Εντείνονται οι αντιδράσεις τόσο από τους συνταξιούχους όσο και από την αντιπολίτευση για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, η οποία επιβαρύνει περίπου 440.000 δικαιούχους. Η τύχη του μέτρου αναμένεται να κριθεί στις 7 Οκτωβρίου 2026, οπότε και θα διεξαχθεί πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο, με το ενδεχόμενο δικαίωσης των συνταξιούχων να μπορεί να οδηγήσει σε νέο γύρο διεκδίκησης αναδρομικών ποσών. Σύμφωνα με πληροφορίες, η εισήγηση του Επιτρόπου είναι θετική ως προς τον αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ ανά κλιμάκιο και όχι επί του συνόλου της σύνταξης, εξέλιξη που, εφόσον υιοθετηθεί, μπορεί να περιορίσει την εισφορά κατά 50%. Νομικοί υποστηρίζουν ότι ο σημερινός τρόπος εφαρμογής της ΕΑΣ οδηγεί σε άνιση και αντισυνταγματική περικοπή των συντάξεων.
Η ΕΑΣ θεσπίστηκε το 2010 και μέχρι σήμερα εκτιμάται ότι έχει επιβαρύνει με συνολικά 10 δισ. ευρώ περίπου 440.000 συνταξιούχους, οι οποίοι λαμβάνουν κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ και επικουρικές άνω των 300 ευρώ. Η εισφορά διαμορφώνεται με ποσοστά ανά κλιμάκια των 300 ευρώ και συντελεστές από 3% έως 14%. Ωστόσο, το αντίστοιχο ποσοστό επιβάλλεται από το πρώτο ευρώ στο συνολικό ποσό και όχι κλιμακωτά, όπως συμβαίνει στη φορολογία εισοδήματος. Για τις συντάξεις που είχαν απονεμηθεί πριν από τον νόμο Κατρούγκαλου, ο οποίος επέφερε περικοπές, η ΕΑΣ υπολογίζεται στο αρχικό ύψος της σύνταξης και όχι στο ποσό που καταβάλλεται μετά τις μειώσεις. Παράλληλα, το ποσό που παρακρατείται για την ΕΑΣ δεν αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα, αλλά εξακολουθεί να φορολογείται ως εισόδημα.
Οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων, αλλά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ζητούν είτε την αναμόρφωση είτε την πλήρη κατάργηση της εισφοράς. Ενδεικτικό είναι ότι μόνο για το 2026 περισσότεροι από 400.000 συνταξιούχοι ή οι κληρονόμοι τους εκτιμάται ότι θα επιβαρυνθούν από την ΕΑΣ με συνολικό ποσό 888 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 721 εκατ. ευρώ αφορούν κύριες συντάξεις και τα 167 εκατ. ευρώ επικουρικές, σύμφωνα με το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2026, καθώς εφαρμόζονται κρατήσεις από 3% έως 14% και από 3% έως 10% αντίστοιχα.
Η πιλοτική δίκη
Στις 7 Οκτωβρίου 2026 έχει προγραμματιστεί η πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο, με αφορμή την υπόθεση ιδιώτη αιτούντος που ζητά αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η ΕΑΣ.
Η υπόθεση ξεκίνησε ύστερα από αγωγή συνταξιούχου δικαστή ενώπιον του Ειδικού Δικαστηρίου του άρθρου 99Σ, το οποίο την παρέπεμψε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου βάσει του άρθρου 88Σ. Η πιλοτική δίκη είχε αρχικά προσδιοριστεί για τις 10 Ιουνίου 2026, με αίτημα είτε την κατάργηση της ΕΑΣ είτε τον περιορισμό της με πιο ορθολογικό τρόπο, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η εισήγηση του Επιτρόπου είναι θετική ως προς την εφαρμογή αναλογικού τρόπου υπολογισμού της εισφοράς ανά κλιμάκιο και όχι στο συνολικό ποσό της σύνταξης. Εφόσον η συγκεκριμένη προσέγγιση γίνει αποδεκτή, εκτιμάται ότι μπορεί να επιφέρει μείωση της ΕΑΣ κατά 50%.
