Λάθη που κοστίζουν πανάκριβα σε όσους τα διαπράττουν ή και δόλιες πρακτικές που πληρώνονται ακριβά από όσους τις εφαρμόζουν αποκαλύπτουν οι εξονυχιστικοί φορολογικοί έλεγχοι της ΑΑΔΕ σε χιλιάδες υποθέσεις δωρεών χρηματικών ποσών μεταξύ συγγενών.
Οι περιπτώσεις αφορούν χρηματικές δωρεές οι οποίες δηλώνονται κατά λάθος ή σκόπιμα ψευδώς στις αρμόδιες φορολογικές αρχές ως συναφθείσες μεταξύ συγγενικών προσώπων που ανήκουν στην Α’ κατηγορία για την οποία ισχύει αφορολόγητο όριο 800.000 ευρώ, προκειμένου οι δωρεοδόχοι να απαλλαγούν από υπέρογκα ποσά φόρου δωρεάς, που υπολογίζονται με συντελεστή 20%.
Στην πραγματικότητα, όμως, οι έλεγχοι αποκαλύπτουν ότι οι δωρεές αυτές γίνονται μεταξύ συγγενών εξ αίματος ή εξ αγχιστείας που ανήκουν στη Β’ κατηγορία για την οποία ισχύει φορολόγηση του ποσού της δωρεάς με 20%.
Οι δωρεοδόχοι φορολογούμενοι οι οποίοι αποκαλύπτονται από τους ελέγχους ότι ουσιαστικά δέχθηκαν τα χρήματα, όχι από πολύ στενά συγγενικά τους πρόσωπα, που ανήκουν στην Α’ κατηγορία, αλλά από συγγενείς, που ανήκουν στη Β΄ κατηγορία, καλούνται να καταβάλουν εκ των υστέρων όχι μόνο τον φόρο 20% επί των ποσών των δωρεών, αλλά και επιπλέον ποσό ως πρόστιμο ανακρίβειας 50% επί του μη καταβληθέντος φόρου δωρεάς. Υποχρεώνονται, δηλαδή, να πληρώσουν συνολικά ως φόρο και πρόστιμο το 30% του ποσού που έλαβαν.
Πεθερός και γαμπρός
Χαρακτηριστική είναι μια υπόθεση η οποία έφτασε και εξετάστηκε πρόσφατα από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ. Η υπόθεση αφορούσε τη μεταφορά χρηματικού ποσού 26.000 ευρώ από κοινό τραπεζικό λογαριασμό ζεύγους εγγάμων σε ατομικό λογαριασμό του πατέρα της συζύγου. Ο φορολογικός έλεγχος που διενεργήθηκε στη δήλωση φόρου δωρεάς την οποία υπέβαλε ο πατέρας της συζύγου ως δωρεοδόχος μαζί με την κόρη του ως δωρήτρια έκρινε ότι η μεταφορά του ποσού των 26.000 ευρώ από τον κοινό οικογενειακό τραπεζικό λογαριασμό του ζεύγους σε λογαριασμό του πατέρα της συζύγου συνιστά, στην πραγματικότητα, δωρεά από τον γαμπρό στον πεθερό και όχι από την κόρη στον πατέρα της.
Το ποσό θεωρήθηκε δωρεά από τον γαμπρό στον πεθερό, επειδή διαπιστώθηκε ότι η σύζυγος δεν είχε αποδεδειγμένα συμβάλει στην τροφοδότηση του κοινού λογαριασμού, αλλά αντιθέτως τα χρήματα που μεταφέρθηκαν στον λογαριασμό του πατέρα της προέρχονταν εξ ολοκλήρου από τον σύζυγο και γαμπρό. Το αποτέλεσμα ήταν ο πατέρας της συζύγου και πεθερός του συζύγου να κληθεί να πληρώσει ένα υπέρογκο ποσό φόρου δωρεάς και προστίμου, καθώς η χρηματική δωρεά των 26.000 ευρώ φορολογήθηκε με 20% ως δωρεά από γαμπρό σε πεθερό (Β’ κατηγορία δωρεοδόχου συγγενούς), ήτοι ποσό ύψους 5.200 ευρώ και επί του ποσού καταλογίστηκε και πρόστιμο ανακρίβειας ύψους 50% επί του φόρου, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό που καταλογίστηκε να διαμορφωθεί σε 7.800 ευρώ.
