Η γερμανική βιομηχανία βρίσκεται μπροστά σε μια από τις μεγαλύτερες μεταμορφώσεις των τελευταίων δεκαετιών. Εργοστάσια που κατασκευάζουν αυτοκίνητα και εξαρτήματα στρέφονται πλέον προς την άμυνα, εργαζόμενοι επανεκπαιδεύονται για στρατιωτικές γραμμές παραγωγής και όμιλοι που έχτισαν την ισχύ τους πάνω στην αυτοκίνηση βλέπουν στις αμυντικές δαπάνες μια νέα πηγή ανάπτυξης. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα έρχεται από τη Volkswagen: το εργοστάσιό της στο Osnabrück, όπου σήμερα παράγεται το T-Roc Cabriolet, πρόκειται μετά το τέλος της παραγωγής αυτοκινήτων το 2027 να μετατραπεί σταδιακά σε κέντρο αμυντικής τεχνολογίας.Η αλλαγή δεν είναι μεμονωμένη. Η Γερμανία σχεδιάζει αμυντικές δαπάνες περίπου €700 δισ. μέσα στην επόμενη πενταετία, δημιουργώντας μια τεράστια νέα αγορά για βιομηχανίες, προμηθευτές, εταιρείες τεχνολογίας και κατασκευαστές οχημάτων.
Από το T-Roc στο Iron Dome
Το εργοστάσιο της Volkswagen στο Osnabrück είναι ίσως η πιο συμβολική εικόνα της αλλαγής.Η παραγωγή αυτοκινήτων θα σταματήσει το καλοκαίρι του 2027 και Volkswagen, το κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας και η Aurelius Capital έχουν συμφωνήσει σε βασικούς όρους για τη μετάβαση της μονάδας σε νέα ιδιοκτησιακή και παραγωγική εποχή.Το σχέδιο προβλέπει τη σταδιακή μετατροπή του εργοστασίου σε κέντρο λύσεων ασφάλειας και άμυνας. Πρώτος μεγάλος βιομηχανικός συνεργάτης προορίζεται να είναι η ισραηλινή Rafael Advanced Defense Systems, κατασκευάστρια του συστήματος αεράμυνας Iron Dome.Στο Osnabrück σχεδιάζεται η παραγωγή συστημάτων και εξαρτημάτων αεράμυνας για τη Γερμανία και την ευρωπαϊκή αγορά.Έτσι, μια παραγωγική εγκατάσταση που για δεκαετίες ήταν συνδεδεμένη με την αυτοκινητοβιομηχανία περνά στην καρδιά της ευρωπαϊκής αμυντικής οικονομίας.
Περίπου 1.200 θέσεις εργασίας διασώζονται
Η οικονομική σημασία της συμφωνίας φαίνεται κυρίως στην απασχόληση.Το εργοστάσιο διαθέτει σήμερα περίπου 1.800 εργαζομένους. Το νέο σχήμα προβλέπει μια βασική δύναμη περίπου 1.200 θέσεων εργασίας, για τις οποίες έχει συμφωνηθεί προστασία της απασχόλησης έως το τέλος του 2029.Οι εργαζόμενοι και οι μαθητευόμενοι θα πρέπει σταδιακά να αποκτήσουν νέες δεξιότητες για τις απαιτήσεις της αμυντικής παραγωγής.Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά επιχειρήματα υπέρ της στροφής προς την άμυνα: παραγωγικές μονάδες που κινδυνεύουν να κλείσουν λόγω της κρίσης της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας μπορούν να αποκτήσουν δεύτερη ζωή.
Το MoneyPress έχει ήδη αναλύσει πώς η γερμανική βιομηχανία επιχειρεί να μετατρέψει την κρίση σε αμυντική ανάπτυξη. Τώρα, όμως, αυτή η μετάβαση περνά από τα σχέδια στις πραγματικές γραμμές παραγωγής.
Η κρίση του αυτοκινήτου επιταχύνει την αλλαγή
Η εξέλιξη δεν θα μπορούσε να γίνει κατανοητή χωρίς την πίεση που δέχεται η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία.Volkswagen και άλλοι κατασκευαστές βρίσκονται αντιμέτωποι με υψηλό ενεργειακό και εργασιακό κόστος, ασθενέστερη ευρωπαϊκή ζήτηση και κυρίως με την αυξανόμενη πίεση από τους Κινέζους κατασκευαστές ηλεκτρικών αυτοκινήτων.Η Volkswagen εφαρμόζει εκτεταμένο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, με περικοπές θέσεων εργασίας και επανεξέταση της παραγωγικής δυναμικότητας αρκετών γερμανικών μονάδων.
Έτσι δημιουργείται μια παράδοξη συνθήκη: την ώρα που η παραγωγική δυναμικότητα στην αυτοκίνηση περισσεύει, η αμυντική βιομηχανία χρειάζεται περισσότερα εργοστάσια, μηχανικούς, μεταλλουργικές εγκαταστάσεις και εξειδικευμένους εργαζομένους.
