Μετά τα επεισόδια και τις λεηλασίες της 17ης και 18ης Οκτωβρίου, καταστηματάρχες στο Παρίσι και σε άλλες γαλλικές πόλεις προμηθεύονται μέσα αυτοάμυνας, φοβούμενοι νέες επιθέσεις. Οι αρχές, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η προστασία της περιουσίας δεν δικαιολογεί ανεξέλεγκτη χρήση βίας.
Η ενίσχυση των αστυνομικών δυνάμεων στο μέγιστο δυνατό επίπεδο, την οποία ανακοίνωσε η γαλλική κυβέρνηση, φαίνεται πως δεν ήταν αρκετή. Ούτε οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας. Στο κέντρο του Παρισιού, ορισμένοι καταστηματάρχες. προμηθεύονται μέσα αυτοάμυνας. Πρόκειται κυρίως για μικρούς εμπόρους, οι οποίοι αισθάνθηκαν ότι η αστυνομία τούς εγκατέλειψε το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. Τώρα προετοιμάζονται να υπερασπιστούν μόνοι τους τις επιχειρήσεις τους, όπως η Κλοντί, ιδιοκτήτρια βιετναμέζικου εστιατορίου, η οποία προμηθεύτηκε συσκευή ηλεκτρικής εκκένωσης (taser) και γκλομπ. Η 37χρονη σχεδιάζει να παραμείνει στο κατάστημά της όλη τη νύχτα του Σαββάτου 17/10. Όπως ανέφερε στο Radio France, κατά τη διάρκεια των επεισοδίων στις 17 Οκτωβρίου, έμεινε στο εστιατόριό της έως τις δύο τα ξημερώματα, ενώ οι λεηλατητές χτυπούσαν την πόρτα και την απειλούσαν.
«Δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε στην αστυνομία για να μας προστατεύσει. Πρέπει να στηριζόμαστε μόνο στον εαυτό μας», είπε η γυναίκα, αναγνωρίζοντας ότι η επιλογή της ενδέχεται να είναι επικίνδυνη ή παράνομη.
Περίπου 500 μέτρα από το κατάστημα της Κλοντί, ο Ιβ Γκολετί, ιδιοκτήτης του παλαιότερου οπλοπωλείου στο Παρίσι, ανέφερε ότι τα προϊόντα που έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση αυτή την περίοδο, είναι τα σπρέι αυτοάμυνας και οι συσκευές που εκτοξεύουν δύο ριπές αερίου. Όπως ανέφερε στο Radio France, οι πωλήσεις του έχουν δεκαπλασιαστεί από το Σάββατο 17/10. Οι πελάτες του, είπε, είναι «έμποροι, εστιάτορες και άνθρωποι που έχουν να αντιμετωπίσουν συμμορίες αλητών και βαρβάρων, οι οποίοι εισέβαλαν στα καταστήματά τους».
Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν πουλά θανατηφόρα όπλα, για την κατοχή των οποίων απαιτείται ειδική άδεια. Από τους δεκάδες καταστηματάρχες που τον έχουν επισκεφθεί, «κανείς δεν μου ζήτησε τέτοια όπλα, εκτός από ένα ή δύο άτομα, τα οποία καταφέραμε γρήγορα να μεταπείσουμε».
«Οι άνθρωποι έχουν τραυματιστεί ψυχολογικά. Πολλοί βρέθηκαν εγκλωβισμένοι στα καταστήματά τους μαζί με τις συμμορίες των λεηλατητών. Φοβήθηκαν πάρα πολύ», δήλωσε ο Ιβ Γκολετί.
Ο Φιλίπ, 62 ετών, βγαίνει από το κατάστημα κρατώντας μια μεγάλη τσάντα, μέσα στην οποία βρίσκονται δακρυγόνα και ένα όπλο με σφαίρες από καουτσούκ.
«Είμαστε πλέον αναγκασμένοι να οπλιστούμε… Δεν είναι δυνατόν να βλέπουμε βίντεο με ανθρώπους που δέχονται κλωτσιές στο κεφάλι, ενώ προσπαθούν να προστατεύσουν τα καταστήματά τους», είπε χαρακτηριστικά.
