Χαμηλότερες παραμένουν οι τιμές του τυπικού καλαθιού του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ σε σύγκριση με τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Γερμανία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, σύμφωνα με έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών.
Η έρευνα του ΙΕΛΚΑ αφορά τις τιμές του Αυγούστου 2026 και βασίζεται σε δεδομένα από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών, καθώς και σε τιμοληψίες από μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις εξεταζόμενες αγορές.
Η σύγκριση πραγματοποιήθηκε τόσο με τον ΦΠΑ όσο και χωρίς αυτόν, καθώς οι φορολογικοί συντελεστές στα τρόφιμα και στα άλλα είδη του καλαθιού διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.
Πόσο ακριβότερο είναι το καλάθι στις άλλες χώρες
Με βάση τις τελικές τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, το μέσο καλάθι είναι ακριβότερο από το αντίστοιχο ελληνικό κατά:
- 29% στη Γερμανία,
- 28% στη Γαλλία,
- 28% στο Ηνωμένο Βασίλειο,
- 16% στη Ρουμανία,
- 15% στη Βουλγαρία,
- 12% στην Ιταλία,
- 12% στην Ισπανία,
- 3% στην Πορτογαλία.
Η εικόνα αλλάζει όταν αφαιρεθεί ο ΦΠΑ από τις τιμές. Σε αυτή την περίπτωση, το μέσο καλάθι είναι ακριβότερο από το ελληνικό κατά 37% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 36% στη Γαλλία, 35% στη Γερμανία, 22% στη Ρουμανία, 21% στην Ισπανία, 19% στην Ιταλία, 11% στη Βουλγαρία και 6% στην Πορτογαλία.
Δεύτερη υψηλότερη επιβάρυνση ΦΠΑ στην Ελλάδα
Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η διαφοροποίηση των αποτελεσμάτων μετά την αφαίρεση του ΦΠΑ οφείλεται στους διαφορετικούς φορολογικούς συντελεστές που εφαρμόζονται σε τρόφιμα και ποτά.
Στην Ελλάδα ο βασικός μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ στα τρόφιμα είναι 13%. Σε άλλες χώρες, όμως, πολλά προϊόντα υπάγονται σε χαμηλότερους συντελεστές, οι οποίοι διαμορφώνονται στο 6%, στο 5,5%, στο 4% ή ακόμη και στο 0%.
Ο μέσος συντελεστής ΦΠΑ για το εξεταζόμενο καλάθι των 40 κατηγοριών διαμορφώνεται στην Ελλάδα στο 15,7%, που αποτελεί τη δεύτερη υψηλότερη επιβάρυνση μεταξύ των χωρών της έρευνας.
Τον χαμηλότερο μέσο συντελεστή καταγράφει η Ισπανία, με 7%, ενώ στις περισσότερες χώρες κυμαίνεται κοντά στο 9% με 10%. Η μόνη χώρα με μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση από την Ελλάδα είναι η Βουλγαρία, όπου εφαρμόζεται συντελεστής ΦΠΑ 20% σε όλα τα είδη.
Σημειώνεται ότι στην ανάλυση δεν ήταν δυνατόν να συνυπολογιστεί η επίδραση των ειδικών φόρων κατανάλωσης, όπως εκείνος που επιβάλλεται στον καφέ.
Περισσότερες από 6.000 τιμές στο δείγμα
Για την έρευνα συγκρίθηκαν οι τιμές σε 40 κατηγορίες προϊόντων, με το δείγμα να περιλαμβάνει περισσότερες από 6.000 τιμές από 48 διαφορετικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ.
Στα στοιχεία περιλαμβάνονται τόσο επώνυμα προϊόντα όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Οι τιμές αφορούν αποκλειστικά τις οργανωμένες αλυσίδες σούπερ μάρκετ και όχι μικρότερα ή εξειδικευμένα σημεία πώλησης.
Για την Ελλάδα χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία από τις αλυσίδες Σκλαβενίτης, ΑΒ Βασιλόπουλος, My Market, Μασούτης και Market In. Αντίστοιχες τιμοληψίες έγιναν σε αλυσίδες των υπόλοιπων χωρών, όπως οι Tesco, Carrefour, Auchan, Aldi, Edeka, Rewe, Kaufland και Lidl.
Τα κριτήρια επιλογής των προϊόντων συνδύασαν τις κατηγορίες με τις μεγαλύτερες πωλήσεις, τη διαθεσιμότητά τους σε όλες τις αγορές και τα αντίστοιχα καλάθια που χρησιμοποιούνται για συγκρίσεις στο εξωτερικό.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν τις τιμές
Το ΙΕΛΚΑ επισημαίνει ότι για τη σύγκριση των τιμών μεταξύ διαφορετικών χωρών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων:
- οι συντελεστές ΦΠΑ και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης,
- η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή,
- οι καταναλωτικές συνήθειες,
- το κόστος ενέργειας, καυσίμων και μεταφορών,
- το μισθολογικό και εργασιακό κόστος,
- η απόσταση από τα παραγωγικά κέντρα,
- η γεωγραφία και το μέγεθος της κάθε αγοράς,
- η αγοραστική δύναμη των καταναλωτών,
- οι καιρικές συνθήκες και η εποχικότητα της προσφοράς και της ζήτησης.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο, το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων εξακολουθεί να προσφέρει το τυπικό καλάθι σε χαμηλότερες μέσες τιμές από τις αγορές που εξετάστηκαν.
Η τάση αυτή, με μικρές διακυμάνσεις, καταγράφεται διαχρονικά κατά τα τελευταία 12 χρόνια που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα.