Η κυβέρνηση προχωρά σε σημαντική αναμόρφωση του συστήματος επιβολής προστίμων για καθυστερημένες φορολογικές δηλώσεις, επιδιώκοντας να διορθώσει χρόνιες στρεβλώσεις και να περιορίσει τα βάρη για επιχειρήσεις και ιδιώτες. Μάλιστα, οι αλλαγές προβλέπεται να έχουν και αναδρομική εφαρμογή.
Το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, που βρίσκεται προς συζήτηση στη Βουλή, φέρνει ουσιαστικές αλλαγές στο καθεστώς προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις, αναδιαμορφώνοντας το υφιστάμενο πλαίσιο.
Κεντρικός στόχος των παρεμβάσεων είναι η μείωση των επιβαρύνσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φόρος, διορθώνοντας μια πρακτική που επί χρόνια οδηγούσε σε δυσανάλογες κυρώσεις.
Η πιο σημαντική αλλαγή αφορά τον ΦΠΑ, καθώς τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις μειώνονται έως και κατά 80% για επιχειρήσεις και επαγγελματίες.
Η ρύθμιση αυτή έχει και αναδρομικό χαρακτήρα, καθώς ισχύει από τις 19 Απριλίου 2024. Αυτό σημαίνει ότι πρόστιμα που έχουν ήδη επιβληθεί είτε θα διαγραφούν είτε θα υπολογιστούν εκ νέου.
Σε περιπτώσεις όπου τα πρόστιμα έχουν ήδη εξοφληθεί, προβλέπεται είτε συμψηφισμός με άλλες οφειλές είτε επιστροφή των ποσών στους φορολογούμενους.
Παράλληλα, θεσπίζεται νέο όριο για τις δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων, σύμφωνα με το οποίο δεν επιβάλλεται πρόστιμο αν το ποσό δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ.
Η ίδια λογική εφαρμόζεται και σε άλλες δηλώσεις, με στόχο να μην επιβάλλονται αυστηρές κυρώσεις για μικρές αποκλίσεις.
Οι τρεις βασικές κατηγορίες προστίμων
Το νέο σύστημα χωρίζει τα πρόστιμα σε τρεις βασικές κατηγορίες.
Η πρώτη αφορά περιπτώσεις χωρίς φορολογική επιβάρυνση, όπου το πρόστιμο ορίζεται στα 100 ευρώ ανά παράβαση και καλύπτει δηλώσεις εισοδήματος, ΦΠΑ, στοιχεία ακινήτων (Ε9) και λοιπές πληροφοριακές δηλώσεις.
Σημαντική αλλαγή είναι ότι σε πολλαπλές δηλώσεις Ε9 με τις ίδιες μεταβολές επιβάλλεται μόνο ένα πρόστιμο, περιορίζοντας την υπερβολική επιβάρυνση.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά περιπτώσεις με φόρο προς πληρωμή. Σε αυτές, τα πρόστιμα παραμένουν υψηλότερα: 250 ευρώ για απλογραφικά βιβλία και 500 ευρώ για διπλογραφικά.
Οι κυρώσεις αυτές επιβάλλονται όταν δεν υποβάλλονται ή καθυστερούν δηλώσεις εισοδήματος, ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων ή όταν δεν δίνονται στοιχεία που ζητά η φορολογική διοίκηση.
Πλήρης απαλλαγή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις
Η τρίτη κατηγορία προβλέπει πλήρη απαλλαγή από πρόστιμα σε περιπτώσεις μικρών διαφορών έως 100 ευρώ.
Συγκεκριμένα, δεν επιβάλλεται πρόστιμο σε τροποποιητικές δηλώσεις που αυξάνουν τον φόρο έως αυτό το ποσό, ούτε σε αρχικές δηλώσεις με αντίστοιχα μικρή επιβάρυνση.
Η ρύθμιση αφορά τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα και επεκτείνεται σε τέλη, εισφορές και άλλους έμμεσους φόρους, με εξαιρέσεις όπως ο ΦΠΑ και ο φόρος μεταβίβασης ακινήτων.
Επιπλέον, καταργούνται τα πρόστιμα για δηλώσεις που αφορούν ανήλικους, είτε υποβάλλονται στο όνομά τους είτε αφορούν εισοδήματα που δηλώνονται από τους γονείς.
Η αλλαγή αυτή καλύπτει ένα πρακτικό κενό που στο παρελθόν οδηγούσε σε άδικες επιβαρύνσεις.
Στροφή σε πιο δίκαιο σύστημα
Συνολικά, οι αλλαγές σηματοδοτούν μια μετατόπιση της φορολογικής πολιτικής προς ένα πιο αναλογικό και λειτουργικό σύστημα.
Χωρίς να καταργούνται τα πρόστιμα για σοβαρές παραβάσεις, επιχειρείται να περιοριστούν οι υπερβολικές κυρώσεις σε περιπτώσεις μικρής σημασίας, ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στο πραγματικό μέγεθος της παράβασης.