Μια σειρά νέων μέτρων για την μεγαλύτερη θωράκιση των τραπεζών σε περιπτώσεις κρίσης ζητά το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μέσω της έκθεσής του.
Μεταξύ άλλων ζητά την πρόβλεψη της δημιουργίας μιας bridge bank όταν μια τράπεζα καταλήγει στο bail in.
Παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει καταγραφεί τα τελευταία χρόνια στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επισημαίνει στην έκθεσή του ότι απαιτούνται πρόσθετες παρεμβάσεις για την περαιτέρω ενίσχυση του πλαισίου διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων και προστασίας της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης, συμμετέχει σε ένα κοινό ευρωπαϊκό δίχτυ χρηματοπιστωτικής ασφάλειας, στο οποίο οι αρμοδιότητες κατανέμονται μεταξύ εθνικών και ευρωπαϊκών θεσμών.
Κεντρικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό διαδραματίζει η Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία λειτουργεί ως εθνική αρχή εξυγίανσης τραπεζών. Υπό την εποπτεία του Single Resolution Board, είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση πιθανών κρίσεων στα λιγότερο σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα που δεν έχουν διασυνοριακή δραστηριότητα. Παράλληλα, οι αποφάσεις για ζητήματα εξυγίανσης λαμβάνονται από την ειδική Επιτροπή Μέτρων Εξυγίανσης της Τράπεζας της Ελλάδος.
Ζητούνται αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο
Το ΔΝΤ θεωρεί ότι το θεσμικό και νομικό πλαίσιο για την εξυγίανση τραπεζών μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω. Ειδικότερα, υπογραμμίζεται ότι τα ελληνικά δικαστήρια δεν θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ανατρέπουν αποφάσεις της αρχής εξυγίανσης όταν αυτές λαμβάνονται καλόπιστα και εντός των νόμιμων αρμοδιοτήτων της.
Παράλληλα, το Ταμείο εισηγείται οργανωτικές αλλαγές εντός της Τράπεζα της Ελλάδος, προκειμένου να αποφεύγονται πιθανές συγκρούσεις μεταξύ εποπτικών και εξυγιαντικών αρμοδιοτήτων. Συγκεκριμένα, προτείνεται η μονάδα εξυγίανσης να μην υπάγεται διοικητικά στη γενική διεύθυνση που είναι υπεύθυνη για την προληπτική εποπτεία των τραπεζών.
Επιπλέον, το ΔΝΤ ζητά να δημιουργηθεί σαφές πλαίσιο νομικής κάλυψης και αποζημίωσης στελεχών της κεντρικής τράπεζας που εμπλέκονται σε αποφάσεις εξυγίανσης.
Ενίσχυση των εργαλείων εξυγίανσης
Η έκθεση αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα πλαίσιο εξυγίανσης τραπεζών που είναι σε γενικές γραμμές συμβατό με τα διεθνή πρότυπα του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB). Τα σχέδια εξυγίανσης για τις ελληνικές τράπεζες έχουν ενισχυθεί, ενώ έχουν γίνει σημαντικά βήματα ως προς τη λειτουργία εργαλείων όπως:
- η διάσωση με ίδια μέσα (bail-in),
- η μεταβίβαση δραστηριοτήτων σε άλλη τράπεζα,
- η δημιουργία μεταβατικής τράπεζας (bridge bank),
- και ο διαχωρισμός προβληματικών στοιχείων ενεργητικού.
Ωστόσο, το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η Τράπεζα της Ελλάδος πρέπει να προετοιμαστεί ακόμη περισσότερο για περιπτώσεις όπου η βασική στρατηγική εξυγίανσης δεν θα είναι εφαρμόσιμη στην πράξη.
Για τις μεγάλες συστημικές τράπεζες, βασικό εργαλείο θεωρείται το bail-in, δηλαδή η κάλυψη ζημιών από μετόχους και επενδυτές. Παρ’ όλα αυτά, το Ταμείο ζητά να ενισχυθεί η επιχειρησιακή ετοιμότητα και για εναλλακτικά εργαλεία, όπως η πώληση δραστηριοτήτων ή η δημιουργία μεταβατικής τράπεζας.
Όσον αφορά τα λιγότερο σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα, η βασική στρατηγική παραμένει η εκκαθάριση μέσω των συνήθων διαδικασιών αφερεγγυότητας. Το ΔΝΤ, όμως, σημειώνει ότι θα πρέπει να υπάρχει σχέδιο άμεσης παρέμβασης σε περίπτωση που μια τέτοια διαδικασία δεν μπορεί να εφαρμοστεί εγκαίρως.
Συστάσεις για τον μηχανισμό έκτακτης ρευστότητας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον μηχανισμό παροχής Έκτακτης Ενίσχυσης σε Ρευστότητα (ELA), ο οποίος αποτελεί ευθύνη της Τράπεζα της Ελλάδος στο πλαίσιο του Ευρωσυστήματος.
Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η Τράπεζα της Ελλάδος διαθέτει την τεχνογνωσία για την αξιολόγηση κινδύνων και την αποδοχή ευρέος φάσματος εγγυήσεων. Ωστόσο, εισηγείται επιπλέον μέτρα, όπως:
- η δυνατότητα υποχρεωτικής προ-τοποθέτησης μη ρευστοποιήσιμων ενεχύρων από τις τράπεζες,
- η διεξαγωγή τακτικών ασκήσεων προσομοίωσης κρίσεων,
- και η δημιουργία σαφών διαδικασιών για τη στήριξη τραπεζών που βρίσκονται ήδη σε διαδικασία εξυγίανσης.
Το Ταμείο ζητά επίσης αναβάθμιση του εγχειριδίου λειτουργίας του ELA και καλύτερη θεσμική συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων διευθύνσεων της κεντρικής τράπεζας.
Παρατηρήσεις για το ΤΕΚΕ
Θετική είναι η αποτίμηση και για το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ), καθώς το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι διαθέτει ισχυρές επιχειρησιακές δυνατότητες και πραγματοποιεί τακτικές ασκήσεις αντοχής σε συνεργασία με τις εποπτικές και εξυγιαντικές αρχές.
Παρόλα αυτά, το Ταμείο θεωρεί ότι το διαθέσιμο κεφάλαιο του ΤΕΚΕ θα πρέπει να αυξηθεί ώστε να μπορεί να καλύψει ταυτόχρονα αποζημιώσεις καταθετών έως και σε δύο έως τέσσερις μεγάλες τράπεζες που ενδεχομένως οδηγηθούν σε εκκαθάριση.
Επιπλέον, προτείνεται να υπάρχει δημόσιος μηχανισμός στήριξης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, ο οποίος θα ενεργοποιείται μόνο εφόσον χρειαστεί και θα αποπληρώνεται εκ των υστέρων από τον τραπεζικό κλάδο.
Τέλος, το ΔΝΤ εισηγείται αλλαγές στη διοικητική δομή του ΤΕΚΕ, ζητώντας να αποχωρήσουν οι εκπρόσωποι της Hellenic Banking Association από το διοικητικό συμβούλιο και να περιοριστεί ο αριθμός των εκπροσώπων της Τράπεζα της Ελλάδος, προκειμένου να ενισχυθεί η ανεξαρτησία του οργανισμού.