Αντιμέτωποι με την απομάκρυνση και τελικά την οριστική διαγραφή των αυτοκινήτων τους μπορούν να βρεθούν ιδιοκτήτες που έχουν αφήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα τα οχήματά τους σε δημόσιους ή κοινόχρηστους χώρους. Οι δήμοι εντείνουν τις επιχειρήσεις εντοπισμού εγκαταλελειμμένων ΙΧ, με στόχο να απελευθερώσουν θέσεις στάθμευσης, να απομακρύνουν οχήματα που δημιουργούν κινδύνους και να περιορίσουν την περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Η διαδικασία, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι ένα παλιό ή ακινητοποιημένο αυτοκίνητο διαγράφεται αυτομάτως επειδή δεν χρησιμοποιείται. Προβλέπονται συγκεκριμένα στάδια, ενημέρωση του ιδιοκτήτη και χρονικό περιθώριο για την απομάκρυνση του οχήματος πριν αυτό χαρακτηριστεί ως όχημα τέλους κύκλου ζωής.
Πότε ένα αυτοκίνητο θεωρείται εγκαταλελειμμένο
Το βασικό κριτήριο δεν είναι απλώς η ηλικία του αυτοκινήτου. Ένα όχημα μπορεί να χαρακτηριστεί εγκαταλελειμμένο όταν παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα σε δημόσιο ή κοινόχρηστο χώρο χωρίς να μετακινείται και πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις της νομοθεσίας.
Μεταξύ άλλων, εγκαταλελειμμένο μπορεί να θεωρηθεί όχημα που βρίσκεται σε δημόσιο, δημοτικό, κοινοτικό ή λιμενικό κοινόχρηστο χώρο για διάστημα μεγαλύτερο από 90 ημέρες. Αντίστοιχη διαδικασία μπορεί να ενεργοποιηθεί όταν το όχημα αποτελεί κίνδυνο για το περιβάλλον, τη δημόσια υγεία ή την ασφάλεια.
Το ειδικό αυτοκόλλητο που ενεργοποιεί τη διαδικασία
Όταν οι αρμόδιες δημοτικές υπηρεσίες εντοπίσουν ένα όχημα που εμφανίζει τα χαρακτηριστικά εγκατάλειψης, πραγματοποιείται αυτοψία. Εφόσον διαπιστωθεί ότι πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, τοποθετείται σε εμφανές σημείο του αυτοκινήτου ειδικό αυτοκόλλητο.
Από εκείνη τη στιγμή αρχίζει να μετρά μια ιδιαίτερα σημαντική προθεσμία για τον ιδιοκτήτη. Η σήμανση λειτουργεί ουσιαστικά ως προειδοποίηση ότι το αυτοκίνητο πρέπει να απομακρυνθεί από το συγκεκριμένο σημείο.
Η κρίσιμη προθεσμία των 45 ημερών
Ο ιδιοκτήτης έχει περιθώριο 45 ημερών από την τοποθέτηση του ειδικού αυτοκόλλητου για να απομακρύνει το όχημα. Εάν παρέλθει το χρονικό διάστημα χωρίς να υπάρξει ενέργεια, το αυτοκίνητο μπορεί να χαρακτηριστεί ως Όχημα Τέλους Κύκλου Ζωής (ΟΤΚΖ) και να περιέλθει στην κατοχή του δήμου.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο η αδράνεια του ιδιοκτήτη μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Το όχημα απομακρύνεται και ακολουθεί η προβλεπόμενη διαδικασία διαχείρισης μέσω του συστήματος εναλλακτικής διαχείρισης οχημάτων.
Δεν διαγράφονται όλα τα παλιά αυτοκίνητα
Χρειάζεται εδώ μια σημαντική διευκρίνιση. Το γεγονός ότι ένα αυτοκίνητο είναι παλιό, βρίσκεται σε νόμιμη ακινησία ή δεν χρησιμοποιείται συχνά δεν σημαίνει από μόνο του ότι οδηγείται σε οριστική διαγραφή.
Η ελληνική νομοθεσία διαχωρίζει τα οχήματα που βρίσκονται νόμιμα σε ακινησία από εκείνα που χαρακτηρίζονται εγκαταλελειμμένα ή έχουν περάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Για τα ΙΧ σε ακινησία υπάρχουν συγκεκριμένες καταχωρίσεις στα ηλεκτρονικά αρχεία της ΑΑΔΕ και των αρμόδιων υπηρεσιών.
Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η δημιουργία ενός περισσότερο ενοποιημένου Μητρώου Οχημάτων, μέσω του οποίου πραγματοποιούνται διασταυρώσεις για ασφάλιση, τέλη κυκλοφορίας, ΚΤΕΟ και πραγματική κατάσταση των οχημάτων.
Τι συμβαίνει όταν το ΙΧ οδηγηθεί για ανακύκλωση
Η οριστική διαγραφή λόγω ανακύκλωσης αποτελεί ξεχωριστή διοικητική διαδικασία. Το όχημα παραδίδεται σε επιχείρηση ανακύκλωσης που συμμετέχει στο σύστημα της Εναλλακτικής Διαχείρισης Οχημάτων Ελλάδος και ακολουθεί η ενημέρωση του Μητρώου Οχημάτων του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, το αυτοκίνητο παύει να υφίσταται ως ενεργό όχημα στα σχετικά μητρώα. Γι' αυτό η έγκαιρη αντίδραση του ιδιοκτήτη όταν εμφανιστεί η ειδική σήμανση έχει ιδιαίτερη σημασία.
Οι δήμοι επιχειρούν να απελευθερώσουν θέσεις στάθμευσης
Το πρόβλημα των εγκαταλελειμμένων ΙΧ είναι ιδιαίτερα έντονο στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου ακόμη και ένα όχημα που παραμένει για μήνες στο ίδιο σημείο δεσμεύει μία πολύτιμη θέση στάθμευσης. Παράλληλα, αρκετά εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα βρίσκονται σε κακή κατάσταση, με σπασμένα τζάμια, ελαστικά ή εξαρτήματα που έχουν αφαιρεθεί.
Οι επιχειρήσεις απομάκρυνσης έχουν επομένως και οικονομική διάσταση για τις πόλεις. Η απελευθέρωση δημόσιου χώρου μειώνει την πίεση στη στάθμευση, ενώ η οργανωμένη ανακύκλωση περιορίζει το περιβαλλοντικό κόστος από οχήματα που έχουν ουσιαστικά εγκαταλειφθεί.
Τι πρέπει να κάνει ο ιδιοκτήτης
Όποιος εντοπίσει ειδική σήμανση εγκαταλελειμμένου οχήματος στο αυτοκίνητό του δεν πρέπει να την αγνοήσει. Το πρώτο βήμα είναι να επικοινωνήσει άμεσα με την αρμόδια υπηρεσία του δήμου και, εφόσον επιθυμεί να διατηρήσει το αυτοκίνητο, να το απομακρύνει μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία.
Εάν αντίθετα το όχημα έχει φτάσει πραγματικά στο τέλος της ζωής του, η ασφαλέστερη επιλογή είναι η νόμιμη παράδοσή του σε εξουσιοδοτημένο σύστημα ανακύκλωσης και η ολοκλήρωση της οριστικής διαγραφής. Αυτό προστατεύει τον ιδιοκτήτη από μελλοντικές εκκρεμότητες που μπορεί να προκύψουν όταν ένα αυτοκίνητο εξακολουθεί να εμφανίζεται στα κρατικά μητρώα, παρότι στην πράξη δεν χρησιμοποιείται πλέον.