Η οικονομική θεωρία έχει γνωρίσει κατά καιρούς σπουδαίους εκφραστές, από τον Άνταμ Σμιθ μέχρι τον Τζον Μέιναρντ Κέινς.
Στην εγχώρια πολιτική σκηνή, ωστόσο, ο Αλέξης Τσίπρας, τέως πρωθυπουργός, νυν αρχηγός της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης και πρώην αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ, έχει... καταφέρει να ιδρύσει μια ολόκληρη δική του σχολή σκέψης. Πρόκειται για την οικονομική αντίληψη των "δωρεάν παροχών", μια μοναδική θεωρία όπου τα λεφτά "φυτρώνουν" σε... δέντρα, οι αγορές υποτάσσονται με ένα νόμο και ένα άρθρο, και ο πλούτος παράγεται μαγικά μέσα από την κρατική γραφειοκρατία, χωρίς να χρειάζεται καμία απολύτως μεταρρύθμιση.
Χθες, παρουσιάζοντας το πρόγραμμα της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης από τη Θεσσαλονίκη, το μόνο που κατάφερε είναι να προκαλέσει... πονοκέφαλο με τον τελικό λογαριασμό, ο οποίος ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ. Χάνεις τον λογαριασμό, οπότε δεν ασχολείσαι με όσα είπε, καθώς δεν έχουν καμία σημασία. Για την ακρίβεια, αν κάνεις τη... σούμα, τότε αντιλαμβάνεσαι ότι εάν και εφόσον όλα αυτά γίνουν πράξη, τότε οι αγορές θα μας στείλουν στον... διάβολο και η χώρα θα ξαναμπεί σε περιπέτειες, ανάλογες με αυτές της μνημονιακής περιόδου. Όσο για τα "τσιτάτα" για τα κόμματα που χρεοκόπησαν τη χώρα, μάλλον θα έπρεπε να είναι πιο προσεκτικός, γιατί αυτός και το κόμμα του πλειοδοτούσαν κάθε φορά που γίνονταν παροχές με δανεικά.
Παρακολουθώντας την οικονομική ατζέντα που σταθερά πρόβαλε, δεν μπορεί κανείς να μην εντυπωσιαστεί από το μέγεθος των αντιφάσεων του. Η "συνταγή" είναι πάντα η ίδια. Κύρια χαρακτηριστικά είναι οι υποσχέσεις προς τους πάντες, η μηδενική κοστολόγηση, ένας διάχυτος, παλαιομοδίτικος κρατισμός που αγνοεί επιδεικτικά τους βασικούς κανόνες της παγκόσμιας αγοράς και φυσικά το... θράσος!
Η επιλογή του Τσίπρα να μιλήσει πρώτος χρονικά σε καθαρά δικό του κοινό, αποτελεί μια κίνηση απελπισίας, η οποία είχε ως στόχο την αποφυγή της άμεσης πίεσης και της αντιπαράθεσης. Ήθελε μέσα σε ένα προστατευμένο περιβάλλον να προβάλλει τις "αερολογίες" του με ορίζοντα τετραετίας. Με αυτόν τον τρόπο, ο αρχηγός της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης πρόβαλε το αφήγημα της χωρίς τον κίνδυνο άμεσων και -κυρίως- "επώδυνων" ερωτήσεων που θα μπορούσαν να αμαυρώσουν το επικοινωνιακό λανσάρισμα της νέας του ατζέντας πριν από την εμφάνιση του Πρωθυπουργού.
Η "επιστήμη" του "θα σας δώσουμε", αλλά χωρίς να... ξέρετε τον τελικό λογαριασμό!
Η δεύτερη μεγάλη σταθερά της πολιτικής του παρουσίας του Τσίπρα είναι η απόλυτη άρνηση της αριθμητικής.
Οι οικονομικές προτάσεις και τα προγράμματα που παρουσίαζε κατά καιρούς έμοιαζαν περισσότερο με γράμμα στον... Άγιο Βασίλη παρά με σοβαρά κυβερνητικά σχέδια. Υποσχέσεις για αυξήσεις μισθών, μειώσεις φόρων, κρατικοποιήσεις επιχειρήσεων και παροχές προς κάθε κοινωνική ομάδα, όλα μαζί, ταυτόχρονα και χωρίς καμία κοστολόγηση. Όταν οι δημοσιογράφοι ή οι πολιτικοί του αντίπαλοι τολμούσαν να ρωτήσουν "πού θα βρεθούν τα λεφτά;", η απάντηση ήταν μια αόριστη αναφορά στη "φορολόγηση του πλούτου" και στην πάταξη της φοροδιαφυγής μέσω κρατικών ελέγχων. Πρόκειται για την απόλυτη άγνοια του τύπου που δεν γνωρίζει πώς λειτουργεί η πραγματική οικονομία.
