Κάθε νέα δολοφονία γυναίκας από σύντροφο, πρώην σύντροφο ή μέλος της οικογένειάς της επαναφέρει στην Ελλάδα την ίδια δύσκολη συζήτηση: πόσο αποτελεσματικά μπορεί να προστατευτεί μια γυναίκα όταν η βία έχει ήδη εμφανιστεί στη ζωή της και ποια σημάδια πρέπει να κινητοποιούν εγκαίρως το περιβάλλον και τις αρμόδιες αρχές.
Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια ανθρώπινη ζωή. Ωστόσο, τα επίσημα στοιχεία βοηθούν να αποτυπωθεί το μέγεθος του προβλήματος και, κυρίως, να γίνει σαφές ότι η ακραία βία συχνά δεν εμφανίζεται ξαφνικά.
16 γυναικοκτονίες μέσα στο 2025
Σύμφωνα με την 6η Ετήσια Έκθεση για τη Βία κατά των Γυναικών της Γενικής Γραμματείας Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το 2025 καταγράφηκαν 16 γυναικοκτονίες στο πλαίσιο της ενδοοικογενειακής βίας, με δράστη άνδρα-μέλος της οικογένειας του θύματος.
Το 2024 είχαν καταγραφεί 17, το 2023 11, το 2022 24 και το 2021 23.Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι το 2025 οι συγκεκριμένες δολοφονίες αντιστοιχούσαν στο 69,6% των ανθρωποκτονιών με γυναίκες θύματα, το υψηλότερο ποσοστό της τελευταίας 16ετίας σύμφωνα με την ίδια έκθεση.
Τι σημαίνει ο όρος «γυναικοκτονία»
Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE) ορίζει τη γυναικοκτονία ως τη δολοφονία γυναικών και κοριτσιών λόγω του φύλου τους και τη χαρακτηρίζει ως την ακραία εκδήλωση έμφυλης βίας.
Στην Ελλάδα, ωστόσο, δεν υπάρχει αυτοτελής νομικός ορισμός της γυναικοκτονίας. Οι σχετικές πράξεις αντιμετωπίζονται ποινικά με βάση τις διατάξεις για την ανθρωποκτονία και, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις, το πλαίσιο για την ενδοοικογενειακή βία.Γι' αυτό χρειάζεται προσοχή και στη σύγκριση διαφορετικών αριθμών που δημοσιεύονται, καθώς οργανώσεις και επίσημες αρχές μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικά κριτήρια καταγραφής.
Η ενδοοικογενειακή βία σε μεγάλους αριθμούς
Το πρόβλημα είναι πολύ ευρύτερο από τις περιπτώσεις που καταλήγουν σε ανθρωποκτονία.Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη τον Απρίλιο του 2026, οι αρχές διαχειρίζονται καθημερινά περίπου 100 έως 120 καταγγελίες ενδοοικογενειακής βίας, ενώ πραγματοποιούνται περίπου 50 έως 60 συλλήψεις.
Μόνο το 2025, περισσότερα από 1.300 θύματα – κακοποιημένες γυναίκες – μεταφέρθηκαν σε νοσοκομεία, ενώ περίπου 1.600 θύματα ζήτησαν και έλαβαν αστυνομική προστασία σε safe houses.Οι αριθμοί δείχνουν ότι η βία μέσα στο σπίτι δεν αποτελεί περιθωριακό φαινόμενο.
Όταν η βία κλιμακώνεται
Μια γυναικοκτονία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη περιστατικό σε ένα αστυνομικό δελτίο.Πριν από την ακραία βία μπορεί να έχουν προηγηθεί απειλές, σωματική ή ψυχολογική κακοποίηση, οικονομικός έλεγχος, εκφοβισμός ή άλλες συμπεριφορές βίας.Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε περιστατικό ενδοοικογενειακής βίας θα οδηγήσει σε ανθρωποκτονία. Σημαίνει όμως ότι οι καταγγελίες και οι απειλές χρειάζονται σοβαρή και έγκαιρη αξιολόγηση.
Τι έχει αλλάξει στην προστασία
Τα τελευταία χρόνια έχει ενισχυθεί το θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας.Η Ελληνική Αστυνομία διαθέτει σήμερα 63 εξειδικευμένα Γραφεία Αντιμετώπισης Ενδοοικογενειακής Βίας με επιχειρησιακά και προανακριτικά καθήκοντα, ενώ υπάρχουν και 73 επιτελικές υπηρεσίες σε ολόκληρη τη χώρα.
Παράλληλα λειτουργούν εργαλεία όπως το Panic Button και οι χώροι προσωρινής ασφαλούς φιλοξενίας, ενώ η νομοθεσία ενισχύθηκε περαιτέρω το 2025 με τον Ν. 5172/2025 για την αντιμετώπιση της βίας κατά των γυναικών.
Η καταγγελία μπορεί να είναι καθοριστική
Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί αδίκημα που διώκεται αυτεπάγγελτα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένα θύμα μπορεί να βρίσκεται σε κατάσταση φόβου, οικονομικής εξάρτησης ή έντονης ψυχολογικής πίεσης.Η προστασία επομένως δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην ικανότητα της ίδιας της γυναίκας να αντιμετωπίσει μόνη της τον δράστη.
Αστυνομία, δικαιοσύνη, κοινωνικές υπηρεσίες, οικογένεια και περιβάλλον έχουν διαφορετικό αλλά κρίσιμο ρόλο όταν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής κακοποίησης.
Το ζητούμενο είναι να μη φτάσουμε στην επόμενη
Οι αριθμοί δεν αποτυπώνουν τον φόβο μιας γυναίκας που αισθάνεται ότι κινδυνεύει ούτε τις συνέπειες για παιδιά και οικογένειες που μένουν πίσω.Δείχνουν όμως κάτι σημαντικό: η ενδοοικογενειακή βία παραμένει ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα στην Ελλάδα και οι ανθρωποκτονίες γυναικών μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον εξακολουθούν να καταγράφονται κάθε χρόνο.
Η πραγματική επιτυχία των μέτρων προστασίας δεν θα κριθεί μόνο από τον αριθμό των καταγγελιών ή των συλλήψεων. Θα κριθεί κυρίως από το κατά πόσο μια γυναίκα που βρίσκεται σε κίνδυνο μπορεί να προστατευθεί εγκαίρως, πριν η βία γίνει μη αναστρέψιμη.