Μέχρι πού θα φτάσουν οι καταστηματάρχες για να προστατεύσουν τις επιχειρήσεις τους;
Μετά τα επεισόδια της 17ης Οκτωβρίου, ορισμένοι καταστηματάρχες αγόρασαν εξοπλισμό αυτοάμυνας, προετοιμαζόμενοι για τις νέες διαδηλώσεις του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου. Ωστόσο, ο νόμος θέτει αυστηρά όρια ανάμεσα στην προστασία της περιουσίας και τη νόμιμη άμυνα.
Στην Τουλούζη, ένας καταστηματάρχης δήλωσε στην εφημερίδα La Dépêche ότι αγόρασε δύο συσκευές ηλεκτρικής εκκένωσης και δύο δακρυγόνα σπρέι, μετά τα επεισόδια της 17ης Οκτωβρίου. Στο Σεντ-Ετιέν, οπλοπωλείο εξάντλησε τα αποθέματα δακρυγόνων λόγω της αυξημένης ζήτησης.
«Δεν θα φανταζόμουν ποτέ ότι θα φτάναμε ως εδώ», είπε, απορρίπτοντας, ωστόσο, την ιδέα της δημιουργίας ομάδας πολιτοφυλακής.
Αυστηρά όρια στη νόμιμη άμυνα
Ωστόσο, η κατοχή μέσων αυτοάμυνας δεν επιτρέπει την ανεξέλεγκτη χρήση τους. Σύμφωνα με το άρθρο 122-5 του γαλλικού Ποινικού Κώδικα, η νόμιμη άμυνα προϋποθέτει άμεση, αναγκαία και ανάλογη αντίδραση απέναντι σε άδικη επίθεση. Η νόμιμη άμυνα μπορεί να εφαρμοστεί και για την προστασία περιουσιακών στοιχείων, με σκοπό να σταματήσει μια κλοπή ή μια πράξη φθοράς που βρίσκεται σε εξέλιξη. Δεν μπορεί, ωστόσο, να δικαιολογήσει ποτέ την εκ προθέσεως ανθρωποκτονία.
Στη Γαλλία, οι ενήλικοι μπορούν να αγοράσουν ορισμένα είδη αυτοάμυνας, όπως σπρέι δακρυγόνων έως 100 ml και γκλομπ. Η μεταφορά τους σε δημόσιο χώρο, ωστόσο, απαιτεί νόμιμη αιτιολόγηση, ενώ η χρήση τους υπόκειται στους κανόνες της νόμιμης άμυνας.
«Η νόμιμη απόκτηση ενός όπλου δεν παρέχει κανένα επιπλέον δικαίωμα να χτυπήσει ή να απειλήσει κάποιος ένα άτομο που δεν αποτελεί άμεσο κίνδυνο», επισημαίνει η δικηγόρος ποινικού δικαίου Μαργκό Καστέξ.
Ενόψει των διαδηλώσεων του Σαββάτου 24 Οκτωβρίου, ο Αλέν Ντι Κρεσενζό, πρόεδρος της CCI France, του δικτύου των εμπορικών και βιομηχανικών επιμελητηρίων της Γαλλίας, καλεί τους καταστηματάρχες να μην επιχειρούν να αποδώσουν δικαιοσύνη μόνοι τους και να «αφήσουν την αστυνομία να κάνει τη δουλειά της».
Οι συστάσεις των αρχών και η ενίσχυση της ιδιωτικής ασφάλειας
Ο αστυνομικός διευθυντής του Παρισιού, Πατρίς Φορ, συνέστησε στους καταστηματάρχες να ενισχύσουν την ασφάλεια των επιχειρήσεών τους, ελέγχοντας τα συστήματα συναγερμού, προστατεύοντας τις βιτρίνες τους και προσαρμόζοντας τα ωράρια λειτουργίας. Πρότεινε επίσης την προσφυγή σε ιδιωτικές υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι οδηγίες αυτές προκάλεσαν αντιδράσεις, καθώς θεωρήθηκε ότι ενδέχεται να ενθαρρύνουν τους εμπόρους να αναλάβουν οι ίδιοι την προστασία τους. Ο Φορ αναγνώρισε ότι η διατύπωσή του ήταν «μάλλον ατυχής», επαναλαμβάνοντας ότι η ασφάλεια των καταστημάτων αποτελεί ευθύνη του κράτους και ότι τα μέτρα προφύλαξης πρέπει να συμπληρώνουν τη δράση της αστυνομίας.