Η δίκη αναβλήθηκε για τις 7 Οκτωβρίου 2026 έπειτα από αίτημα του Δημοσίου, το οποίο υποστήριξε ότι το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους δεν είχε προλάβει να προετοιμαστεί, παρότι η σχετική αγωγή είχε κατατεθεί πριν από έξι χρόνια. Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση αναμένει την απόφαση του δικαστηρίου προκειμένου να διαμορφώσει νομοθετικά, εντός του 2027, έναν νέο τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, ο οποίος θα αφορά το μέλλον και όχι αναδρομικές επιστροφές.
Εάν το δικαστήριο κάνει δεκτή την αγωγή, είτε στο σύνολό της είτε εν μέρει, η διεκδίκηση της επιστροφής των ποσών που παρακρατήθηκαν παράνομα θα απαιτήσει νέο κύκλο δικαστικών προσφυγών και ενδεχομένως πολυετή αναμονή. Άλλωστε, δεν έχουν ακόμη καταβληθεί αναδρομικά ποσά που έχουν κριθεί με τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις ως παράνομα παρακρατηθέντα για την περίοδο πριν από το 2018 και τα οποία θα έπρεπε να έχουν επιστραφεί.
Στο επίκεντρο της πιλοτικής δίκης βρίσκεται το αίτημα συνταξιούχων που βρίσκονται στα υψηλότερα κλιμάκια της ΕΑΣ και επιβαρύνονται με σημαντικές κρατήσεις. Οι ίδιοι ζητούν η εισφορά να υπολογίζεται με τρόπο ανάλογο της φορολογίας, δηλαδή μόνο επί της διαφοράς της σύνταξης και όχι στο σύνολο του ποσού, όπως συμβαίνει σήμερα.
Εφόσον εκδοθεί απόφαση για την ΕΑΣ μετά τη δίκη της 7ης Οκτωβρίου και εξαχθούν συγκεκριμένα συμπεράσματα, δεν αποκλείεται να υπάρξουν αλλαγές στη δομή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων εντός του 2027, σε συνδυασμό με όσα θα κρίνει το δικαστήριο. Τότε θα αποσαφηνιστεί αν οι κρατήσεις θα μειωθούν και σε ποιο βαθμό. Το βασικό ζήτημα που καλείται να εξετάσει το δικαστήριο είναι κατά πόσο η εισφορά πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο μέρος της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ.
Παρεμβάσεις
Παράλληλα, εξετάζεται σενάριο σύμφωνα με το οποίο το ποσό της σύνταξης έως τα 1.468 ευρώ θα απαλλάσσεται από την εισφορά και η ΕΑΣ θα επιβάλλεται αποκλειστικά στο τμήμα που υπερβαίνει αυτό το όριο. Την ίδια στιγμή, βρίσκονται υπό εξέταση αντίστοιχες παρεμβάσεις και για την ΕΑΣ που επιβάλλεται στις επικουρικές συντάξεις.
Με το ισχύον σύστημα, η ΕΑΣ εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι συνταξιούχος με σύνταξη 2.000 ευρώ επιβαρύνεται με εισφορά 6% επί ολόκληρου του ποσού. Σύμφωνα, όμως, με το σκεπτικό της αγωγής που εξετάζεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η εισφορά θα έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ, δηλαδή στα 600 ευρώ.
Την πρόταση για αναλογική εφαρμογή της ΕΑΣ, με απαλλασσόμενα ποσά κατά το πρότυπο των φορολογικών κλιμάκων, έχει υποστηρίξει και ο Συνήγορος του Πολίτη μέσω σχετικού πορίσματος προς το υπουργείο Εργασίας. Ωστόσο, μέχρι σήμερα οι συγκεκριμένες προτάσεις δεν έχουν υιοθετηθεί.