Στο δικό του... σύμπαν, ο πλούτος είναι μια "πίτα" που απλώς χρειάζεται έναν κρατικό υπάλληλο να τη μοιράσει, και όχι ένα ζωντανός οργανισμός που απαιτεί κίνητρα, επενδύσεις και ασφάλεια για να μεγαλώσει. Η ιδέα ότι μπορείς να αυξήσεις τον πλούτο μιας χώρας απλώς "διατάζοντας" την αύξηση του με νόμο είναι τουλάχιστον γραφική. Οι πολίτες είδαν τις τσέπες τους να αδειάζουν από την έμμεση και άμεση φορολογία, την ώρα που άκουγαν για μια εικονική πραγματικότητα όπου το κράτος-"πατερούλης" θα μεριμνούσε για τα πάντα.
Ο κρατισμός ως... αντίδοτο στην παγκόσμια αγορά
Για τον τέως πρωθυπουργό, οι αγορές είναι ένας εχθρικός, σκοτεινός μηχανισμός που σκοπό έχει να βλάψει τους πολίτες, εκτός αν το κράτος παρέμβει για να τις βάλει στη θέση τους.
Η πεποίθηση ότι το "περισσότερο κράτος" είναι η λύση για κάθε πρόβλημα αποτελεί τον πυρήνα της ιδεολογίας του. Πώς συμβιβάζεται όμως να μιλάς για ανάπτυξη και σύγχρονη οικονομία, όταν αγνοείς επιδεικτικά τους κανόνες της προσφοράς και της ζήτησης; Όταν θεωρείς ότι οι τιμές των προϊόντων, η ενέργεια ή οι μισθοί μπορούν να καθορίζονται με διοικητικές αποφάσεις, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη το διεθνές περιβάλλον και η ανταγωνιστικότητα;
Η άρνηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων είναι χαρακτηριστική. Για την οικονομική του ατζέντα, λέξεις όπως "αξιολόγηση", "ιδιωτικοποίηση", "σύμπραξη δημοσίου και ιδιωτικού τομέα" ή "ευελιξία" θεωρούνται αναθεματισμένες και φυσικά δεν ακούστηκαν ούτε στο χθεσινό... σόου στη Θεσσαλονίκη. Η "συνταγή" ήταν πάντα η επιστροφή σε ένα μοντέλο των δεκαετιών του '80 και του '90, με τον διογκωμένο δημόσιο τομέα, τα κρατικά μονοπώλια, τη γραφειοκρατία και τη διαφθορά. Μόνο που αυτό το μοντέλο χρεοκόπησε τη χώρα, κάτι που φαίνεται να ξεχνά με εκπληκτική ευκολία.
Το... μυθικό "μαξιλάρι" των 37 δισ. ευρώ και η πικρή αλήθεια
Το αγαπημένο αφήγημα της "επιτυχημένης διαχείρισης Τσίπρα", είναι το περίφημο "μαξιλάρι" των 37 δισ. ευρώ.
Χθες, στη Θεσσαλονίκη, τον ακούσαμε να περηφανεύεται και τον είδαμε να... φαντάζεται ότι αποτελεί δεινό διαχειριστή που μέσα από την ανάπτυξη και την προσέλκυση επενδύσεων, κατάφερε να γεμίσει τα κρατικά ταμεία! Η πραγματικότητα, όμως, έχει τη δυσάρεστη τάση να χαλάει τις όμορφες ιστορίες της Αριστεράς.
Από αυτά τα 37 δισ. ευρώ, τα 24 δισεκατομμύρια δεν ήταν προϊόν πλεονάσματος ή οικονομικής άνθησης. Ήταν το αναγκαστικό προϊόν του τρίτου μνημονίου – εκείνου που υπεγράφη "με ένα άρθρο και ένα νόμο" αλλά από την... ανάποδη. Ήταν δανεικά χρήματα, με αυστηρούς όρους, που παρέμεναν κλειδωμένα για να διασφαλίσουν την αξιοπιστία της χώρας, την οποία η ίδια η διακυβέρνηση του είχε προηγουμένως κλονίσει με τα πειράματα του 2015.
Και τι απέγινε το υπόλοιπο ποσό; Εδώ κρύβεται το πραγματικό "θαύμα" της "Πρώτης Φοράς Αριστερά". Τα υπόλοιπα δισεκατομμύρια συγκεντρώθηκαν μέσα από μια πρωτοφανή, εξοντωτική υπερ-φορολόγηση που ρήμαξε την ελληνική επιχειρηματικότητα και τη μεσαία τάξη. Για να δημιουργηθεί το περίφημο "μαξιλάρι", ξεζουμίστηκε κάθε παραγωγικό κύτταρο της οικονομίας, καθώς δεν έβγαιναν οι αριθμοί, ώστε να εγκριθεί το τρίτο πρόγραμμα δανεισμού, το οποίο συνοδεύτηκε από εκατοντάδες αχρείαστα μέτρα, αφού δεν κατέστη δυνατή η... κατάργηση "με ένα νόμο και ένα άρθρο"! Οι επιχειρήσεις γονάτισαν κάτω από το βάρος των ασφαλιστικών εισφορών και των φόρων, οι επενδύσεις πάγωσαν και η χώρα οδηγήθηκε σε μια παρατεταμένη στασιμότητα, την ώρα που η υπόλοιπη Ευρώπη "έτρεχε" με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και "έβρεχε" καταρρακτωδώς χρήμα με μηδενικά επιτόκια. Ζήτω ο Τσίπρας!
