Για δεκαετίες, η ελληνική δημόσια διοίκηση ταυτιζόταν με τη γραφειοκρατία, τις ασαφείς διαδικασίες, την περιορισμένη λογοδοσία και ένα σύστημα αξιολόγησης που συχνά λειτουργούσε περισσότερο τυπικά παρά ουσιαστικά. Σήμερα όμως, το κράτος επιχειρεί να περάσει σε μια εντελώς διαφορετική εποχή, αξιοποιώντας εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Ρομποτικής Αυτοματοποίησης με στόχο να φέρει μεγαλύτερη διαφάνεια, αξιοκρατία και πραγματική μέτρηση αποτελεσματικότητας στο Δημόσιο.
Το υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε τα τελευταία δύο χρόνια στην υλοποίηση του έργου TSI 22EL18, ενός εκτεταμένου προγράμματος ψηφιακού μετασχηματισμού που αναπτύχθηκε την περίοδο 2023–2025 και εστιάζει στη βελτίωση της στοχοθεσίας και της αξιολόγησης στο ελληνικό Δημόσιο.
Η εικόνα που προέκυψε από την πρώτη μεγάλη ανάλυση δεδομένων αποτυπώνει το μέγεθος των προβλημάτων που επιχειρεί να αντιμετωπίσει η νέα ψηφιακή στρατηγική. Σύμφωνα με τα στοιχεία του έργου, μόλις το 9% των στόχων που είχαν τεθεί το 2023 πληρούσαν βασικές αρχές ορθής στοχοθεσίας.
Με απλά λόγια, η συντριπτική πλειονότητα των στόχων που είχαν καταγραφεί από τις δημόσιες υπηρεσίες δεν ήταν επαρκώς μετρήσιμη, σαφής ή αξιολογήσιμη, γεγονός που καθιστούσε εξαιρετικά δύσκολη την πραγματική αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών και των στελεχών.
Η AI αναλύει 36.000 στόχους
Σε αυτό το σημείο ενεργοποιήθηκε η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία ανέλαβε να επεξεργαστεί περίπου 36.000 διαφορετικούς στόχους που είχαν καταγραφεί στο σύστημα της δημόσιας διοίκησης.
Μέσω προηγμένων μοντέλων ανάλυσης και αξιολόγησης, η AI κατέθεσε προτάσεις βελτίωσης για τη διατύπωση, τη σαφήνεια και τη μετρησιμότητα των στόχων. Το ιδιαίτερα εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι περισσότερο από το 67% αυτών των προτάσεων υιοθετήθηκε τελικά από τα στελέχη της διοίκησης.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται εξαιρετικά σημαντική, καθώς δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται απλώς ως ένα θεωρητικό εργαλείο τεχνολογικής καινοτομίας, αλλά ως πρακτικός μηχανισμός υποστήριξης της δημόσιας διοίκησης.
Στην πράξη, το νέο σύστημα επιχειρεί να δημιουργήσει μια πιο αντικειμενική και τεκμηριωμένη διαδικασία στοχοθεσίας, περιορίζοντας ασαφείς περιγραφές, γενικόλογες διατυπώσεις και στόχους που δεν μπορούν να αξιολογηθούν ουσιαστικά.
Αξιολόγηση προσωπικού με πραγματικά δεδομένα
Αντίστοιχα αποκαλυπτικά ήταν και τα ευρήματα σχετικά με την αξιολόγηση προσωπικού στο Δημόσιο.
Το 2023 καταγράφηκαν περίπου 54.400 προτάσεις υψηλής απόδοσης εργαζομένων, ωστόσο μόλις 4.259 από αυτές κρίθηκαν τελικά πλήρως τεκμηριωμένες.
Το στοιχείο αυτό ανέδειξε ένα διαχρονικό πρόβλημα της δημόσιας διοίκησης: την αδυναμία ύπαρξης αντικειμενικών και ποσοτικοποιημένων κριτηρίων αξιολόγησης.
Μέσα από τη χρήση AI και εργαλείων αυτοματοποίησης, το υπουργείο επιχειρεί πλέον να δημιουργήσει μια διαδικασία αξιολόγησης που θα βασίζεται περισσότερο σε δεδομένα, μετρήσιμα αποτελέσματα και πραγματική απόδοση και λιγότερο σε γενικές ή υποκειμενικές κρίσεις.
Η επιδίωξη είναι να οικοδομηθεί ένα πιο σύγχρονο μοντέλο δημόσιας διοίκησης, όπου η αξιολόγηση δεν θα λειτουργεί μόνο ως τυπική διαδικασία αλλά ως ουσιαστικό εργαλείο βελτίωσης της λειτουργίας του κράτους.
Ψηφιακός βοηθός και αλλαγή κουλτούρας
Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού αποτελεί και η δημιουργία μόνιμης ψηφιακής υποδομής που θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά την ολοκλήρωση του έργου.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η ανάπτυξη Ψηφιακού Βοηθού, ο οποίος θα υποστηρίζει τους Δημόσιους υπαλλήλους στη διαμόρφωση στόχων, στη διαδικασία αξιολόγησης αλλά και γενικότερα στη λειτουργία των διοικητικών διαδικασιών.
Η φιλοσοφία πίσω από το νέο σύστημα δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνολογία. Στόχος είναι και η αλλαγή κουλτούρας μέσα στο Δημόσιο, σε μια προσπάθεια να περάσει σταδιακά η κρατική μηχανή από τη λογική της τυπικής διεκπεραίωσης σε μια λογική μετρήσιμων αποτελεσμάτων και λογοδοσίας.
Στελέχη που παρακολουθούν το πρόγραμμα εκτιμούν ότι η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τον εκσυγχρονισμό του κράτους, αρκεί να συνοδευτεί από συνεχή εκπαίδευση, σαφές θεσμικό πλαίσιο και ουσιαστική αξιοποίηση των δεδομένων που θα παράγονται.
Το μεγάλο στοίχημα
Παρά τη σημαντική τεχνολογική πρόοδο, το μεγάλο στοίχημα παραμένει η εφαρμογή στην πράξη. Η ελληνική δημόσια διοίκηση διαθέτει βαθιά ριζωμένες δομές και διαδικασίες που συχνά αντιστέκονται στις αλλαγές.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη θα αξιοποιηθεί ως εργαλείο ουσιαστικής μεταρρύθμισης και όχι ως μια ακόμη ψηφιακή πλατφόρμα χωρίς πραγματικό αντίκτυπο.
Σε κάθε περίπτωση, η είσοδος της AI στη λειτουργία του ελληνικού δημοσίου σηματοδοτεί μια ιστορική αλλαγή κατεύθυνσης. Για πρώτη φορά, η τεχνολογία επιχειρεί να παρέμβει στον πυρήνα της κρατικής λειτουργίας, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο τίθενται στόχοι, αξιολογούνται οι εργαζόμενοι και μετριέται η αποτελεσματικότητα του κράτους.
Και αυτό, για ένα Δημόσιο που επί χρόνια κατηγορήθηκε για έλλειψη αξιοκρατίας και διαφάνειας, αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση της ψηφιακής εποχής.