Σημαντικές ανατροπές στο καθεστώς των φορολογικών προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις φέρνει το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Οικονομικών, το οποίο βρίσκεται ήδη προς ψήφιση στη Βουλή. Οι παρεμβάσεις προβλέπουν μειώσεις προστίμων που φτάνουν έως και το 80%, αλλά και πλήρη απαλλαγή σε συγκεκριμένες κατηγορίες φορολογουμένων, με τις αλλαγές να έχουν αναδρομική ισχύ από τις 19 Απριλίου 2024 και να επηρεάζουν τόσο εκκρεμείς όσο και ήδη βεβαιωμένες οφειλές.
Κεντρικός άξονας των ρυθμίσεων είναι η σημαντική ελάφρυνση για επιχειρήσεις και επαγγελματίες που υποβάλλουν εκπρόθεσμες δηλώσεις χωρίς φορολογική επιβάρυνση. Ειδικότερα, τα πρόστιμα για μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις ΦΠΑ περιορίζονται στα 100 ευρώ, από 250 ή 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα, οδηγώντας σε ουσιαστικό «κούρεμα» έως και 80%. Παράλληλα, πράξεις επιβολής προστίμων που εκδόθηκαν μετά τις 19 Απριλίου 2024 ακυρώνονται ή τροποποιούνται, ενώ ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί είτε διαγράφονται είτε συμψηφίζονται με άλλες οφειλές ή επιστρέφονται.
Το νέο πλαίσιο εισάγει επίσης κατώφλι απαλλαγής για μικρά ποσά, καθώς δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων ή εισοδήματος όταν ο οφειλόμενος φόρος δεν υπερβαίνει τα 100 ευρώ. Στο ίδιο πνεύμα, προβλέπεται πλήρης κατάργηση προστίμων για δηλώσεις που υποβάλλονται για λογαριασμό ανηλίκων, καλύπτοντας τόσο τις περιπτώσεις άμεσης υποβολής όσο και εισοδήματα που δηλώνονται από τους γονείς.
Παράλληλα, το νομοσχέδιο επιχειρεί να ξεκαθαρίσει το πλαίσιο επιβολής προστίμων, εισάγοντας έναν βασικό κανόνα: όπου δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Αντίθετα, τα υψηλότερα πρόστιμα των 250 ευρώ για απλογραφικά και 500 ευρώ για διπλογραφικά βιβλία διατηρούνται μόνο στις περιπτώσεις όπου υπάρχει φορολογική υποχρέωση ή ουσιαστική παράβαση, όπως μη υποβολή δήλωσης ή μη παροχή στοιχείων στη φορολογική διοίκηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη για τις δηλώσεις στοιχείων ακινήτων (Ε9), όπου σε περιπτώσεις πολλαπλών διορθώσεων για διαφορετικά έτη επιβάλλεται ένα μόνο πρόστιμο εφόσον οι μεταβολές είναι ίδιες, ενώ δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ που εκδίδονται μηχανογραφικά.
Επιπλέον, χωρίς πρόστιμο θα υποβάλλονται τροποποιητικές δηλώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι η αρχική δήλωση έχει κατατεθεί εμπρόθεσμα, ακόμη και αν προκύπτει μικρός φόρος έως 100 ευρώ. Η απαλλαγή καλύπτει ευρύ φάσμα δηλώσεων, από εισοδήματος έως παρακρατούμενων φόρων και λοιπών επιβαρύνσεων, επεκτεινόμενη και σε έμμεσους φόρους, με εξαίρεση τον ΦΠΑ και τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων.
Συνολικά, το νέο καθεστώς συνιστά μια ουσιαστική αναδιάρθρωση του ποινολογίου της φορολογικής διοίκησης, με στόχο την αναλογικότερη αντιμετώπιση των παραβάσεων και τη μείωση των επιβαρύνσεων για περιπτώσεις χωρίς πραγματική φορολογική ζημία. Για επιχειρήσεις και επαγγελματίες, οι αλλαγές αυτές μεταφράζονται σε σημαντική μείωση κόστους συμμόρφωσης και ενίσχυση της ρευστότητας, ενώ παράλληλα δημιουργούν ένα πιο σαφές και προβλέψιμο πλαίσιο φορολογικών υποχρεώσεων.