Σε αναμόρφωση του τρόπου υπολογισμού του εφάπαξ προσανατολίζεται η κυβέρνηση, με τις αλλαγές να προγραμματίζονται για εφαρμογή από το 2027. Η μεταρρύθμιση προβλέπει να βάλει τέλος στο σημερινό διπλό μοντέλο υπολογισμού, το οποίο εφαρμόζεται ανάλογα με το χρονικό διάστημα ασφάλισης.
Το ισχύον σύστημα εκτιμάται ότι δημιουργεί σημαντικές στρεβλώσεις, κυρίως σε βάρος των νεότερων ασφαλισμένων. Για όσους ασφαλίστηκαν τα τελευταία χρόνια, το εφάπαξ ουσιαστικά περιορίζεται στην επιστροφή των εισφορών που κατέβαλαν κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, χωρίς να προκύπτει ουσιαστική ανταποδοτικότητα ή πρόσθετη προσαύξηση του τελικού ποσού.
Με βάση το σημερινό καθεστώς, ο υπολογισμός του βοηθήματος γίνεται σε δύο διακριτές ασφαλιστικές περιόδους. Για τα χρόνια έως και το 2013, το εφάπαξ προσδιορίζεται με βάση το 60% του μέσου όρου των αποδοχών της ευνοϊκότερης πενταετίας μεταξύ 2009 και 2013. Αντίθετα, για τον ασφαλιστικό χρόνο από το 2014 και μετά εφαρμόζεται διαφορετικός τρόπος υπολογισμού, ο οποίος δεν διαθέτει τον ίδιο ανταποδοτικό χαρακτήρα, οδηγώντας σταδιακά σε χαμηλότερα ποσά για τους νέους συνταξιούχους.
Ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης επισημαίνουν ότι το τμήμα του εφάπαξ που αφορά τα χρόνια μετά το 2014 λειτουργεί στην πράξη ως άτοκη επιστροφή των εισφορών. Ως αποτέλεσμα, οι συνολικές μειώσεις μπορούν να φτάσουν ακόμη και το 23% σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, ενώ οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφονται όσο αυξάνεται η χρονική απόσταση από την περίοδο αναφοράς 2009-2013.
Οι αλλαγές που επεξεργάζεται το υπουργείο και αναμένεται να λάβουν την τελική τους μορφή έως το φθινόπωρο επικεντρώνονται στην επέκταση της περιόδου αναφοράς που χρησιμοποιείται σήμερα για τον υπολογισμό του ευνοϊκότερου τμήματος του εφάπαξ. Στόχος είναι να προσαρμοστεί το σύστημα στα σημερινά ασφαλιστικά δεδομένα και να περιοριστούν οι στρεβλώσεις που έχουν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια.
Παράλληλα, σχεδιάζεται η θέσπιση νέας μεθόδου υπολογισμού για όσους αποχωρήσουν από την εργασία μετά το 2026, με σκοπό να διαμορφωθεί ένα δικαιότερο και περισσότερο ανταποδοτικό πλαίσιο. Η φιλοσοφία της μεταρρύθμισης είναι να μειωθούν οι μεγάλες διαφορές μεταξύ παλαιών και νέων συνταξιούχων, εξασφαλίζοντας πιο ισορροπημένη αντιμετώπιση για όλες τις κατηγορίες ασφαλισμένων.
Τα στοιχεία του ΕΦΚΑ για το πρώτο δίμηνο του 2026 καταγράφουν ήδη σημαντικές διαφοροποιήσεις στα ποσά του εφάπαξ ανά ασφαλιστικό κλάδο, επιβεβαιώνοντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των επιμέρους ταμείων.
Στο Δημόσιο, το μέσο εφάπαξ για τους πολιτικούς υπαλλήλους διαμορφώθηκε στις 24.600 ευρώ, παρουσιάζοντας μικρή υποχώρηση σε σύγκριση με το 2025. Αντίθετα, για τους δημοτικούς υπαλλήλους το μέσο ποσό έφτασε τις 21.200 ευρώ, σημειώνοντας αύξηση κατά περίπου 960 ευρώ.
Σημαντική βελτίωση καταγράφηκε στα Σώματα Ασφαλείας, όπου ανήλθε στις 24.500 ευρώ, αυξημένο κατά περίπου 11.000 ευρώ. Αντίθετα, οι εκπαιδευτικοί έλαβαν κατά μέσο όρο το ίδιο ποσό, αλλά με αισθητή μείωση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Για τους υπαλλήλους των ειδικών μισθολογίων, όπως δικαστικούς λειτουργούς, γιατρούς του ΕΣΥ και πανεπιστημιακούς, το μέσο εφάπαξ περιορίστηκε στις 40.100 ευρώ, εμφανίζοντας πτώση περίπου 2.000 ευρώ.
Στον χώρο της δημόσιας υγείας, οι συνταξιούχοι των νοσοκομείων εισέπραξαν κατά μέσο όρο 23.226 ευρώ, ποσό μειωμένο κατά 3.103 ευρώ σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2025.
Στον αντίποδα, ιδιαίτερα υψηλά παρέμειναν τα ποσά για τους συνταξιούχους του ΟΣΕ, οι οποίοι έλαβαν κατά μέσο όρο 103.000 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση περίπου 30.000 ευρώ. Αντίστοιχα, οι συνταξιούχοι του ΟΤΕ εισέπραξαν μέσο εφάπαξ 52.300 ευρώ, αυξημένο κατά περίπου 10.000 ευρώ σε ετήσια βάση.
Πτωτική ήταν η εικόνα για τους συνταξιούχους της ΔΕΗ, καθώς το μέσο εφάπαξ διαμορφώθηκε στις 44.000 ευρώ έναντι 49.781 ευρώ το προηγούμενο έτος. Ανάλογη τάση καταγράφηκε και στην ΕΡΤ, όπου το μέσο καταβαλλόμενο βοήθημα περιορίστηκε στις 11.751 ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι οι διαφορές μεταξύ των ασφαλιστικών φορέων παραμένουν μεγάλες και αποτελούν ένα από τα βασικά ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η επικείμενη ασφαλιστική μεταρρύθμιση.