Η σύγκριση που... πονάει
Η απόσταση που χωρίζει τον Τσίπρα από τον Κυριάκο Μητσοτάκη, μεγάλωσε ακόμη περισσότερο μετά τα όσα ανακοίνωσε στη Θεσσαλονίκη.
Απέναντι σε αυτή την οικονομική φιλοσοφία της ουτοπίας και του κρατικού εναγκαλισμού, η σύγκριση με την οικονομική πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη αποδεικνύεται αμείλικτη και αναδεικνύει το έλλειμμα ρεαλισμού της αριστερής ατζέντας. Από τη μία πλευρά, έχουμε μια πολιτική που βασίζεται στην τιμωρητική φορολόγηση, την καχύποπτη αντιμετώπιση των επενδύσεων και τις ανεφάρμοστες υποσχέσεις.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη παρουσιάζει ένα τελείως διαφορετικό υπόδειγμα, το οποίο χαρακτηρίζεται από τη σταδιακή αλλά σταθερή μείωση δεκάδων φόρων και εισφορών, την προσέλκυση κολοσσών της παγκόσμιας τεχνολογίας και της βιομηχανίας, την ψηφιοποίηση του κράτους και τις ξένες άμεσες επενδύσεις. Ο Τσίπρας θεωρεί ότι η ανάπτυξη έρχεται με κρατικά επιδόματα, αλλά την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας απέδειξε ότι η πραγματική και βιώσιμη αύξηση των εισοδημάτων έρχεται μέσα από τη δημιουργία νέων, καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας στον ιδιωτικό τομέα.
Η μείωση της ανεργίας σε μονοψήφια νούμερα και η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας για τη χώρα είναι αποτελέσματα που δεν επιτεύχθηκαν με "μαγικά"... ραβδιά, αλλά με σκληρές, κοστολογημένες μεταρρυθμίσεις και σοβαρότητα που αναγνωρίστηκε διεθνώς. Η διαφορά είναι χαώδης. Από τη μία πλευρά, η οικονομία της θεωρίας, του λαϊκισμού και των κούφιων συνθημάτων και από την άλλη, η οικονομία των αποτελεσμάτων, των αριθμών και της πραγματικής προόδου.
Το πάθημα που δεν έγινε ποτέ μάθημα
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο στην οικονομική ρητορική του Αλέξη Τσίπρα είναι ότι δεν έδειξε να διδάσκεται τίποτα από τα παθήματα του παρελθόντος.
Ακόμα και μετά την ξεκάθαρη απόρριψη των πολιτικών του από τους ίδιους τους πολίτες και τις αγορές, επιμένει να παρουσιάζει τις ίδιες χρεοκοπημένες ιδέες με νέο περιτύλιγμα. Άλλωστε, δεν θα μπορούσε να πράξει και διαφορετικά, καθώς απευθύνεται στο ίδιο ακροατήριο "κολλημένων", που δεν μπορούν να αντιληφθούν τι συμβαίνει στον γύρω κόσμο και έχουν στο μυαλό τους τον κομμουνισμό και τον... Ανδρέα!
Η ψευδαίσθηση ότι μπορείς να γεμίσεις τις τσέπες των πολιτών χωρίς να παράγεις νέο πλούτο, χωρίς να αλλάξεις τις δομές του κράτους και χωρίς να κάνεις τη χώρα ελκυστική για κεφάλαια, κατέρρευσε με πάταγο. Η ιστορία έγραψε ότι η οικονομική του ατζέντα ήταν τελικά πολύ... λίγη για να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις ενός σύγχρονου, παγκοσμιοποιημένου κόσμου, αφήνοντας πίσω της μόνο αντιφάσεις και μια βαριά κληρονομιά χαμένων ευκαιριών.
Η διακυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα λειτούργησε ως ένα ζωντανό παράδειγμα προς αποφυγή, αποδεικνύοντας ότι όταν η πολιτική ηγεσία κινείται σε ένα φανταστικό σύμπαν, τότε ο λογαριασμός έρχεται στην κοινωνία και μάλιστα με... ΦΠΑ πολυτελείας! Γι αυτό όταν έρθει η ώρα της κάλπης, καλό είναι να "φρεσκάρουμε" τη μνήμη μας, επιστρέφοντας για λίγα λεπτά στην περίοδο 2015-2019! Όλα τα υπόλοιπα και τα ευκόλως εννοούμενα, παραλείπονται...