Το φετινό καλοκαίρι διαμορφώνει ένα διαφορετικό τοπίο για τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς η συνεχιζόμενη πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα οδηγεί ολοένα και περισσότερους καταναλωτές σε πιο συγκρατημένες επιλογές. Η ακρίβεια σε μεταφορές, διαμονή και εστίαση μεταβάλλει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες σχεδιάζουν τις διακοπές τους, με πολλούς να περιορίζουν τη διάρκειά τους ή ακόμη και να εγκαταλείπουν εντελώς τα ταξιδιωτικά τους σχέδια.
Τα στοιχεία νέας έρευνας του ΙΕΛΚΑ αποτυπώνουν μια σαφή μετατόπιση προς οικονομικότερες και περισσότερο «αυτοοργανωμένες» μορφές διακοπών, με έμφαση στις κοντινές αποδράσεις, τις εξοχικές κατοικίες και τον αυστηρότερο έλεγχο των καθημερινών δαπανών.
Οι μισοί δεν προγραμματίζουν διακοπές
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2026 σε δείγμα 700 καταναλωτών, δείχνει ότι ένας στους δύο Έλληνες δεν σχεδιάζει να κάνει διακοπές φέτος. Παράλληλα, το 34% δηλώνει ότι θα περιορίσει τις ημέρες των διακοπών του σε σύγκριση με προηγούμενα χρόνια, ενώ μόλις το 14% αναφέρει ότι θα κινηθεί στα ίδια επίπεδα με το παρελθόν.
Για όσους τελικά ταξιδέψουν, οι σύντομες αποδράσεις φαίνεται να αποτελούν τη βασική επιλογή. Το μεγαλύτερο ποσοστό, 42%, θα παραμείνει εκτός κατοικίας από τέσσερις έως επτά ημέρες, ενώ το 29% σχεδιάζει διακοπές διάρκειας οκτώ έως δεκατεσσάρων ημερών. Η μέση διάρκεια των φετινών διακοπών διαμορφώνεται στις 11,4 ημέρες, παραμένοντας σχεδόν αμετάβλητη σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Στροφή σε εξοχικά και οικονομικότερες λύσεις διαμονής
Η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα αποτυπώνεται έντονα και στις επιλογές διαμονής. Πάνω από τους μισούς ερωτηθέντες, ποσοστό 53%, επιλέγουν να μείνουν σε εξοχικές κατοικίες, είτε ιδιόκτητες είτε φιλοξενούμενοι από συγγενείς και φίλους.
Την ίδια στιγμή, τα ενοικιαζόμενα δωμάτια συγκεντρώνουν ποσοστό 35%, ενώ τα ξενοδοχεία περιορίζονται μόλις στο 14% των επιλογών. Ακόμη μικρότερο είναι το ποσοστό όσων επιλέγουν πακέτα πλήρους διατροφής, γεγονός που δείχνει τη σαφή απομάκρυνση από ακριβότερες μορφές διακοπών, όπως τα all inclusive πακέτα ή οι κρουαζιέρες.
Το camping εξακολουθεί να διατηρεί ένα σταθερό κοινό, ενώ μόλις το 9% των συμμετεχόντων δηλώνει ότι σχεδιάζει ταξίδι στο εξωτερικό.
Κοντινοί προορισμοί και περιορισμός του κόστους μετακίνησης
Οι προτιμήσεις των ταξιδιωτών δείχνουν ξεκάθαρα ότι το κόστος μετακίνησης αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο επιλογής προορισμού. Η παραθαλάσσια ηπειρωτική Ελλάδα συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς επιλέγεται από το 57% των ερωτηθέντων, ενώ τα νησιά ακολουθούν με ποσοστό 38%.
Οι ορεινοί προορισμοί προσελκύουν το 11% των καταναλωτών, ενώ τα ταξίδια στο εξωτερικό παραμένουν περιορισμένα. Η τάση αυτή συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια των νοικοκυριών να μειώσουν τις δαπάνες μετακίνησης και ιδιαίτερα το υψηλό κόστος των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων.
Διακοπές με περισσότερο μαγείρεμα και λιγότερη εστίαση
Η ακρίβεια έχει επηρεάσει αισθητά και τις καθημερινές συνήθειες των παραθεριστών. Ποσοστό 41% δηλώνει ότι μαγειρεύει συχνά κατά τη διάρκεια των διακοπών του, περιορίζοντας έτσι τα έξοδα για φαγητό εκτός σπιτιού.
Παράλληλα, το 70% πραγματοποιεί αγορές από σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ, ενώ σχεδόν οκτώ στους δέκα επισκέπτονται συστηματικά φούρνους και αρτοποιεία. Ιδιαίτερα ισχυρή παραμένει και η προτίμηση στα τοπικά προϊόντα, καθώς το 62% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι τα επιλέγει κατά τη διάρκεια των διακοπών του.
Η εικόνα που διαμορφώνεται παραπέμπει σε ένα μοντέλο διακοπών με μεγαλύτερο έλεγχο του προϋπολογισμού, χωρίς όμως να εγκαταλείπεται η αναζήτηση ποιοτικών και φρέσκων προϊόντων.
Πιο προσεκτικοί οι καταναλωτές στις αγορές τους
Η οικονομική πίεση αντανακλάται και στη συνολική καταναλωτική συμπεριφορά. Σχεδόν οι μισοί συμμετέχοντες στην έρευνα, ποσοστό 45%, δηλώνουν ότι σκοπεύουν να περιορίσουν τις αγορές τους το φετινό καλοκαίρι.
Οι κυριότεροι λόγοι σχετίζονται με το αυξημένο κόστος μετακίνησης, τις ανατιμήσεις στην εστίαση και τη γενικότερη επιβάρυνση του οικογενειακού προϋπολογισμού. Παρά τη μείωση των δαπανών, οι καταναλωτές εξακολουθούν να στηρίζουν την τοπική αγορά, με τους φούρνους, τα αρτοποιεία και τα σούπερ μάρκετ να αποτελούν τα βασικά σημεία αγορών κατά τη διάρκεια των διακοπών.
Το νέο πρόσωπο των ελληνικών διακοπών
Το φετινό καλοκαίρι αποτυπώνει τη μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο διακοπών, όπου η οικονομία και η προσεκτική διαχείριση των εξόδων έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Οι Έλληνες δεν εγκαταλείπουν απαραίτητα τις διακοπές τους, ωστόσο προσαρμόζονται στα νέα οικονομικά δεδομένα, επιλέγοντας λιγότερες ημέρες, πιο κοντινούς προορισμούς και χαμηλότερο κόστος διαμονής.
Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός πιο συνειδητοποιημένου καταναλωτή, ο οποίος αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για ξεκούραση και στις οικονομικές δυνατότητες του νοικοκυριού του, σε μια περίοδο όπου η ακρίβεια εξακολουθεί να επηρεάζει σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας.