Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δημοσίευσε σήμερα τα αποτελέσματα του θεματικού stress test 2026 για τον γεωπολιτικό κίνδυνο, στην οποία συμμετείχαν 110 τράπεζες της Ευρωζώνης που εποπτεύονται άμεσα από αυτή.
Η άσκηση αποτελεί μέρος του ευρύτερου εποπτικού έργου της ΕΚΤ σχετικά με τον γεωπολιτικό κίνδυνο, ο οποίος αποτελεί βασική εποπτική προτεραιότητα για την περίοδο 2026-28. Στόχος είναι να ενισχυθούν οι ικανότητες των τραπεζών να διαχειρίζονται κινδύνους και να διενεργούν stress test με προσανατολισμό στο μέλλον, σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Στο πλαίσιο της άσκησης, ζητήθηκε από τις τράπεζες να διενεργήσουν αντίστροφη προσομοίωση ακραίων καταστάσεων και να χρησιμοποιήσουν αληθοφανή γεωπολιτικά σενάρια που θα ήταν αρκετά σοβαρά, ώστε να επηρεάσουν σημαντικά τις κεφαλαιακές τους θέσεις.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δείκτες ρευστότητας των τραπεζών παρέμειναν γενικά σε υψηλότερα επίπεδα από τα εποπτικά επίπεδα στην άσκηση των γεωπολιτικών κινδύνων. Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι τράπεζες ήταν γενικά σε θέση να καταρτίσουν σημαντικά από οικονομική άποψη σενάρια ακραίων καταστάσεων με ισχυρή κατανόηση για το πώς και μέσω ποιων διαύλων μετάδοσης γεωπολιτικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις θέσεις τους όσον αφορά τα κέρδη, τη φερεγγυότητα και τη ρευστότητα.
Ωστόσο, προσθέτει, η άσκηση έδειξε κάποιες ασυνέπειες όσον αφορά τον τρόπο που ορισμένες τράπεζες εκτίμησαν τον αντίκτυπο των σοκ στους δείκτες κεφαλαίων και ρευστότητάς τους.
Στους τομείς που χρειάζονται περαιτέρω βελτιώσεις περιλαμβάνονται η πιο λεπτομερής ανάλυση και η ευαισθησία των αξιολογήσεων κινδύνου, η συνέπεια μεταξύ των υποθέσεων των σεναρίων και η μετατροπή τους σε επιδράσεις στη φερεγγυότητα και στη ρευστότητα, ο ρεαλισμός των μέτρων μετριασμού, ιδίως υπό συνθήκες συστημικής κρίσης που προκαλούνται από αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις, καθώς και η διάρθρωση των αλληλεπιδράσεων φερεγγυότητας-ρευστότητας στα πλαίσια των stress test .
Στην άσκηση του 2026 εφαρμόστηκε αντίστροφη μεθοδολογία σε σχέση με τα κλασικά stress test. Στις τράπεζες δόθηκε στόχος μείωσης κατά 300 μονάδες βάσης του δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET1) και τους ζητήθηκε να σχεδιάσουν σενάρια γεωπολιτικού κινδύνου που θα οδηγούσαν σε αυτό το αποτέλεσμα.
Η προσέγγιση αυτή διαφέρει ριζικά από τις παραδοσιακές ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, όπως η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο ΕΕ που διενεργείται κάθε δύο χρόνια υπό την καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, όπου όλες οι τράπεζες αντιμετωπίζουν ένα παρόμοιο σενάριο και δίνεται έμφαση στη μέτρηση των ποσοτικών επιδράσεων στην κεφαλαιακή τους θέση.
Σενάρια και υποθέσεις γεωπολιτικού κινδύνου
Οι τράπεζες ανέπτυξαν ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων γεωπολιτικού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών συγκρούσεων, διαταραχών στο εμπόριο, την ενέργεια και την αλυσίδα εφοδιασμού, κυρώσεων, μακροοικονομικών διαταραχών και κυβερνοσυμβάντων. Αυτή η ποικιλομορφία αναδεικνύει την ικανότητα των τραπεζών να προσαρμόζουν τα πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων στα συγκεκριμένα επιχειρηματικά μοντέλα και προφίλ κινδύνου τους.
Καθώς ο γεωπολιτικός κίνδυνος αποτελεί παράγοντα κινδύνου διατομεακού χαρακτήρα που μπορεί να επηρεάσει άμεσα ή έμμεσα τόσο τους χρηματοπιστωτικούς όσο και τους μη χρηματοπιστωτικούς κινδύνους, οι τράπεζες έπρεπε να κάνουν διάκριση μεταξύ τριών διαύλων μετάδοσης: τον δίαυλο των χρηματοπιστωτικών αγορών, τον δίαυλο της πραγματικής οικονομίας και τον δίαυλο της προστασίας και ασφάλειας.
Οι περισσότερες τράπεζες παρουσίασαν τον δίαυλο της πραγματικής οικονομίας ως τον κύριο δίαυλο μετάδοσης κινδύνων, ακολουθούμενο από τον αντίκτυπο στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Στα σενάρια που περιγράφουν στρατιωτικές συγκρούσεις και κυβερνοεπιθέσεις, ο δίαυλος της ασφάλειας και της προστασίας − που περιλαμβάνει φυσικούς κινδύνους καθώς και κυβερνοαπειλές και υβριδικές απειλές − ήταν σημαντικός παράγοντας μετάδοσης κινδύνων.
Μέτρα μετριασμού
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του αντίστροφου stress test ήταν η ανάγκη να καθοριστούν τα μέτρα διαχείρισης που θα εφάρμοζε κάθε τράπεζα στο σενάριο γεωπολιτικού κινδύνου. Αυτά περιλάμβαναν την άντληση κεφαλαίων, την πώληση τομέων τραπεζικών εργασιών, τη μείωση του κόστους και την προσαρμογή των δεικτών διανομών.
Συνολικά, τα μέτρα ήταν σε γενικές γραμμές ευλογοφανή και συναφή με το συγκεκριμένο σενάριο. Ωστόσο, η ΕΚΤ εντόπισε περιπτώσεις, στις οποίες οι υποθέσεις φαίνονταν υπερβολικά αισιόδοξες, όπως η υπόθεση ότι μπορούν να πωληθούν χαρτοφυλάκια δανείων ή μπορούν να αντληθούν κεφάλαια σε φιλόδοξες τιμές υπό δυσμενείς συνθήκες της αγοράς.
Οι εποπτικές Aρχές θα αναλάβουν περαιτέρω ενέργειες με τις ενδιαφερόμενες τράπεζες στο πλαίσιο του διαρκούς διαλόγου σχετικά με τον κεφαλαιακό σχεδιασμό και τον σχεδιασμό εξυγίανσης.
Περαιτέρω εποπτικές ενέργειες
Τα αποτελέσματα θα ληφθούν υπόψη στον διαρκή εποπτικό διάλογο με τις τράπεζες και ενδέχεται να ενσωματωθούν στις ποιοτικές αξιολογήσεις στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εποπτικού Ελέγχου και Αξιολόγησης (Supervisory Review and Evaluation Process – SREP).