Η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και η ενίσχυση της συμμόρφωσης των επιχειρήσεων παραμένουν βασικές προτεραιότητες της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, με το πρόγραμμα φορολογικών ελέγχων του 2026 να καθορίζει το πλαίσιο επιλογής των υποθέσεων που εξετάζονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Η απόφαση Α.1037/2026 εξειδικεύει την επιλογή των υποθέσεων που ελέγχονται κατά προτεραιότητα, τροποποιώντας το αρχικό πλαίσιο που είχε καθοριστεί τον Δεκέμβριο του 2025.
Για τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες, η ύπαρξη ενός οργανωμένου ελεγκτικού σχεδιασμού έχει ιδιαίτερη σημασία. Οι φορολογικές υποχρεώσεις δεν περιορίζονται στην εμπρόθεσμη υποβολή δηλώσεων, αλλά περιλαμβάνουν τη σωστή καταχώριση συναλλαγών, τη διατήρηση των απαιτούμενων παραστατικών και τη δυνατότητα τεκμηρίωσης των οικονομικών δεδομένων όταν αυτά ζητηθούν από τη φορολογική διοίκηση.
Πώς επιλέγονται οι υποθέσεις για έλεγχο
Η φορολογική διοίκηση εφαρμόζει διαδικασίες επιλογής υποθέσεων με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τις αποφάσεις που καθορίζουν τις ελεγκτικές προτεραιότητες. Η απόφαση Α.1037/2026 αφορά τις αρμόδιες υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Φορολογικών Λειτουργιών, με εξαίρεση τις Υπηρεσίες Ερευνών και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων, οι οποίες λειτουργούν με ιδιαίτερο επιχειρησιακό πλαίσιο.
Η επιλογή μιας επιχείρησης για έλεγχο δεν συνεπάγεται ότι έχει διαπιστωθεί φορολογική παράβαση. Ο έλεγχος αποτελεί διαδικασία επαλήθευσης της ορθότητας των φορολογικών στοιχείων και μπορεί να ολοκληρωθεί χωρίς καταλογισμό πρόσθετων φόρων ή προστίμων. Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης, καθώς η ελεγκτική διαδικασία δεν πρέπει να συγχέεται με την οριστική διαπίστωση φοροδιαφυγής.
Τι πρέπει να προσέχουν οι επιχειρήσεις
Η πληρότητα και η συνέπεια των λογιστικών αρχείων αποτελούν βασικό στοιχείο προετοιμασίας για ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να διασφαλίζουν ότι οι δηλώσεις τους συμφωνούν με τα τηρούμενα βιβλία και τα σχετικά παραστατικά, ότι οι συναλλαγές έχουν καταχωριστεί ορθά και ότι υπάρχουν διαθέσιμα τα δικαιολογητικά που προβλέπει η νομοθεσία.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη συνεργασία με τον λογιστή ή τον φοροτεχνικό της επιχείρησης. Η τακτική συμφωνία των οικονομικών στοιχείων, η έγκαιρη διόρθωση πραγματικών σφαλμάτων όπου επιτρέπεται και η ορθή τήρηση των φορολογικών υποχρεώσεων μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο διαφορών κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου.
Τα δικαιώματα του φορολογουμένου
Η διενέργεια φορολογικού ελέγχου συνοδεύεται από διαδικαστικές εγγυήσεις. Σύμφωνα με την ενημέρωση της ΑΑΔΕ για το δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης, ο φορολογούμενος ενημερώνεται για τις προσωρινές διαπιστώσεις και μπορεί να λάβει γνώση των εγγράφων στα οποία στηρίζονται. Παράλληλα, έχει τη δυνατότητα να διατυπώσει εγγράφως τις απόψεις του μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία, ώστε αυτές να αξιολογηθούν πριν από την οριστικοποίηση του αποτελέσματος.
Η διαδικασία αυτή έχει ουσιαστική σημασία, επειδή επιτρέπει στον ελεγχόμενο να προσκομίσει διευκρινίσεις, παραστατικά ή άλλα στοιχεία που ενδέχεται να επηρεάζουν την κρίση της φορολογικής διοίκησης. Η σωστή αξιοποίηση των διαδικαστικών δικαιωμάτων απαιτεί προσοχή στις κοινοποιήσεις και στις προθεσμίες, καθώς και κατάλληλη επαγγελματική υποστήριξη όταν η υπόθεση είναι σύνθετη.
Η οικονομική σημασία των ελέγχων
Η αποτελεσματικότητα των φορολογικών ελέγχων επηρεάζει τόσο τα δημόσια έσοδα όσο και τους όρους ανταγωνισμού στην αγορά. Όταν οι επιχειρήσεις τηρούν τις ίδιες φορολογικές υποχρεώσεις, περιορίζεται το αθέμιτο πλεονέκτημα που μπορεί να αποκτούν όσοι αποκρύπτουν συναλλαγές ή δεν αποδίδουν τους προβλεπόμενους φόρους. Παράλληλα, η προβλεψιμότητα των διαδικασιών και η τήρηση των δικαιωμάτων των φορολογουμένων αποτελούν προϋποθέσεις για ένα αξιόπιστο φορολογικό περιβάλλον.
Για το υπόλοιπο του 2026, το ζητούμενο είναι οι ελεγκτικές παρεμβάσεις να συνδυάζουν αποτελεσματικότητα, τεκμηρίωση και αναλογικότητα. Από την πλευρά τους, οι επιχειρήσεις έχουν συμφέρον να αντιμετωπίζουν τη φορολογική συμμόρφωση ως σταθερή λειτουργική διαδικασία και όχι ως έκτακτη προετοιμασία όταν γνωστοποιείται ένας έλεγχος.