Οι τράπεζες της Ευρωζώνης συνέχισαν να αυστηροποιούν τα κριτήρια χορήγησης δανείων κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026, ενώ παράλληλα αυξήθηκαν οι απορρίψεις αιτήσεων χρηματοδότησης και οι όροι δανεισμού έγιναν δυσμενέστεροι, σύμφωνα με την Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων (Bank Lending Survey – BLS) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τον Ιούλιο του 2026. Η εικόνα που καταγράφει η ΕΚΤ αποτυπώνει την αυξημένη επιφυλακτικότητα των τραπεζών απέναντι στους γεωπολιτικούς και ενεργειακούς κινδύνους, με τα πιστωτικά ιδρύματα να προεξοφλούν περαιτέρω αυστηροποίηση της πιστωτικής τους πολιτικής και κατά το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Αυστηρότερα τα κριτήρια χορήγησης
Οι τράπεζες ανέφεραν μέτρια καθαρή αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων για τα επιχειρηματικά δάνεια, με καθαρό ποσοστό 7%, χαμηλότερο πάντως από τις προβλέψεις τους στην προηγούμενη έρευνα. Αντίστοιχη επιδείνωση καταγράφηκε και στα στεγαστικά δάνεια, όπου η καθαρή αυστηροποίηση διαμορφώθηκε στο 9%, καθώς και στα καταναλωτικά δάνεια και τις λοιπές χορηγήσεις προς νοικοκυριά, όπου έφθασε το 12%.
Σύμφωνα με την ΕΚΤ, οι βασικοί λόγοι πίσω από τη στάση αυτή είναι η αυξημένη αντίληψη κινδύνου για τις προοπτικές της οικονομίας και η χαμηλότερη διάθεση των τραπεζών να αναλάβουν πρόσθετο ρίσκο, καθώς οι εξελίξεις στο γεωπολιτικό μέτωπο και το ενεργειακό κόστος εξακολουθούν να προκαλούν έντονη αβεβαιότητα. Για το τρίτο τρίμηνο του 2026, οι τράπεζες εκτιμούν ότι τα πιστοδοτικά κριτήρια θα γίνουν ακόμη πιο αυστηρά σε όλες τις βασικές κατηγορίες δανείων.
Ακριβότερος ο δανεισμός και περισσότερες απορρίψεις
Η αυστηροποίηση δεν περιορίστηκε μόνο στα κριτήρια έγκρισης των δανείων. Οι όροι χρηματοδότησης έγιναν επίσης δυσμενέστεροι, κυρίως μέσω υψηλότερων επιτοκίων στα νέα δάνεια. Παράλληλα, αυξήθηκε το ποσοστό των αιτήσεων που απορρίφθηκαν σε όλες τις κατηγορίες δανειοληπτών, με τη μεγαλύτερη αύξηση να καταγράφεται στα καταναλωτικά δάνεια.
Μικρή ανάκαμψη στη ζήτηση επιχειρηματικών δανείων
Παρά το πιο αυστηρό περιβάλλον, η ζήτηση επιχειρηματικών δανείων κατέγραψε μικρή θετική μεταβολή. Το καθαρό ισοζύγιο διαμορφώθηκε στο 3%, όταν οι ίδιες οι τράπεζες ανέμεναν στην προηγούμενη έρευνα σημαντική υποχώρηση της ζήτησης. Η αύξηση αυτή αποδίδεται κυρίως στις μεγαλύτερες ανάγκες χρηματοδότησης κεφαλαίου κίνησης και αποθεμάτων, στις επενδύσεις παγίου κεφαλαίου από μεγάλες επιχειρήσεις, αλλά και στις ανάγκες αναχρηματοδότησης και αναδιάρθρωσης υφιστάμενου δανεισμού. Οι τράπεζες σημειώνουν πάντως ότι η συνολική εικόνα παραμένει εύθραυστη και εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την πορεία των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Υποχωρεί η ζήτηση για στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια
Αντίθετα, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια συνέχισε να μειώνεται αισθητά, με το καθαρό ισοζύγιο να διαμορφώνεται στο -15%, αν και η πτώση ήταν ελαφρώς μικρότερη από εκείνη που ανέμεναν οι τράπεζες. Η επιδείνωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, οι μεταβολές στα επιτόκια και οι λιγότερο ευνοϊκές προοπτικές της αγοράς κατοικίας αποτέλεσαν τους βασικούς ανασταλτικούς παράγοντες. Για το τρίτο τρίμηνο του έτους, οι τράπεζες προβλέπουν νέα κάμψη της ζήτησης στεγαστικών δανείων.