Η Rheinmetall δείχνει τον δρόμο
Η στροφή από την αυτοκινητοβιομηχανία προς την άμυνα έχει ήδη αρχίσει να αποκτά πραγματική βιομηχανική υπόσταση.Η Rheinmetall έχει κινηθεί προς την αξιοποίηση παραγωγικών εγκαταστάσεων που προηγουμένως συνδέονταν με τον κλάδο του αυτοκινήτου, ενώ εταιρείες όπως Daimler Truck, Schaeffler και Deutz εξετάζουν ή αναπτύσσουν μεγαλύτερη παρουσία στην αμυντική αλυσίδα.Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στα άρματα μάχης και τα πυρομαχικά.Η σύγχρονη αμυντική βιομηχανία χρειάζεται κινητήρες, ηλεκτρονικά, αισθητήρες, οχήματα, drones, λογισμικό, συστήματα επικοινωνίας, γεννήτριες και χιλιάδες διαφορετικά εξαρτήματα.Αυτό δημιουργεί τεράστια περιθώρια για εταιρείες που μέχρι σήμερα δεν θεωρούνταν αμυντικές.
Το «ποτάμι» των €700 δισ.
Πίσω από όλα βρίσκεται το χρήμα.Το Βερολίνο έχει εγκαταλείψει μεγάλο μέρος των δημοσιονομικών περιορισμών που χαρακτήριζαν τη γερμανική οικονομική πολιτική για δεκαετίες και κατευθύνει πρωτοφανή κεφάλαια προς άμυνα και υποδομές.Για το 2027, οι αμιγώς αμυντικές δαπάνες προβλέπεται να αυξηθούν στα €109 δισ., ενώ η ευρύτερη χρηματοδότηση για την ασφάλεια υπολογίζεται στα €130,1 δισ.
Παράλληλα, τα συνολικά επενδυτικά κονδύλια του γερμανικού προϋπολογισμού προβλέπεται να αυξηθούν από €78,9 δισ. το 2025 στα €117,5 δισ. το 2027.Για μια οικονομία που επί χρόνια αντιμετώπιζε ασθενείς επενδύσεις, χαμηλή ανάπτυξη και προβλήματα ανταγωνιστικότητας, η νέα κρατική ζήτηση μπορεί να λειτουργήσει ως ισχυρό βιομηχανικό πρόγραμμα.
Drones αντί για εξαρτήματα αυτοκινήτων
Η αλλαγή επεκτείνεται και στις νεότερες τεχνολογικές εταιρείες.Η γερμανική ARX Robotics έχει απευθυνθεί στην αυτοκινητοβιομηχανία και στους προμηθευτές της αναζητώντας παραγωγική δυναμικότητα για στρατιωτικά μη επανδρωμένα οχήματα.Το πλεονέκτημα των αυτοκινητοβιομηχανιών είναι προφανές: διαθέτουν εργοστάσια μεγάλης κλίμακας, αυτοματοποιημένες γραμμές παραγωγής, τεχνικό προσωπικό και οργανωμένες εφοδιαστικές αλυσίδες.Ακριβώς αυτά χρειάζεται σήμερα η ευρωπαϊκή άμυνα για να περάσει από μικρές σειρές εξειδικευμένων προϊόντων σε μαζική βιομηχανική παραγωγή.
Η μεγάλη ευκαιρία και για τους προμηθευτές
Η μετάβαση δημιουργεί μια ολόκληρη νέα αγορά γύρω από τους μεγάλους αμυντικούς ομίλους.Δεν θα κερδίσουν μόνο Rheinmetall, KNDS ή οι κατασκευαστές πυραυλικών συστημάτων. Χιλιάδες μικρότερες επιχειρήσεις μπορούν να μπουν στις νέες αλυσίδες προμηθειών.Μεταλλουργία, ηλεκτρονικά, καλωδιώσεις, μηχανουργεία ακριβείας, μπαταρίες, οπτικά συστήματα, software και κυβερνοασφάλεια αποτελούν πλέον τμήματα μιας αγοράς με πολυετείς κρατικές συμβάσεις.
Το ίδιο φαινόμενο αρχίζει να εμφανίζεται και στην Ελλάδα, όπου οι μεγάλες επενδύσεις στην άμυνα δημιουργούν νέες ευκαιρίες για την εγχώρια βιομηχανία και τις τεχνολογικές επιχειρήσεις.
Από το «Made in Germany» στο «Defence made in Germany»
Η Γερμανία δεν εγκαταλείπει την αυτοκινητοβιομηχανία. Παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς αυτοκινήτων παγκοσμίως.Αλλά η βιομηχανική της ταυτότητα γίνεται πλέον πιο πολυδιάστατη.Η εικόνα ενός εργοστασίου Volkswagen που σταματά να παράγει T-Roc και προετοιμάζεται για συστήματα αεράμυνας αποτυπώνει ίσως καλύτερα από οποιοδήποτε οικονομικό στατιστικό τη μεταμόρφωση που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Για δεκαετίες, η γερμανική οικονομία στηρίχθηκε στα αυτοκίνητα, τα μηχανήματα, τις χημικές βιομηχανίες και τις εξαγωγές προς την Κίνα.Τώρα ένα μέρος του παραγωγικού της μοντέλου στρέφεται προς την άμυνα.Και όταν πίσω από αυτή τη μεταβολή βρίσκεται μια αγορά περίπου €700 δισ. σε πέντε χρόνια, η αλλαγή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί προσωρινή.