Απόρριψη προσφυγής
Η απόφαση της ΔΕΔ, η οποία απέρριψε την προσφυγή του φορολογούμενου, υπογραμμίζει ότι δεν αρκεί το γεγονός ότι κάποιος είναι συνδικαιούχος ενός κοινού λογαριασμού για να θεωρηθεί κάτοχος όλων των χρημάτων που περιέχει ο λογαριασμός αυτός.
Αν αποδεικνύεται ότι δεν μπορούσε λόγω των χαμηλών εισοδημάτων του να συμβάλει στις καταθέσεις χρημάτων στον συγκεκριμένο κοινό λογαριασμό, αλλά στη συνέχεια μετέφερε τα χρήματα σε στενό συγγενικό του πρόσωπο που υπάγεται στην Α’ κατηγορία δωρεοδόχων, όπου ισχύει το υψηλό αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ, η μεταφορά αυτή δεν λογίζεται ως φοροαπαλλασσόμενη αλλά χαρακτηρίζεται ως δωρεά από τον έτερο συνδικαιούχο, που στην προκειμένη περίπτωση ήταν σύζυγος της εμφανιζόμενης ως δωρήτριας και γαμπρός του δωρεοδόχου. Κι αυτό διότι αυτός τροφοδότησε με δικά του χρήματα τον κοινό τραπεζικό λογαριασμό από τον οποίον μεταφέρθηκε το ποσό της δωρεάς.
Πλήθος περιπτώσεων
Σαν την παραπάνω, πολλές άλλες περιπτώσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών έχουν φτάσει στη ΔΕΔ, με τους φορολογουμένους να αμφισβητούν φόρους και πρόστιμα που τους έχουν επιβάλει οι φορολογικές αρχές, ζητώντας την ακύρωσή τους. Πολλές από τις προσφυγές αυτές αφορούν γονικές παροχές που έγιναν με μετρητά, αντί μέσω τραπεζικού συστήματος όπως ορίζει ο νόμος, καθώς και σε περιπτώσεις διαδοχικών γονικών παροχών σε πρόσωπα τα οποία δεν δικαιούνται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.
Τα 5 σημεία-SOS
Τα πέντε σημεία στα οποία πρέπει να εστιάσουν την προσοχή τους οι φορολογούμενοι για να αποφύγουν στο μέλλον τέτοιες υπέρογκες χρεώσεις φόρων και προστίμων είναι τα εξής:
1. Οι χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια) απαλλάσσονται από φόρο, εφόσον πραγματοποιούνται μέσω τραπεζικού συστήματος και δηλώνονται κανονικά.
2. Όταν η γονική παροχή γίνεται με μετρητά και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, επιβάλλεται φόρος 10% χωρίς αφορολόγητο.
3. Η αποστολή μικρών ποσών από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, για χαρτζιλίκι ή κάλυψη καθημερινών αναγκών δεν θεωρείται δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ιδίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.
4. Διαδοχικές μεταβιβάσεις χρημάτων. Η Εφορία εξετάζει προσεκτικά περιπτώσεις στις οποίες τα χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών, προκειμένου να διαπιστωθεί αν επιχειρείται η αξιοποίηση του αφορολόγητου από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται.
5. Μεταφορές από ή προς κοινούς λογαριασμούς. Οι φορολογικές αρχές μπορούν να ελέγξουν και να διαπιστώσουν ποιος ήταν πραγματικά ο δωρητής ή ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων και να καταλογίσουν τον πραγματικό φόρο δωρεάς.
Αυστηροί έλεγχοι
Η ΑΑΔΕ ελέγχει πλέον αυστηρά τις περιπτώσεις όπου γίνεται χρήση του αφορολογήτου των 800.000 ευρώ. Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των φορολογικών ελέγχων, φέτος αναμένεται να εξεταστούν 1.080 υποθέσεις που σχετίζονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές. Οι ελεγκτικές αρχές εστιάζουν κυρίως σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου των 800.000 ευρώ. Οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myProperty.
Στη συνέχεια, η ΑΑΔΕ διασταυρώνει τα στοιχεία με τις πληροφορίες που αποστέλλουν τα τραπεζικά ιδρύματα. Εφόσον η τράπεζα δεν επιβεβαιώσει τη συναλλαγή και ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο όριο.