Στα τέλη του 2031 τοποθετείται η ολοκλήρωση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου μέσω Κρήτης, έργο προϋπολογισμού κοντά στα 2 δισ. ευρώ, με σημαντικές τεχνικές προκλήσεις που συνδέονται κυρίως με τα μεγάλα βάθη (έως 3.000 μέτρα) της θάλασσας στη διαδρομή του διπλού καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο.
Πρόκειται για τη διαδρομή που «ανιχνεύει» το γαλλικό πλοίο Abeille Marengo με τις έρευνες βυθού που διεξάγει, βάσει των αδειών που ζητήθηκαν και εκδόθηκαν από την Ελλάδα και την Κύπρο.
Σύμφωνα με το τελευταίο πρόγραμμα ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ (2027-2036), μέχρι στιγμής έχει συναφθεί σύμβαση για το καλωδιακό τμήμα της διασύνδεσης, το οποίο βρίσκεται στο στάδιο της κατασκευής, έχει ολοκληρωθεί το 60% των θαλάσσιων ερευνών και έχει αναδειχθεί προτιμητέος ανάδοχος για την κατασκευή των σταθμών μετατροπής. Προβλέπεται η κατασκευή νέου σταθμού στην Κύπρο και η επέκταση του υφιστάμενου στην Κρήτη (Δαμάστα).
Στα 657 εκατ. ευρώ η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση
Ο ορίζοντας ολοκλήρωσης της διασύνδεσης μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, μήκους 898 χιλιομέτρων και ισχύος 1.000 μεγαβάτ, είναι τα τέλη του 2031, ενώ ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε 1,94 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 657 εκατ. ευρώ καλύπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του μηχανισμού CEF (Connecting Europe Facility), καθώς η διασύνδεση έχει χαρακτηριστεί Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (Project of Common Interest – PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το δεύτερο σκέλος της διασύνδεσης Κύπρου – Ισραήλ
Το καλώδιο Κρήτης – Κύπρου είναι το πρώτο τμήμα του έργου, ενώ το δεύτερο είναι η διασύνδεση Κύπρου – Ισραήλ, μήκους 310 χιλιομέτρων, για την οποία έχει ολοκληρωθεί η μελέτη βιωσιμότητας με θετικά αποτελέσματα. Από τη μελέτη διαπιστώθηκε επίσης η σημαντική συνεισφορά του έργου στην ασφάλεια εφοδιασμού, στη διείσδυση των ΑΠΕ και στην περαιτέρω ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ολοκλήρωση του έργου, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, θα σηματοδοτήσει την ηλεκτρική διασύνδεση της Κύπρου, του τελευταίου μη διασυνδεδεμένου κράτους μέλους της ΕΕ, με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς, διασφαλίζοντας την ισχυρή ενεργειακή θωράκιση του νησιού. Το δε Ισραήλ θα ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού του, αποκτώντας τη δυνατότητα να αυξήσει περαιτέρω και ταχύτερα τη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό του ισοζύγιο.
Ετήσιο όφελος έως 138 εκατ. ευρώ για τους καταναλωτές
Σε οικονομικό επίπεδο, μελέτη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, που παρουσιάστηκε πρόσφατα στο συνέδριο του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η λειτουργία της διασύνδεσης θα επιφέρει όφελος ύψους 123 έως 138 εκατ. ευρώ τον χρόνο για τους καταναλωτές ρεύματος.
Το όφελος αφορά κυρίως τους καταναλωτές στην Κύπρο, όπου οι τιμές χονδρικής του ρεύματος αναμένεται να υποχωρήσουν κατά 21,5 ευρώ ανά μεγαβατώρα (-19%) και να προσεγγίσουν τις αντίστοιχες τιμές στην Ελλάδα. Στη χώρα μας οι επιπτώσεις της διασύνδεσης στις τιμές θεωρούνται αμελητέες (από -0,2% έως +0,1%).