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στα καταναλωτικά δάνεια, όπου η ζήτηση συνέχισε να υποχωρεί, αν και με ηπιότερο ρυθμό από ό,τι προέβλεπαν οι ίδιες οι τράπεζες. Η χαμηλότερη καταναλωτική εμπιστοσύνη, η περιορισμένη δαπάνη για διαρκή καταναλωτικά αγαθά και τα υψηλότερα επιτόκια εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά για τη λήψη νέων δανείων. Για το επόμενο τρίμηνο, η ζήτηση καταναλωτικής πίστης αναμένεται να παραμείνει ουσιαστικά αμετάβλητη.
Επιδείνωση στις συνθήκες χρηματοδότησης των τραπεζών
Η έρευνα καταγράφει επίσης μικρή επιδείνωση στην πρόσβαση των τραπεζών σε πηγές χρηματοδότησης. Οι συνθήκες στις καταθέσεις λιανικής, στις αγορές ομολόγων και στη διατραπεζική αγορά έγιναν ελαφρώς δυσμενέστερες κατά το δεύτερο τρίμηνο, ενώ η αγορά τιτλοποιήσεων παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη. Οι τράπεζες αναμένουν ότι η εικόνα αυτή θα επιδεινωθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες.
Μεγαλύτερη πίεση από τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια
Η ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων εξακολουθεί να επηρεάζει τις αποφάσεις των τραπεζών. Οι δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων και γενικότερα η επιδείνωση των πιστωτικών κινδύνων οδήγησαν σε αυστηρότερα κριτήρια χορήγησης για επιχειρηματικά και καταναλωτικά δάνεια, ενώ οι επιπτώσεις στα στεγαστικά δάνεια παρέμειναν περιορισμένες.
Η μεταποίηση δέχεται τις μεγαλύτερες πιέσεις
Σε επίπεδο κλάδων, η μεγαλύτερη αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων καταγράφηκε στη μεταποίηση, κυρίως στις ενεργοβόρες βιομηχανίες και στην αυτοκινητοβιομηχανία, που εξακολουθούν να επηρεάζονται περισσότερο από το ενεργειακό κόστος και τις γεωπολιτικές εξελίξεις. Αντίθετα, οι υπηρεσίες –εκτός του χρηματοοικονομικού και του κτηματομεσιτικού κλάδου– εμφάνισαν αύξηση της ζήτησης για νέα δάνεια.
Προβάδισμα στις πράσινες επενδύσεις
Η έρευνα της ΕΚΤ αναδεικνύει και τη σταδιακή ενσωμάτωση των κλιματικών κριτηρίων στην τραπεζική χρηματοδότηση. Οι τράπεζες εμφανίζονται πιο θετικές απέναντι σε επιχειρήσεις που επενδύουν στην πράσινη μετάβαση και σε κτίρια με υψηλή ενεργειακή απόδοση, τόσο ως προς τα πιστοδοτικά κριτήρια όσο και ως προς τη ζήτηση χρηματοδότησης. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις με υψηλές εκπομπές ρύπων που δεν διαθέτουν αξιόπιστο σχέδιο μετάβασης αντιμετωπίζουν αυστηρότερη πιστωτική πολιτική και μειωμένη ζήτηση για νέα δάνεια. Παράλληλα, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα που στηρίζει τη ζήτηση στεγαστικών δανείων που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση, ενώ αρνητικά συνεχίζει να επηρεάζει η αβεβαιότητα σχετικά με το μελλοντικό κανονιστικό πλαίσιο για το κλίμα