειται για αύξηση περίπου 33% μέσα σε δώδεκα μήνες.Μάλιστα, στις 15 Σεπτεμβρίου καταγράφηκε πανελλαδική μέση τιμή ακόμη και 2,14 ευρώ το λίτρο, σύμφωνα με στοιχεία που μετέδωσε η ΕΡΤ.Για έναν οδηγό ΙΧ η διαφορά είναι σημαντική. Για έναν αγρότη όμως, που χρειάζεται εκατοντάδες ή χιλιάδες λίτρα για τρακτέρ, καλλιεργητές, θεριζοαλωνιστικές μηχανές, αντλίες και μεταφορές, η επιβάρυνση πολλαπλασιάζεται.
Τι σημαίνει στην πράξη για έναν παραγωγό
Ένα απλό παράδειγμα δείχνει το μέγεθος της πίεσης.
Αν μια αγροτική εκμετάλλευση χρειαστεί 1.500 λίτρα diesel, με περσινή τιμή 1,54 ευρώ το κόστος ήταν:
1.500 × €1,54 = €2.310
Με τιμή 2,06 ευρώ το αντίστοιχο κόστος γίνεται:
1.500 × €2,06 = €3.090
Η διαφορά είναι 780 ευρώ, μόνο από το καύσιμο.
Και αυτή είναι μία μόνο παράμετρος του συνολικού κόστους παραγωγής.Όσο μεγαλύτερη είναι η έκταση και όσο περισσότερες εργασίες απαιτεί η καλλιέργεια, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η επιβάρυνση.
«Δεν συμφέρει να σπείρουμε»
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο σε καλλιέργειες όπου το περιθώριο κέρδους είναι ήδη περιορισμένο.Σιτάρι και κριθάρι απαιτούν προετοιμασία του εδάφους, σπορά, λίπανση και στη συνέχεια μια σειρά εργασιών μέχρι τη συγκομιδή.Εάν το συνολικό κόστος πλησιάζει ή ξεπερνά το προσδοκώμενο έσοδο, ο παραγωγός βρίσκεται μπροστά σε μια δύσκολη οικονομική απόφαση: να καλλιεργήσει αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο ζημιάς ή να αφήσει το χωράφι ακαλλιέργητο.Το Insider καταγράφει αγρότες που περιγράφουν ακριβώς αυτή την κατάσταση, επισημαίνοντας ότι τα προηγούμενα χρόνια συνέχιζαν να καλλιεργούν ακόμη και με πολύ μικρό ή μηδενικό κέρδος, κάτι που σήμερα γίνεται δυσκολότερο.
6,5 εκατ. στρέμματα ήδη εκτός καλλιέργειας
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το σχετικό ρεπορτάζ, περίπου 6,5 εκατομμύρια στρέμματα βρίσκονται ήδη εκτός καλλιέργειας.Η ανησυχία είναι ότι η έκταση αυτή μπορεί να αυξηθεί.Πρώτα εγκαταλείπονται συνήθως τα λιγότερο παραγωγικά χωράφια, οι εκτάσεις που βρίσκονται μακριά από την έδρα της εκμετάλλευσης ή εκείνες στις οποίες απαιτούνται περισσότερες εργασίες και συνεπώς μεγαλύτερη κατανάλωση καυσίμων.Το οικονομικό πρόβλημα επομένως δημιουργεί και ένα δεύτερο ζήτημα: τη σταδιακή συρρίκνωση της πραγματικά καλλιεργούμενης γης.
Από το τρακτέρ στο ράφι
Η εξέλιξη αφορά και τον καταναλωτή.Το diesel αποτελεί βασικό κομμάτι του κόστους σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.Χρησιμοποιείται στην παραγωγή, στη μεταφορά των προϊόντων, στις αποθήκες και στη διανομή. Παράλληλα, οι υψηλές ενεργειακές τιμές επηρεάζουν το κόστος παραγωγής λιπασμάτων και άλλων αγροτικών εφοδίων.Αυτό δεν σημαίνει ότι μια αύξηση 30% στο diesel μεταφέρεται αυτομάτως κατά 30% στην τιμή ενός προϊόντος.Σημαίνει όμως ότι δημιουργείται μια πρόσθετη πληθωριστική πίεση σε μια αλυσίδα που ήδη λειτουργεί με αυξημένο κόστος.
Οι παρεμβάσεις για το αγροτικό πετρέλαιο
Η πολιτεία έχει ενεργοποιήσει μέσα στο 2026 παρεμβάσεις για να περιορίσει μέρος της επιβάρυνσης.Τον Ιούλιο καταβλήθηκε δεύτερη δόση επιστροφής Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης πετρελαίου ύψους 24,8 εκατ. ευρώ σε 88.833 αγρότες.Παράλληλα, από 1η Νοεμβρίου 2026 έχει προγραμματιστεί η εφαρμογή νέου συστήματος για την επιστροφή του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο απευθείας στην αντλία.Η αλλαγή έχει πρακτική σημασία για τη ρευστότητα των παραγωγών, καθώς περιορίζει το διάστημα κατά το οποίο καλούνται να χρηματοδοτούν ολόκληρο το κόστος του καυσίμου και να περιμένουν στη συνέχεια την επιστροφή.
Η μεγάλη δοκιμασία έρχεται τώρα
Οι επόμενες εβδομάδες θα δείξουν πόσο σοβαρό θα γίνει το πρόβλημα.Οι φθινοπωρινές σπορές αποτελούν την περίοδο κατά την οποία οι παραγωγοί πρέπει να δεσμεύσουν κεφάλαια χωρίς να γνωρίζουν ακόμη ποια θα είναι η τελική απόδοση, οι καιρικές συνθήκες και κυρίως η τιμή στην οποία θα διαθέσουν την παραγωγή τους.Με το diesel πάνω από τα 2 ευρώ, η εξίσωση γίνεται ακόμη δυσκολότερη.
Και εάν σημαντικός αριθμός παραγωγών αποφασίσει ότι ο οικονομικός κίνδυνος δεν αξίζει, το πρόβλημα δεν θα περιοριστεί στα χωράφια.Μικρότερη εγχώρια παραγωγή μπορεί να αυξήσει την εξάρτηση από εισαγωγές και να προσθέσει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στις τιμές των τροφίμων.