Οι καταναλωτές στην ευρωζώνη, ήδη «λαβωμένοι» από τον πόλεμο στην Ουκρανία, άλλαξαν ακόμη πιο γρήγορα τη στάση και τη συμπεριφορά τους εξαιτίας της αναταραχής που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν, σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που δημοσιεύθηκε σήμερα Παρασκευή, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να είναι βαθύτερες και να εκδηλωθούν ταχύτερα.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 προκάλεσε ενεργειακή κρίση και εκτίναξη του πληθωρισμού, από τις οποίες η Ευρώπη είχε σε μεγάλο βαθμό ανακάμψει. Ωστόσο, οι αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές της 28ης Φεβρουαρίου οδήγησαν σε πόλεμο με το Ιράν, προκαλώντας πρωτοφανείς διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό.
Οι ερευνητές της ΕΚΤ εξέτασαν κατά πόσο οι καταναλωτές της ευρωζώνης έχουν γίνει πλέον πιο ευαίσθητοι απέναντι στις οικονομικές συνέπειες τέτοιων γεωπολιτικών αναταράξεων και, όπως επισημαίνουν, τα στοιχεία δείχνουν ότι πράγματι αυτό συμβαίνει.
Αντλώντας στοιχεία από την έρευνα Consumer Expectations Survey (CES) της ίδιας της ΕΚΤ, οικονομολόγοι της τράπεζας - μεταξύ αυτών και ο Ολιβιέ Κοϊμπιόν - διαπίστωσαν ότι οι καταναλωτές άρχισαν αμέσως να δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στις μεταβολές των τιμών μόλις ξέσπασε η σύγκρουση με το Ιράν, παρότι ο πληθωρισμός βρισκόταν ακόμη κοντά στο 2%, δηλαδή στον στόχο της ΕΚΤ.
Σχεδόν οι μισοί από τους συμμετέχοντες στην έρευνα CES δήλωσαν τον Μάρτιο του 2026 ότι παρακολουθούν στενά τις αλλαγές στις τιμές, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο του Ιανουαρίου του 2023, όταν ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη είχε φτάσει στο 8,6%, γεγονός που θεωρητικά θα δικαιολογούσε πολύ μεγαλύτερη ανησυχία.
«Δύο τραύματα μπορεί να ενισχύουν το ένα το άλλο»
«Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι οι καταναλωτές βιώνουν τον πόλεμο με το Ιράν με ένα πιθανό “διπλό τραύμα”», αναφέρουν οι ερευνητές της ΕΚΤ σε ανάρτησή τους, διευκρινίζοντας ότι αυτή δεν εκφράζει κατ’ ανάγκη την επίσημη θέση της τράπεζας.
«Αυτά τα δύο τραύματα μπορεί να ενισχύουν το ένα το άλλο και είναι πιθανό να διαμορφώσουν τις προσδοκίες και τη συμπεριφορά των καταναλωτών τους επόμενους μήνες, καθώς οι συγκρούσεις και η αυξημένη μακροοικονομική αβεβαιότητα συνεχίζονται», σημειώνουν.
Οι οικονομολόγοι εξηγούν ότι τέτοιου είδους «τραύματα» ή μνήμες οικονομικής πίεσης αυξάνουν την ευαισθησία των καταναλωτών απέναντι σε νέους κραδασμούς.
«Αυτό καθιστά πιο έντονα και πιο επίμονα στα μάτια των πολιτών τα σενάρια στασιμοπληθωρισμού — δηλαδή αύξησης των τιμών και ταυτόχρονης επιβράδυνσης της ανάπτυξης. Παράλληλα, ενδέχεται να ενισχύσει τη μακροοικονομική αβεβαιότητα και τελικά να επηρεάσει την καταναλωτική δαπάνη», επισημαίνουν.
Οι τιμές του πετρελαίου, που έχουν σημαντική επίδραση στον πληθωρισμό, υποχώρησαν πρόσφατα λόγω προσδοκιών για πιθανή ειρηνευτική συμφωνία, ωστόσο είχαν εκτιναχθεί πάνω από τα 120 δολάρια το βαρέλι τον Απρίλιο εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.
Καθώς η ΕΚΤ προσπαθεί να διαχειριστεί τις οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης, θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα προχωρήσει σε αύξηση των επιτοκίων στην επόμενη συνεδρίασή της.