Η αξία ενός ακινήτου σε διεθνές και εγχώριο επίπεδο δεν καθορίζεται πλέον μόνο από τη θέση, τα τετραγωνικά ή την ηλικία του κτιρίου. Στις σύγχρονες πόλεις, όπου η κλιματική κρίση, οι ενεργειακές πιέσεις και οι κοινωνικές ανισότητες συνυπάρχουν, ο καθοριστικός παράγοντας είναι οι υποδομές. Όχι μόνο οι ορατές, δρόμοι, δίκτυα, μέσα μεταφοράς και έργα αστικής ανάπλασης, αλλά και εκείνες που λειτουργούν ως μηχανισμοί ασφάλειας, ανθεκτικότητας και μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.
Διεθνείς οργανισμοί συμφωνούν ότι η ανθεκτικότητα των υποδομών αποτελεί πλέον βασικό κριτήριο οικονομικής σταθερότητας και επενδυτικής ασφάλειας. Ο ΟΟΣΑ επισημαίνει ότι οι πόλεις που επενδύουν σε υποδομές ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή μειώνουν δραστικά τον μακροπρόθεσμο οικονομικό κίνδυνο και προστατεύουν την αξία των περιουσιακών στοιχείων τους, συμπεριλαμβανομένων των ακινήτων.
Η αγορά ακινήτων βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Σύμφωνα με ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας, το real estate αποτελεί το μεγαλύτερο απόθεμα πλούτου στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες και είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένο στους κλιματικούς κινδύνους, από πλημμύρες και καύσωνες έως ενεργειακή ανασφάλεια. Περιοχές χωρίς επαρκείς υποδομές προσαρμογής καταγράφουν αυξημένο επενδυτικό ρίσκο και μεγαλύτερη μεταβλητότητα στις αξίες.
Υποδομές, ανθεκτικότητα και αξία ακινήτων
Ταυτόχρονα, οι αστικές αναπλάσεις, στο διεθνές περιβάλλον, αντιμετωπίζονται πλέον ως σύνθετα έργα υποδομής και όχι ως απλές παρεμβάσεις αστικού καλλωπισμού. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων τονίζει ότι οι αναπλάσεις που ενσωματώνουν βιώσιμες υποδομές, πράσινες λύσεις και ανθεκτικότητα αποδίδουν πολλαπλασιαστικά οφέλη στην αξία των ακινήτων και στη λειτουργικότητα των πόλεων.
Η ελληνική πραγματικότητα επιβεβαιώνει αυτή τη σύνδεση. Σύμφωνα με ανάλυση του ΙΟΒΕ για τον κλάδο των κατασκευών και των υποδομών, οι επενδύσεις σε δημόσια έργα και αστικές παρεμβάσεις αποτελούν βασικό μοχλό όχι μόνο για την οικονομική δραστηριότητα, αλλά και για τη διαμόρφωση σταθερού περιβάλλοντος στην αγορά ακινήτων. Το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι η ωρίμανση έργων, η ποιότητα του σχεδιασμού και η συνέπεια στην υλοποίηση επηρεάζουν άμεσα την ελκυστικότητα περιοχών και τη βιωσιμότητα των επενδύσεων.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρόλος των υποδομών επαναπροσδιορίζεται. Όπως έχει επισημάνει, μιλώντας πρόσφατα στο Συνέδριο του ΤΜΕΔΕ ο πρόεδρος του Κωνσταντίνος Μακέδος, οι υποδομές δεν είναι μόνο έργα, είναι μηχανισμός προστασίας και ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση, στα ακραία καιρικά φαινόμενα, στη δυσλειτουργία των αλυσίδων εφοδιασμού, στον διεθνή ανταγωνισμό και στην ενεργειακή αβεβαιότητα. Είναι μηχανισμός παραγωγικότητας, βιωσιμότητας και οικονομικής ισχύος που θωρακίζει τη χώρα και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της, καθώς εξασφαλίζει την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την κοινωνική συνοχή και ένα ελκυστικό επενδυτικό περιβάλλον.
Κλιματικός κίνδυνος, χρηματοπιστωτική διάσταση και πόλεις
Ο κλιματικός κίνδυνος έχει πλέον και χρηματοπιστωτική διάσταση. Η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών και το Δίκτυο Κεντρικών Τραπεζών για την Πράσινη Μετάβαση επισημαίνουν ότι οι φυσικοί κίνδυνοι από την κλιματική αλλαγή μεταφράζονται άμεσα σε χρηματοοικονομικό ρίσκο, επηρεάζοντας την αξία ακινήτων, τις εξασφαλίσεις τραπεζών και τη σταθερότητα των αγορών.
Η Αθήνα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα πόλης που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτών των πιέσεων. Στο Σχέδιο Δράσης για την Κλιματική Αλλαγή του Δήμου Αθηναίων επισημαίνεται ότι οι επενδύσεις σε υποδομές ανθεκτικότητας δεν λειτουργούν μόνο προληπτικά, αλλά και οικονομικά. Για κάθε ένα ευρώ που επενδύεται σε παρεμβάσεις προσαρμογής, μπορούν να εξοικονομηθούν έως έξι ευρώ σε μελλοντικές δαπάνες αποκατάστασης ζημιών και διαχείρισης κρίσεων.
Το πραγματικό στοίχημα για το μέλλον των πόλεων
Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για στρατηγική στις υποδομές αποκτά κεντρική σημασία. Η Ελλάδα, όπως έχει τονίσει ο κ. Μακέδος πρέπει να πρωτοπορήσει με στρατηγική για τις υποδομές, με ευρεία χρήση της ψηφιοποίησης, της τεχνητής νοημοσύνης και των big data, με έργα που μειώνουν τους κινδύνους και με ισχυρές συνεργασίες της Πολιτείας με την Ευρώπη και του τεχνικού κόσμου με την επιστημονική κοινότητα, την αγορά και την τοπική αυτοδιοίκηση.
Το συμπέρασμα είναι ότι οι υποδομές δεν αυξάνουν απλώς την αξία των ακινήτων, καθορίζουν αν αυτή η αξία θα αντέξει στον χρόνο. Σε ένα περιβάλλον κλιματικής αβεβαιότητας και επενδυτικών πιέσεων, οι πόλεις που επενδύουν σε ανθεκτικές υποδομές, τεχνολογία και θεσμική συνεργασία είναι εκείνες που θα παραμείνουν βιώσιμες, λειτουργικές και ελκυστικές για κατοίκους και επενδυτές. Και αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για το μέλλον των ελληνικών πόλεων.