Την ίδια ώρα, αυξάνεται η ζήτηση για ιδιωτικούς φύλακες, κυρίως από φαρμακεία και κοσμηματοπωλεία που ανησυχούν για νέες επιθέσεις. Ορισμένες εταιρείες προτιμούν να προσλαμβάνουν άοπλους φύλακες, ωστόσο το κόστος των υπηρεσιών αυτών αποτελεί σημαντική οικονομική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολλοί δημιουργοί περιεχομένου εκμεταλλεύονται την κατάσταση για να προωθήσουν λύσεις αυτοάμυνας.
Ο Άντι Κοπς, δημοτικός αστυνομικός και influencer, προώθησε στους περίπου 334.000 ακολούθους του στο Instagram τις υπηρεσίες μιας ιδιωτικής εταιρείας που ειδικεύεται στην προσωπική προστασία και δηλώνει ότι απασχολεί πρώην στρατιωτικούς, αστυνομικούς και χωροφύλακες.
«Καταστηματάρχες: προβλέψτε, προστατευτείτε, ασφαλιστείτε», προτρέπει τους ακολούθους του. «Μην περιμένετε μέχρι την τελευταία στιγμή για να δράσετε».
Ο Τσάρλι Μομπέρ, influencer στον χώρο του fitness με έδρα το Μονπελιέ, δημιούργησε μέσα σε λίγες ημέρες την ιστοσελίδα Alpha Rise, η οποία παρουσιάζεται ως πλατφόρμα «αλληλοβοήθειας πολιτών» και προβλέπει την ενεργό υποστήριξη καταστηματαρχών.
«Από τη στιγμή που το κράτος δεν κάνει τη δουλειά του, θα πρέπει να την κάνουμε εμείς στη θέση του», υποστήριξε σε βίντεό του στο Instagram.
«Δεν πρόκειται να δεχτούμε να δούμε ξανά ανθρώπους να λιντσάρονται επειδή προσπαθούν να υπερασπιστούν την επιχείρησή τους», δήλωσε ο influencer, όπως αναφέρει η γαλλική εφημερίδα Le Monde.
Η προσέγγιση αυτή, ωστόσο, παραβλέπει ότι η νόμιμη άμυνα υπόκειται σε αυστηρούς περιορισμούς και ότι κάθε βίαιη πράξη με σκοπό την αυτοδικία μπορεί γρήγορα να μετατραπεί σε ποινικό αδίκημα.
Ο Μορζάκ, δημιουργός περιεχομένου με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα όπλα και 187.000 ακολούθους στο YouTube, χρησιμοποίησε εικόνες από την επίθεση σε κατάστημα βιντεοπαιχνιδιών στη Νίκαια, προκειμένου να προωθήσει τη χρήση «νόμιμων και μη θανατηφόρων μέσων αυτοάμυνας».
Όπως είναι φυσικό, η τάση αυτή προκαλεί ανησυχία για ενδεχόμενη κλιμάκωση της βίας. Παρότι οι έμποροι επιδιώκουν να προστατεύσουν τις επιχειρήσεις και την περιουσία τους, οι αρχές και νομικοί προειδοποιούν ότι η αυτοδικία μπορεί να έχει σοβαρές ποινικές συνέπειες. Το βασικό ζητούμενο παραμένει η προστασία των καταστημάτων χωρίς να ενθαρρύνεται η αντιπαράθεση με τους δράστες ή να υποκαθίσταται ο ρόλος των δυνάμεων ασφαλείας.