Η ακρίβεια παραμένει μία από τις μεγαλύτερες πιέσεις για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, καθώς οι ανατιμήσεις των τελευταίων ετών έχουν δημιουργήσει ένα νέο και πολύ υψηλότερο επίπεδο τιμών. Ακόμη και όταν ο πληθωρισμός επιβραδύνεται, οι καταναλωτές συνεχίζουν να πληρώνουν ακριβότερα για βασικές ανάγκες, από τη στέγαση και την ενέργεια μέχρι το σούπερ μάρκετ και τις μετακινήσεις.
Το αποτέλεσμα γίνεται ορατό πολύ πριν από το τέλος του μήνα: μεγαλύτερο μέρος του μισθού κατευθύνεται πλέον σε ανελαστικές δαπάνες, αφήνοντας μικρότερο περιθώριο για αποταμίευση ή άλλες αγορές.
Στο 3,8% ο πληθωρισμός τον Αύγουστο
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι ο ετήσιος πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,8% τον Αύγουστο του 2026, από 3,4% τον Ιούλιο.Η Eurostat, χρησιμοποιώντας τον εναρμονισμένο δείκτη, υπολόγισε την αντίστοιχη αύξηση για την Ελλάδα στο 3,7%, όταν ο μέσος όρος της Ευρωζώνης ήταν 3,2%.
Τα στοιχεία του Σεπτεμβρίου δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί από την ΕΛΣΤΑΤ και αναμένονται στις 9 Οκτωβρίου, επομένως η εικόνα του Αυγούστου αποτελεί προς το παρόν το τελευταίο πλήρες επίσημο σημείο αναφοράς.
Η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον πληθωρισμό και την ακρίβεια
Υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια που συχνά προκαλεί σύγχυση.Πληθωρισμός 3,8% δεν σημαίνει ότι οι τιμές είναι μόλις 3,8% υψηλότερες σε σχέση με πριν από μερικά χρόνια. Σημαίνει ότι το γενικό επίπεδο τιμών αυξήθηκε κατά 3,8% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.
Οι μεγάλες ανατιμήσεις των προηγούμενων ετών έχουν ήδη ενσωματωθεί στις τιμές.Γι' αυτό ένας καταναλωτής μπορεί να βλέπει χαμηλότερο πληθωρισμό από τα επίπεδα της ενεργειακής κρίσης, αλλά να εξακολουθεί να αισθάνεται πολύ έντονα την ακρίβεια.
Πού ανεβαίνουν περισσότερο οι τιμές
Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις κατηγορίες.Τον Αύγουστο, σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, η ομάδα των μεταφορών αυξήθηκε κατά 2,2%, με πιέσεις από πετρέλαιο κίνησης, βενζίνη και αεροπορικά εισιτήρια.Η στέγαση κατέγραψε μηνιαία αύξηση 0,9%, κυρίως λόγω ηλεκτρικού ρεύματος και φυσικού αερίου.Στην εστίαση και τα ξενοδοχεία καταγράφηκε επίσης άνοδος, ενώ στα τρόφιμα οι μεταβολές διαφέρουν σημαντικά ανά προϊόν.Σε ετήσια βάση, η κατηγορία «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» ήταν ακριβότερη κατά 0,9%, όμως πίσω από τον μέσο όρο κρύβονται σημαντικές αυξήσεις σε συγκεκριμένα βασικά είδη.
Γιατί πιέζεται τόσο πολύ το νοικοκυριό
Το πρόβλημα για έναν οικογενειακό προϋπολογισμό δεν είναι μόνο το ύψος του γενικού πληθωρισμού.Έχει σημασία πού βρίσκονται οι αυξήσεις.Εάν αυξηθούν οι τιμές σε προϊόντα ή υπηρεσίες που μπορεί κάποιος να αναβάλει, υπάρχει περιθώριο προσαρμογής. Είναι πολύ δυσκολότερο όταν οι αυξήσεις αφορούν το ενοίκιο, το ηλεκτρικό ρεύμα, τα καύσιμα, τα τρόφιμα ή άλλες βασικές υποχρεώσεις.Ένα νοικοκυριό δεν μπορεί εύκολα να σταματήσει να αγοράζει τρόφιμα ή να πληρώνει το σπίτι του.Έτσι, ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη αύξηση στις συγκεκριμένες κατηγορίες μπορεί να αφαιρέσει σημαντικό διαθέσιμο εισόδημα.
Το καλάθι παραμένει πολύ ακριβότερο
Η συσσώρευση των αυξήσεων είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική αν η σύγκριση γίνει σε μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.Όπως έχει ήδη καταγράψει το MoneyPress, το γενικό επίπεδο τιμών είχε αυξηθεί σωρευτικά κατά περίπου 24,6% από τον Ιούλιο του 2019 έως τον Ιούλιο του 2026, ενώ στα τρόφιμα η αντίστοιχη αύξηση πλησίαζε το 39%.Με απλά λόγια, ένα θεωρητικό καλάθι τροφίμων αξίας 100 ευρώ το 2019 χρειάζεται πλέον σχεδόν 139 ευρώ για να αγοραστεί.
Αυτό εξηγεί καλύτερα την πίεση που αισθάνεται ο καταναλωτής από μια απλή ανάγνωση του μηνιαίου πληθωρισμού.
Ενοίκιο, ενέργεια και καύσιμα αλλάζουν την εξίσωση
Η μεγαλύτερη δυσκολία προκύπτει όταν συμπέσουν πολλές ανελαστικές δαπάνες.Ένα νοικοκυριό που πληρώνει ενοίκιο, χρησιμοποιεί καθημερινά αυτοκίνητο και έχει αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας μπορεί να αντιμετωπίζει πολύ διαφορετική «προσωπική ακρίβεια» από αυτή που δείχνει ο γενικός δείκτης.
Το ίδιο συμβαίνει με οικογένειες που διαθέτουν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους στα τρόφιμα.Γι' αυτό δύο νοικοκυριά με ίδιο εισόδημα μπορεί να αισθάνονται εντελώς διαφορετικά την ίδια περίοδο ανατιμήσεων.
Το επόμενο κρίσιμο ραντεβού
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Σεπτέμβριο, τα οποία θα ανακοινωθούν στις 9 Οκτωβρίου.Θα δείξουν εάν η επιτάχυνση του Αυγούστου συνεχίστηκε ή εάν άρχισε να εμφανίζεται αποκλιμάκωση.
Για τα νοικοκυριά, πάντως, ακόμη και μια υποχώρηση του πληθωρισμού δεν συνεπάγεται αυτόματα επιστροφή στις παλιές τιμές.
Αυτό είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής ακρίβειας: οι καταναλωτές δεν συγκρίνουν απλώς τον φετινό πληθωρισμό με τον περσινό. Συγκρίνουν τι μπορούσαν να αγοράσουν με 100 ευρώ πριν από μερικά χρόνια και τι μπορούν να αγοράσουν σήμερα.